Το ότι τα πράγματα χειροτερεύουν δεν χωρεί πλέον καμία αμφιβολία. Αποκαλύπτεται από τα επίσημα στοιχεία, προκύπτει από τις δηλώσεις και τις πράξεις των κυβερνώντων, φανερώνεται από τους ισολογισμούς των επιχειρήσεων, από τη δυσκολία των εμπορευομένων, από την υπεραύξηση των ακάλυπτων επιταγών, από την απώλεια των θέσεων εργασίας, από τα επαπειλούμενα λουκέτα και κυρίως αποτυπώνεται στα αγωνιώδη και σφιγμένα πρόσωπα των πολλών ανθρώπων.
Οι επαναλαμβανόμενοι φαύλοι κύκλοι δεν δείχνουν να ανακόπτονται, καμία δύναμη δεν μοιάζει ικανή να σπάσει την αλυσίδα κρίσης, που ξεκίνησε από το πιστωτικό σύστημα, πέρασε στην πραγματική οικονομία και από εκεί μεταφέρθηκε στην κοινωνία, για να περάσει τελικώς στην απροετοίμαστη και απαράσκευη πολιτική, που δείχνει να μην αντέχει το βάρος, να μην μπορεί να πάρει την υπόθεση στα χέρια της και να οδηγήσει τη χώρα και τον λαό σε νέους δρόμους. Αυτή τη στιγμή το ελληνικό σύστημα δείχνει παραδομένο στη διαρκή και αυξανόμενη πίεση, παραλυμένο από τις πολλές εκδηλώσεις της κρίσης και από την ανάδειξη όλων των διαρθρωτικών αδυναμιών και των πολλών διαχρονικών προβλημάτων της χώρας. Η κρίση τελικώς έδρασε σαν καταλύτης. Αποκάλυψε τα χρέη και τα κρυμμένα ελλείμματα, φανέρωσε το παραγωγικό κενό και βεβαίως κατέρριψε το προηγούμενο αναπτυξιακό μοντέλο της υπερκατανάλωσης και της υπερχρέωσης των πάντων.
Στη Μεταπολίτευση το πολιτικό σύστημα βρέθηκε αρκετές φορές αντιμέτωπο με φαινόμενα κρίσης. Το 1985, η χώρα ξέμεινε από συνάλλαγμα, έφθασε στα όρια στάσης των εξωτερικών πληρωμών. Τότε οΑνδρέας Παπανδρέουδεν δίστασε να αναιρέσει τον ίδιο του τον εαυτό και να αποδεχθεί την απόλυτη στροφή της οικονομικής πολιτικής. Αρνήθηκε τις προεκλογικές «καλύτερες μέρες» και απέδωσε τη στροφή με το συμβολικό, έμπνευσης Κώστα Σημίτη, «καταναλώνουμε περισσότερα απ΄ όσα παράγουμε». Ανέλαβε σε εκείνες τις δύσκολες συνθήκες όλο το πολιτικό κόστος και δημιούργησε προϋποθέσεις εξόδου από την κρίση.
Το 1993 επίσης, όταν επανήλθε στην εξουσία και είχε να αντιμετωπίσει κρίσηδημοσιονομική και συναλλαγματική μαζί, πάλι επέλεξε ένα καθαρό μήνυμα για να σηματοδοτήσει τη νέα πολιτική προσπάθεια. Τότε όρισε τον χαρακτήρα της επέμβασης με τη φράση «το χρέος ή θα το αφανίσουμε ή θα αφανίσει τη χώρα». Στην παρούσα περίοδο και «καταναλώνουμε περισσότερα απ΄ όσα παράγουμε» και «το χρέος απειλεί να αφανίσει τη χώρα».
Ο συνδυασμός των παραπάνω καθιστά την αναζήτηση εξόδου από την παρούσα κρίση δυσχερή και τις πολιτικές ηγεσίες αμήχανες και αδύναμες. Και το δυστύχημα είναι ότι για την ώρα δεν φαίνεται στον ορίζοντα αντίστοιχο δίδυμο σαν εκείνο του Ανδρέα με τον Σημίτη.
13/4/09
Η κρίση, ο Ανδρέας και ο Σημίτης
Η αλήθεια για τα μήλα
Προσπάθησα να φέρω στη σκηνή της μεταφοράς μιαν αναλογία ανάμεσα σ' αυτούς τους τρεις τομείς: α) την κυκλοφορία των σκουπιδιών στην πόλη, β) την αγροτική παραγωγή και γ) τη βιομηχανία της σχολικής γνώσης.
Υποστήριξα ότι, περίπου όπως τα λαχανικά, οι συνθήκες ωριμάζουν με το ζόρι, σαν σε θερμοκήπιο, ενώ οι γονείς, τουλάχιστον της δικής μου γενιάς, συνηθίζουν να επιπλήττουν το παιδί τους με την παρατήρηση ότι είναι «ανώριμο». Το να μην έχεις σαφή επαγγελματικό προσανατολισμό από τα 14 θεωρείται ύποπτο, σχεδόν εγκληματικό. Το ζήτημα είναι να ωριμάζεις πριν απ' την ώρα σου, έχοντας κατά νου εκείνο που είναι γνωστό σαν «ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα»: το ότι, την ώρα του θανάτου, σημαντικός θα είναι ο θάνατος, κι όχι η ώρα, δεν ενοχλεί καθόλου.
Με τη σειρά της, αυτή η πρωθύστερη διευθέτηση του χρόνου κονιορτοποιεί την αίσθηση του παρόντος ως λίκνου της καθημερινής εμπειρίας των παιδιών, καθώς οι πάντες, γύρω τους, συμφωνούν ότι το σύνολο των προβλημάτων (δεν μπορεί παρά να) ανάγεται στην τάξη της ανασφάλειας απέναντι σ' ένα μέλλον που η δυσοίωνη χροιά του αναγγέλλεται με σαλπίσματα υπέρ του ανταγωνισμού. «Κοίτα το μέλλον», «το μέλλον είναι ήδη εδώ», «πάρε το μέλλον στα χέρια σου», «μη γυρνάς την πλάτη στο μέλλον...» - δεν ακούγεται τίποτ' άλλο απ' το πρωί ίσαμε το βράδυ. Η συμβουλή «carpe diem», άρπαξε τη μέρα, λες και η μέρα είναι εξ υποθέσεως διαφεύγον κέρδος, περιγράφει μια βάρβαρη σχέση με τον χρόνο, πολεμική και ληστρική. Ωστόσο, απ' την άποψη των συνεπειών και σε σύγκριση με την κρυφή ανασφάλεια της αποσαφήνισης του παρελθόντος, που δεν γίνεται πλέον, ποτέ, αντικείμενο πένθους, αλλά ξεχνιέται, παραγράφεται ή απωθείται κι έτσι στοιχειώνει στο βάθος της ανθρώπινης ύπαρξης, το άγχος του μέλλοντος ισοδυναμεί με απλό κρυολόγημα. Ο Ραμσής Β' είχε πει: «Το παρελθόν δεν έχει καν παρέλθει» και έζησε σαν μούμια μέχρι σήμερα. Μετά από τέτοια άσκηση πίεσης προς το σημείο φυγής του μέλλοντος, οι ταραχές στους δρόμους της μεταμοντέρνας Αθήνας εκρήγνυνται στον ενεστώτα σαν αργοπορημένη γιορτή του θερισμού. Θερίζεται το βασικό γεωργικό μας προϊόν: η φύρα. Προχτές, μια ομάδα νεαρών επιτέθηκε σ' ένα απορριμματοφόρο του δήμου κι ήταν σαν να 'θελαν, με τούτη την ασυνήθιστη πράξη, να ελευθερώσουν τα σκουπίδια απ' τα δεσμά της κυριολεξίας, αφήνοντάς τα εκτεθειμένα στο φως της μεταφοράς: «Αυτός είναι ο κόσμος μας...»
Σίγουρα, έχουν διεξαχθεί και καταγραφεί αμέτρητες συζητήσεις αναφορικά με την καταστροφή της αξίας χρήσης, δηλαδή της ανάγκης που συνδέει το υποκείμενο με τα πράγματα. Εχοντας παραιτηθεί οριστικά απ' οποιαδήποτε αναπόληση αυτής της αξίας, άπαξ και η τελευταία διαλύθηκε μέσα στον ωκεανό των προσομοιώσεων, ο καταναλωτής αισθάνεται ήδη τη ναυτία που αφήνει πίσω της, σαν hangover, η βεβιασμένη, παραισθητική εξιδανίκευση της επιλογής ανάμεσα σε δύο, τέσσερα, οκτώ ή δεκαέξι «ιδιαίτερης» αποτελεσματικότητας απορρυπαντικά ή σαμπουάν, εξίσου προβεβλημένα ως λογότυπα. Ταυτόχρονα, του υπόσχονται ότι, σε λίγο, θα επιλέγει και το χρώμα των ματιών των παιδιών του.
Επομένως, ο καταναλωτής, σαν να λέμε ο πολίτης, διχάζεται μεταξύ απελπισίας και επίγνωσης. Μέχρι χθες, η πηγή της ναυτίας, εντοπισμένη εκ των υστέρων στο κέντρο της λατρείας του «καινούριου» και των ανέσεων που είχαν αρχίσει, δειλά αλλά πειστικά, να εισχωρούν στη ζωή των ευρωπαϊκών κοινωνιών κατά τη δεκαετία του '60, του ήταν άγνωστη. Τώρα, βλέποντας τα σκουπίδια στους δρόμους, επιτέλους καταλαβαίνει, ανεξαρτήτως του αν το παραδέχεται, ότι τα πάντα υπήρξαν μόνον συσκευασία· ό,τι πετάχτηκε στους κάδους ήταν για πέταμα εξ αρχής. Ποιος τολμάει να ρωτήσει τις γυναίκες, τουλάχιστον τις ευαίσθητες, για το είδος της κατάθλιψης που τις κυριεύει αμέσως μόλις επιστρέψουν απ' αυτό που, κατ' ευφημισμόν, ονομάζουν shopping therapy; Με τον τρόπο που ο καρπός είναι κιόλας σκουπίδι και το κρέας κοπριά, πολύ περισσότερο μάλιστα με τον τρόπο που η αγωνία του επαγγελματικού προσανατολισμού ικανοποιείται χαρτογραφώντας έναν κυκεώνα από απορριφθείσες «επιλογές», τα αντικείμενα που αφήνει πίσω της η διαδικασία του shopping therapy είναι, για να μεταχειριστούμε ιατρική ορολογία, απλώς και μόνον παρενέργειες, δηλαδή εκείνο το οποίο εκδηλώνεται με τη λήψη ενός φαρμάκου που δεν χρειάζεσαι. Πυροδοτείται άρα η μηχανή του εθισμού: έκτοτε, μοναδική έξοδος απ' τη δυσθυμία παραμένει το ομοιοπαθητικό επεισόδιο της επόμενης εξόδου για shopping therapy, και ούτω καθεξής, όπως περίπου με το αλκοόλ, όταν η μόνη ελπίδα να συμφιλιωθείς με τις αγριότητες της προηγούμενης βραδιάς είναι να προσφέρεις στον εαυτό σου ένα ακόμη ποτό.
Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, όλο το παραπάνω δεν απέχει πολύ απ' την κοινοτοπία· ο μέσος άνθρωπος το μισοήξερε ήδη από την εποχή των πρώτων συζητήσεων σχετικά με την άγευστη σάρκα των φρούτων και των οπωροκηπευτικών, που ασφαλώς συνοδεύονταν απ' τη διαισθητική γνώση ότι ο παροξυσμός του ποσοτικού παράγει το ομοίωμα, το σκουπίδι. Το θυμάται σήμερα καθώς του μιλούν για τη νοθεία των κρεάτων, το μολυσμένο νερό και μια δίχως τέλος ποικιλία άλλων συμφορών, των οποίων η συμβατική ανασκόπηση στα ΜΜΕ συνδυάζεται διαρκώς με μιαν ολόκληρη ένοχη φιλολογία περί των δηλητηρίων και του καρκίνου. Επαληθεύεται εξάλλου, κατευθείαν, στη ρηχότητα της αφθονίας που φέρνει τα σκύβαλα στο στόχαστρο ενός τύπου καταναλωτικής λύσσας, η οποία κατευνάζεται ειδικά, και μόνον τότε, εφόσον το ποθητό αντικείμενο στερείται ουσίας. Ο,τι είναι κενό νοήματος, ό,τι παρέχεται μόνο σαν αμιγής φαινομενικότητα, ό,τι πείθει για την πλήρη απόσπασή του απ' τους όρους της συγκρισιμότητας, γίνεται αυτόματα ελκυστικό, δημοφιλές, «απόλυτο», και οδηγεί την κούρσα της μόδας μέσα απ' την όλο και πιο ψυχρή φαντασμαγορία μιας μηδαμινότητας που καταλήγει παραληρηματικά ποθητή, ακριβώς για να μην βοά το κενό στο εσωτερικό της. Αυτό είναι το πρωτόκολλο των «must», που περιγράφουν στο όνομα της δημοκρατίας σαν mainstream και το οποίο αντιλαμβάνονται οι πάντες ως νομοθεσία.
Η ίδια η υψηλή ραπτική, καλύτερα απ' όλους τους τομείς στη σφαίρα της κυκλοφορίας των εικόνων, τονίζει το κλέος μιας τόσο επίκαιρης ιδέας όπως η ανακυκλούμενη αχρηστία, με το να κάνει φανερό πως τέτοια ρούχα, ραμμένα λόγω της αυξημένης ζήτησης για σνομπ ή γκροτέσκ θεάματα, δεν πρόκειται να φορεθούν ποτέ. Εξω από τούτη την ολοσχερή εξαφάνιση του χρηστικού, δεν έμεινε τίποτα, και πάντως όχι η τέχνη. Αυτή, έχοντας υπάρξει προφήτης της αχρηστίας με το να παράγει το ομοίωμα υπό μορφήν διακόσμησης ήδη απ' την εποχή του μπαρόκ, επιστρέφει σήμερα σαν εκστρατεία ανακύκλωσης του απορρίμματος, επικαλούμενη το δικαίωμά της να συμβολοποιεί την παρακμή του σύγχρονου κόσμου και μετατρέποντας τα ίδια τα σκουπίδια σε καλλιτεχνήματα. Οι δύο τρόποι είναι ιστορικά αλληλέγγυοι και διακατέχονται εξίσου από την έμμονη ιδέα μιας ρητορικής του τέλους του κόσμου.
Βέβαια, τα καλλιτεχνικά σκουπίδια συνιστούν την εκλεπτυσμένη όψη της αποσάθρωσης του νοήματος και, συνεπώς, προπορεύονται των λαχανικών και των φρούτων κατά το ότι διατηρούν «πνευματώδη», σαρκαστική μορφή, ενώ τα τελευταία παραμένουν στην πλήρη εξωτερική κατάσταση μιας αιώνιας ακμής. Ομως κάθε νοικοκυρά ξέρει πως, αν αφήσει στο ψυγείο ένα μήλο και αν αυτό το συγκεκριμένο φρούτο καθαριστεί για να φαγωθεί έξι μήνες μετά απ' την ημέρα που αγοράστηκε, η γεύση του θα αποδειχθεί αναλλοίωτη. Αγευστο ούτως ή άλλως, το μήλο δεν θα σαπίσει, γιατί ήταν ψεύτικο εξαρχής.
Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο
Αβατο στη γνώση, άσυλο στο έγκλημα
Φοιτητές, αλλά κυρίως εξωπανεπιστημιακά άτομα έχουν μετατρέψει αίθουσες και γραφεία εντός των ΑΕΙ σε «αναρχικές νησίδες»
Τα αποκαλούμενα «στέκια» (κάτι σαν άβατο...) των ελληνικών πανεπιστημίων, οι χώροι που τελούν υπό κατάληψη, κυρίως από άτομα που εντάσσονται στον χώρο τον αναρχοαυτόνομων, βρίσκονται και λόγω των γενικευμένων κρουσμάτων βίας στο επίκεντρο. Βασικό ζητούμενο η έννοια του ασύλου, η (μη) εφαρμογή του σχετικού νόμου, οι ασχήμιες και οι καταστροφές που έχουν καταγραφεί στο εσωτερικό πολλών ιδρυμάτων. Οι πρυτάνεις που μίλησαν στην «Κ» τόνισαν ότι ακόμη και εάν τελούνται παράνομες πράξεις με ορμητήριο τους χώρους αυτούς, αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της αστυνομίας να συλλάβει τους υπευθύνους...
«Χωρίς καθόλου να παραγνωρίζουμε τις ευθύνες μας, είναι άδικο να κατηγορούνται τα πανεπιστήμια για παθογένειες και προβλήματα για τα οποία τα ιδρύματα δεν έχουν καίρια ευθύνη. Δεν μπορούμε να μεταθέτουμε στην πανεπιστημιακή κοινότητα το πρόβλημα της εγκληματικότητας και της καταστολής της βίας, όταν άλλοι είναι οι θεσμικά αρμόδιοι» είπε, στην «Κ», ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Σταύρος Κουμπιάς.
Υπό κατάληψη
Σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσαν τα πανεπιστήμια στην «Κ», εδώ και χρόνια –ακόμη και 15ετία– εντός των ιδρυμάτων υπάρχουν χώροι που αποτελούν «άβατο» για τις πρυτανικές αρχές και τους πανεπιστημιακούς. Είναι αίθουσες που τελούν υπό κατάληψη από ομάδες ατόμων από τον χώρο των αναρχοαυτόνομων, άτομα που στην πλειονότητα δεν είναι φοιτητές.
Είναι ενδεικτικό ότι στο Πολυτεχνείο Κρήτης ο πρύτανης κ. Ιωακείμ Γρυσπολάκης έχει, όπως ανέφερε στην «Κ», ζητήσει πάμπολλες φορές «επέμβαση της αστυνομίας στο κτίριο της παλαιάς Μεραρχίας, στο κέντρο των Χανίων, το οποίο έχουν καταλάβει εξωπανεπιστημιακά άτομα που έχουν κάνει το κτίριο ορμητήριο για εγκληματικές πράξεις», όπως λέει.
Από την άλλη, υπάρχουν «στέκια» στα οποία η κατάσταση εκτιμάται ότι είναι ελεγχόμενη από τις πρυτανικές αρχές. «Είναι φοιτητές μας και τους γνωρίζουμε», λέει στην «Κ» ο πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Παναγιώτης Τσίρης. «Εχουμε επαφές μαζί τους και μπορούμε έτσι να ξέρουμε τι συμβαίνει», προσθέτει από την πλευρά του στην «Κ» ο πρύτανης του ΕΜΠ κ. Κωνσταντίνος Μουτζούρης. Η ύπαρξη αυτών των «αναρχικών νησίδων» μέσα στα πανεπιστήμια είναι μια πληγή (όπως τα χαρακτήρισε στην «Κ» ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Ιωάννης Παλλήκαρης) στην ομαλή λειτουργία των ιδρυμάτων.
«Ο νόμος πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα για αυταπάγγελτη επέμβαση της δημόσιας δύναμης εφόσον υπάρχουν ενδείξεις τέλεσης αυτόφορων κακουργημάτων ή αυτόφωρων εγκλημάτων κατά της ζωής. Στην περίπτωση αυτή δεν χρειάζεται άδεια των ακαδημαϊκών αρχών. Ο νόμος, λοιπόν, μπορεί και πρέπει να εφαρμοστεί. Ως προς τα υπόλοιπα, πρέπει να τονισθεί ότι οι πρυτανικές αρχές πράττουν με βάση τα συμφέροντα του ιδρύματος. Ας κάνουν το ίδιο όλοι...», καταλήγει στην «Κ» ο κ. Κουμπιάς.
Τα πιο γνωστά «στέκια» στα ελληνικά πανεπιστήμια
Πολυτεχνείο. Εντός του ιστορικού χώρου της οδού Πατησίων υπάρχει το κτίριο Πλαστικής Ζωγραφικής. Πριν από μια 15ετία το κτίριο είχε παραχωρηθεί στους φοιτητικούς συλλόγους της Αρχιτεκτονικής. Καθώς οι αριστεριστές είχαν πάντα ισχυρή παρουσία μεταξύ των φοιτητών, ένα τμήμα του κτιρίου έχει μετατραπεί σε«στέκι» μιας ομάδας που αυτοτοποθετείται στον χώρο της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς και των αναρχικών. Στην Πολυτεχνειούπολη στου Ζωγράφου, «υπό χρόνια κατάληψη» τελεί μια αίθουσα που ανήκει στη σχολή των Χημικών Μηχανικών. Ουσιαστικά τη χρησιμοποιούν άτομα τα περισσότερα εκ των οποίων ανήκουν στον χώρο των αναρχικών.
Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πηγές του ιδρύματος ανέφεραν στην «Κ » ότι υπάρχουν τρία «στέκια», τα οποία έχουν καταλάβει αναρχοαυτόνομοι που δεν ανήκουν στις γνωστές φοιτητικές παρατάξεις. Το πρώτο βρίσκεται στη Νομική Αθηνών επί της οδού Σίνα, το δεύτερο στο Χημείο επί της οδού Σόλωνος και το τρίτο στην Πανεπιστημιούπολη. Το ίδρυμα γνωρίζει τους καταληψίες και θεωρεί ότι μέσω μιας «διακριτικής εποπτείας» και σε συνεργασία με φίλιες ιδεολογικά παρατάξεις, ελέγχει την δράση τους.
Οικονομικό Αθηνών. Σημαδιακός για την παρακμή του λεγόμενου κτιρίου Βανκβούβερ, επί των οδών Δεριγνύ και Μαυρομματαίων, ήταν ο σεισμός του 1999. Λόγω των ζημιών που υπέστη χαρακτηρίστηκε «κίτρινο» κτίριο και έπαψε να χρησιμοποιείται από το πανεπιστήμιο. Αυτή ήταν η αφορμή για να καταληφθεί αμέσως μετά τον σεισμό από άτομα που αυτοτοποθετούνται στον χώρο των αναρχικών.
Πάντειο. Στο ίδρυμα υπάρχουν δύο «στέκια». Το παλαιότερο, πάνω από μια δεκαετία, βρίσκεται στο «Γυάλινο Κτίριο» εντός του χώρου της ιστορικής Παντείου σχολής. Το «στέκι» ήταν παλαιότερα γραφείο καθηγητή, το οποίο όμως άδειασε. Τελεί υπό κατάληψη από άτομα που αυτοτοποθετούνται στον χώρο της ευρύτερης Αριστεράς. Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι καταληψίες δεν μετέχουν στις συλλογικές διαδικασίες των φοιτητών. Δεν συμβαίνει το ίδιο με τα άτομα που έχουν έδρα στο νεότερο «στέκι» το οποίο δημιουργήθηκε αφού έγινε κατάληψη σε μια αίθουσα με ηλεκτρονικούς υπολογιστές στο καινούργιο κτίριο του Παντείου, το οποίο βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το ιστορικό κτίριο (μεσολαβεί ένας πεζόδρομος).
Πανεπιστήμιο Κρήτης. Στο κέντρο του Ηρακλείου εδώ και περίπου μια δεκαετία, καταληψίες έχουν «εγκατασταθεί» σε ένα εξαιρετικό νεοκλασικό κτίριο του πανεπιστημίου, το οποίο ονομάζεται «Ευαγγελισμός». Μετά τόσα χρόνια... απλήρωτων λογαριασμών της ΔΕΗ και της ΕΥΔΑΠ, το κτίριο παραμένει λειτουργικό, καθώς οι καταληψίες παίρνουν ρεύμα και νερό παράνομα. Η κατάληψη έχει προκαλέσει τις έντονες αντιδράσεις των πρυτανικών αρχών αλλά και κατοίκων, ορισμένοι εκ των οποίων έχουν καταθέσει μηνύσεις ζητώντας την παρέμβαση των αρχών. Επικαλούνται το αίσθημα ανασφάλειας που προκαλούν οι φήμες ότι εντός του κτιρίου δεν διοργανώνονται μόνο εκδηλώσεις λόγου (κάθε Παρασκευή), αλλά διακινούνται ναρκωτικά ενώ κατασκευάζονται βόμβες μολότοφ κ.ά. Η Σύγκλητος του ιδρύματος έχει ζητήσει την παρέμβαση των αρχών, όμως, όπως ανέφεραν πηγές της «Κ», η δημοτική αρχή αρνήθηκε με το επιχείρημα ότι «δεν θα έχω τι να κάνω τους αναρχικούς», οι εισαγγελικές αρχές επικαλέστηκαν την έλλειψη δημοσιευμάτων καταδίκης της κατάληψης και άρα πολιτικής στήριξης μιας πιθανής άδειας για επέμβαση, ενώ οι αστυνομικές αρχές υποστήριξαν ότι δεν υπάρχει κεντρική εντολή για επέμβαση.
Πολυτεχνείο Κρήτης. Από τον Ιούνιο του 2004, είκοσι μέτρα από το γραφείο του πρύτανη, εξωπανεπιστημιακοί έχουν καταλάβει στα Χανιά το κτίριο της πρώην Μεραρχίας, όπως ονομάζεται. Μετά την αναστήλωσή του το κτίριο προορίζονταν να στεγάσει τη Σχολή Καλών Τεχνών του ιδρύματος. Μάλιστα, για τον λόγο αυτό δόθηκαν περί τα 700.000 ευρώ. Οι πρυτανικές αρχές έχουν καταγγείλει πάμπολλες φορές ότι το κτίριο αποτελεί ορμητήριο για εγκληματικές πράξεις, καθώς και ότι εκεί γίνεται διακίνηση ναρκωτικών. Για τους λόγους αυτούς έχουν –επίσης πάμπολλες φορές– ζητήσει από τις αρμόδιες αρχές να επέμβουν, αφού άλλωστε το κτίριο δεν λειτούργησε ως χώρος έρευνας και εκπαίδευσης, και άρα δεν καλύπτεται από το πανεπιστημιακό άσυλο. Ομως, επέμβαση των αρμοδίων δεν έχει υπάρξει.
Παρέμβαση Σανιδά για τις καταλήψεις
Παρέμβαση στα δρώμενα των τελευταίων μηνών συνιστά η παραγγελία προκαταρκτικής εξέτασης που ζήτησε απευθυνόμενος προς όλους τους εισαγγελείς Πρωτοδικών ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κ. Γιώργος Σανιδάς, με ζητούμενο «να διακριβωθεί εάν στη δικαιοδοσία τους υπάρχουν υπό κατάληψη κτίρια του Δημοσίου, πανεπιστήμια ή ακόμα κτίρια στα οποία στεγάζονται Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου».
Σύμφωνα με τη σχετική παραγγελία του ανώτατου εισαγγελέα, οι αρμόδιοι εισαγγελείς καλούνται να διερευνήσουν την ταυτότητα των καταληψιών καθώς και το χρονικό διάστημα για το οποίο συγκεκριμένα οικήματα τελούν υπό κατάληψη. Επιπλέον, ο κ. Σανιδάς ζητεί διευκρινίσεις όσον αφορά τον λόγο ή τους λόγους για τους οποίους οι υπεύθυνοι των κτιρίων δεν έχουν φροντίσει να απομακρύνουν από αυτά τους καταληψίες, όπως άλλωστε ορίζεται από τις ισχύουσες διατάξεις της νομοθεσίας...
Ο κ. Σανιδάς προχωρά ένα βήμα παρακάτω, καθώς ζητεί επιπροσθέτως να διερευνηθεί εάν στα υπό κατάληψη κτίρια διακινούνται ναρκωτικά ή κατασκευάζονται όπλα...
«Είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει να επιστήσετε την προσοχή στους υπεύθυνους διαχειριστές των υπό κατάληψη ακινήτων και για ενδεχόμενες δικές τους ποινικές ευθύνες...» καταλήγει ο κ. Σανιδάς.
Και σε βαγόνι του ΟΣΕ
Το βαγόνι του ΟΣΕ που είχε εγκαταστήσει ο Οργανισμός στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο (ΑΠΘ), δίπλα στην Κεντρική Βιβλιοθήκη, με σκοπό να λειτουργήσει ως εκδοτήριο εισιτηρίων για τους φοιτητές, αποτελεί «Στέκι» συγκέντρωσης για φοιτητές και άτομα που κινούνται στον αντιεξουσιαστικό χώρο. Το βαγόνι -ανενεργό ως εκδοτήριο- έχει καταληφθεί εδώ και καιρό και οι καταληψίες αρνούνται να αποχωρήσουν, παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει από την Πρυτανεία.
Πριν από λίγες εβδομάδες, το θέμα της απομάκρυνσης του βαγονιού τέθηκε σε συνεδρίαση της Συγκλήτου, αλλά παρά τις αποφάσεις και τις προτάσεις που κατατέθηκαν, ακόμη και για παρέμβαση της δημόσιας αρχής, δεν έγινε κάτι. Οι Σχολές του ΑΠΘ που έχουν υποστεί τις περισσότερες επιδρομές κουκουλοφόρων κι αγνώστων νεαρών είναι κατά σειρά η Θεολογική, η Πολυτεχνική και το κτίριο της Φυσικομαθηματικής Σχολής.
Μάλιστα, μόλις την περασμένη εβδομάδα τοποθετήθηκαν θωρακισμένες πόρτες ασφαλείας στα δύο μεγάλα αμφιθέατρα της Πολυτεχνικής, που παρέμεναν ανοιχτά μετά τις καταστροφές του περασμένου Δεκεμβρίου.
Άρθρο του Αποστολου Λακασα - εφ. Καθημερινή 22-03-2009
Ανακατανομές και ψαλιδίσματα...
Σε ανακατανομές θέσεων και ψαλίδισμα εκείνων που έμεναν στα αζήτητα τα προηγούμενα χρόνια προχώρησε χθες το υπουργείο Παιδείας. Ο στόχος του είναι να φανεί μικρότερος ο αριθμός των θέσεων που θα μείνουν κενές στα ΤΕΙ μετά την ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στα μέσα Αυγούστου, και έτσι να αμβλυνθούν οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών. Ταυτόχρονα, για μία ακόμη χρονιά η εκάστοτε ηγεσία του υπουργείου αυξάνει τον αριθμό των εισακτέων της «αγαπημένης» της -κατά περίπτωση- περιοχής. Πέρυσι τα δύο από τα τέσσερα πανεπιστημιακά τμήματα με τη μεγαλύτερη αύξηση εισακτέων είχαν έδρα την Κομοτηνή - πρωτεύουσα της εκλογικής περιφέρειας του πρώην υπουργού Παιδείας (πλέον υπουργού Μεταφορών) κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη. Φέτος, ο νέος υπουργός, κ. Αρης Σπηλιωτόπουλος, θυμήθηκε τη γενέτειρά του Πάτρα (εκλέγεται στη Β΄ Αθηνών), το πανεπιστήμιο της οποίας πριμοδότησε με 160 επιπλέον θέσεις. Επίσης, όπως φαίνεται στον πίνακα, από τα 12 τμήματα με τις μεγαλύτερες αυξήσεις θέσεων, τα επτά είναι στο Πανεπιστήμιο Πατρών.
Ειδικότερα, οι θέσεις στα τμήματα ΤΕΙ χαμηλής ζήτησης μειώθηκαν, κάτι που επί της ουσίας αποτελεί επικοινωνιακό μέτρο. Το υπουργείο Παιδείας έκοψε θέσεις που τα προηγούμενα χρόνια -και μετά την καθιέρωση της βάσης του 10- έμειναν κενές λόγω της έλλειψης εισακτέων που πέρασαν τη βάση.
Για πρώτη φορά
Συγκεκριμένα, οι εισακτέοι των κεντρικών ΤΕΙ (Αθηνών, Πειραιά, Θεσσαλονίκης, Πάτρας, Χαλκίδας και στην Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης) αυξήθηκαν από 11.880 πέρυσι σε 12.105 φέτος (+225 θέσεις). Στα περιφερειακά ΤΕΙ ο αριθμός των θέσεων μειώθηκε από 31.430 το 2008 σε 31.205 φέτος (-225 θέσεις). Με δεδομένο ότι από το 2009-2010 θα λειτουργήσουν για πρώτη φορά στην περιφέρεια 13 νέα τμήματα ΤΕΙ, οι θέσεις των οποίων αυξάνουν τον αριθμό των συνολικών περιφερειακών θέσεων, η μείωση προκύπτει από το ψαλίδισμα σε ΤΕΙ χαμηλής ζήτησης. Πρόκειται για θέσεις οι οποίες έως πέρυσι έμεναν κενές λόγω της έλλειψης υποψηφίων που είχαν περάσει τα βαθμολογικά όρια εισαγωγής. Ενδεικτικά, πέρυσι, στα ΤΕΙ έμειναν 17.411 κενές θέσεις, το 2007, 12.578 ενώ το 2006 (πρώτη χρονιά καθιέρωσης του ορίου εισαγωγής) έμειναν 18.768 κενές θέσεις. Χαρακτηριστικό της στόχευσης του υπουργείου να μην υπάρξει η... γκρίνια για τις κενές θέσεις τον Αύγουστο, είναι ότι έκοψε περισσότερες θέσεις από τα γεωτεχνολογικά τμήματα (φυτικής παραγωγής, ζωικής παραγωγής κ.λπ.) περιφερειακών ΤΕΙ (Δυτικής Μακεδονίας, Ηπείρου, Μεσολογγίου κ.λπ.), όπου υπάρχουν ετησίως τα μεγαλύτερα κενά. Βέβαια, ο αριθμός των θέσεων που θα μείνουν τελικά κενές κάθε χρονιά εξαρτάται από τη φουρνιά των υποψηφίων αλλά και τη δυσκολία των θεμάτων που θα τεθούν στις πανελλαδικές εξετάσεις.
Αγνοήθηκαν οι προτάσεις
Από την άλλη, για μία ακόμη χρονιά αγνοήθηκαν οι προτάσεις των πανεπιστημίων όσον αφορά στον αριθμό των φοιτητών που θα δεχθούν. Φέτος τα ιδρύματα ζήτησαν συνολικά 26.509 φοιτητές και έλαβαν 40.180, δηλαδή 13.671 επιπλέον. Πέρυσι είχαν λάβει 13.033 παραπάνω φοιτητές απ' ό,τι πρότειναν (από 26.177 σε 39.210). Δηλαδή, πρόκειται για μία αύξηση της τάξης του 50% ετησίως. Το υπουργείο Παιδείας δεν δημοσιοποίησε τις προτάσεις των ΤΕΙ όσον αφορά τον αριθμό των εισακτέων, όμως πληροφορίες της «Κ» αναφέρουν ότι ήταν περί το 35% μικρότερος σε σχέση με τον τελικό αριθμό, δηλαδή οι διοικήσεις των ΤΕΙ ζήτησαν περίπου 32.000 σπουδαστές και έλαβαν 43.310.
«Σήμερα για μια ακόμη φορά στα πανεπιστήμια επιβάλλεται από την πολιτεία να παίξουν τον ρόλο του χωνευτηρίου και του καταστολέα του «θυμού» της νιότης. Στην πιο κρίσιμη καμπή της ζωής τους «ρίχνουμε» τα παιδιά μας στα πανεπιστήμια χωρίς προγραμματισμό, χωρίς επαγγελματική κατάρτιση, χωρίς μέλλον κι ό,τι ήθελε προκύψει. Μια ευθύνη που φέρει εξ ολοκλήρου η πολιτεία και η οικογένεια, διότι και οι δύο βολεύονται προς ώρας από αυτή τη λύση» ανέφερε, μιλώντας για το θέμα στην «Κ», ο πρύτανης του πανεπιστημίου Κρήτης κ. Ιωάννης Παλλήκαρης. «Με δεδομένο ότι το 20% των πτυχιούχων ασκούν εντελώς διαφορετικά επαγγέλματα από το αντικείμενο των σπουδών τους, ο αριθμός των εισακτέων στα ΑΕΙ θα έπρεπε να ήταν ο μισός. Είναι δε εκείνος ακριβώς που βάσει των διεθνών στάνταρ αντιστοιχεί στις υπάρχουσες υποδομές των ΑΕΙ στη χώρα. Οσο τα πανεπιστήμια δεν έχουν λόγο σε αυτές τις επιλογές, τόσο θα υποβιβάζεται ο ρόλος τους και το επίπεδο σπουδών δεν θα φτάνει στην ποθητή ποιότητα και ανταγωνιστικότητα για την οποία όλοι συζητούμε. Βεβαίως, τα πανεπιστήμια έχουν κι αυτά ένα μεγάλο μέρος της ευθύνης, όταν έξω από κάθε προγραμματισμό και συσχέτιση με την ελληνική πραγματικότητα, έξω από κάθε πνεύμα αξιοκρατίας, δημιουργούν τμήματα, παραρτήματα, υποπαραρτήματα για καθαρά «εσωτερική κατανάλωση» καταλήγει ο ίδιος.
Άρθρο Απ. Λακασα - εφ. Kαθημερινή 20 Μαρτίου 2009
9/4/09
Η επιστήμη κατά της φτώχειας
Γιατί, παρ΄ όλες τις προσπάθειες που έχουν γίνει, είναι τόσο δύσκολο να καταπολεμηθεί η φτώχεια; Γιατί τα σχετικά προγράμματα αλλού πάνε καλά κι αλλού αποτυγχάνουν;
Δύο είναι οι λύσεις που δοκιμάζονται συνήθως για την καταπολέμηση της φτώχειας. Η μία είναι να διατίθενται χρήματα, που μοιραία πρέπει συνεχώς να αυξάνονται. Η άλλη είναι να παραδίδονται οι φτωχοί στο έλεος της αγοράς. Μια 36χρονη Γαλλίδα διανοούμενη έρχεται τώρα να προτείνει έναν τρίτο δρόμο: τη χρησιμοποίηση της επιστήμης προκειμένου η εφαρμογή των προγραμμάτων κατά της φτώχειας να γίνεται με αποτελεσματικό τρόπο. Με αυτόν τον σκοπό ίδρυσε πριν από μερικά χρόνια με μερικούς συναδέλφους της το Ρoverty Αction Lab (Εργαστήρι Δράσης κατά της Φτώχειας). Με αυτό το αντικείμενο ξεκίνησε έναν κύκλο διαλέξεων στο «Έβερεστ της γαλλικής πνευματικής ζωής», το College de France, όπου κατέχει μια καινούργια έδρα που λέγεται «Γνώσεις εναντίον φτώχειας».
Πρώην συνεργάτις γνωστών οικονομολόγων όπως ο Τζέφρι Σακς, και τακτική αρθρογράφος της Λιμπερασιόν , η Ντυφλό πιστεύει ότι τα προγράμματα κατά της φτώχειας μπορεί να αξιολογούνται με «τυχαίες δοκιμές» (random testing), όπως κάνουν οι φαρμακευτικές εταιρείες με τα φάρμακα. Σε ένα από τα πιο γνωστά της άρθρα αναλύει μια μεταρρύθμιση του διοικητικού μηχανισμού στην Ινδία, στο πλαίσιο της οποίας ανατέθηκε στις διοικητικές περιφέρειες ενός κρατιδίου να διαχειριστούν τους τοπικούς πόρους, υπό τον όρο στο ένα τρίτο των περιφερειών (που επελέγησαν τυχαία) οι υπεύθυνοι να είναι γυναίκες. Όπως αποδείχθηκε, στις περιφέρειες αυτές το ποσοστό των δημοσίων δαπανών που διατέθηκε στην κοινωνική υποδομή (πόσιμο νερό, υγεία, εκπαίδευση) ήταν σημαντικά υψηλότερο. Αυτό δείχνει ότι οι επιπτώσεις της αποκέντρωσης στην καταπολέμηση της φτώχειας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την τοπική διακυβέρνηση. Κάνοντας ανάλογες συγκρίσεις σε διάφορες χώρες και διάφορους τομείς, η νεαρή φιλόσοφος και οι συνεργάτες της αποκόμισαν πολύτιμα συμπεράσματα, όπως για παράδειγμα ότι ένα πρόγραμμα είναι πιο αποτελεσματικό όταν συνοδεύεται από κάποιο «δώρο»: οι κάτοικοι ενός χωριού θα δεχθούν πιο εύκολα να πάρουν ένα φάρμακο αν συνοδεύεται από ένα κιλό φασόλια. Το σύνθημα «εκπαίδευση, εκπαίδευση, εκπαίδευση» δεν είναι αρκετό- πρέπει να εξασφαλίζεται ότι οι μαθητές και οι δάσκαλοι εμφανίζονται στο σχολείο. Και στις φτωχές χώρες έχει αποδειχθεί ότι η συμμετοχή αυξάνεται σημαντικά όταν συνοδεύεται από ένα δωρεάν γεύμα.
Η Εστέρ Ντυφλό είναι αριστερή (όπως έλεγε άλλωστε πάντα ο Άγγελος Ελεφάντης, ένας διανοούμενος είναι «μοιραία» αριστερός). Είναι στρατευμένη. Είναι νέα και μαχητική. Στην πρώτη διάλεξή της, την περασμένη Πέμπτη, σημειώθηκε κοσμοσυρροή, κι έμειναν έξω από το κτίριο εκατοντάδες άτομα, συμπεριλαμβανομένου του πρώην πρωθυπουργού Ντομινίκ ντε Βιλπέν. Το ίδιο γίνεται και στην Ελλάδα (όχι, δεν αναφερόμαστε στους πρώην πρωθυπουργούς) όταν έρχονται να μιλήσουν σημαντικές προσωπικότητες. Η δίψα για γνώση υπάρχει, κάπως πρέπει να μεταφραστεί και σε πράξη.
Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο Μιχάλης Μήτσου - εφ. Τα Νέα 16-01-09
30/12/08
Ο τολμών –και περιβαλλοντικά– νικά
Ηταν ένα φτωχό χωριουδάκι με βοσκούς και αγρότες που εύχονταν τα παιδιά τους να βρουν δουλειά στην πόλη και να φύγουν μακριά για να ξεφύγουν από τη μιζέρια. Εως ότου, πριν από δύο δεκαετίες, ο άνεμος της καινοτομίας αλλά και της φαντασίας φύσηξε –κυριολεκτικά– στην περιοχή. Ετσι σήμερα οι κάτοικοί της, που φτάνουν πια τους 3.500, όχι μόνο έχουν δουλειά και ζουν σε ένα μέρος που προσφέρει εξαιρετική ποιότητα ζωής αλλά και απολαμβάνουν διακοπές σε εξωτικά μέρη με έξοδα του Δήμου, που προσφέρει επίσης δωρεάν σπουδές.
Ηταν το 1987 όταν η 29χρονη τότε Maria Victoria Pinilla Bielsa αποφάσισε να μείνει στο χωριό και να διεκδικήσει την προεδρία της κοινότητας. Ηθελε να πείσει τους κατοίκους του χωριού ότι η μεγάλη «περιουσία» της περιοχής ήταν ακριβώς αυτοί οι δυνατοί άνεμοι, που σάρωναν το οροπέδιο και δημιουργούσαν τόσα προβλήματα. Παρά τις αντιστάσεις, –πολλοί από τους αγρότες που κατοικούσαν στο La Muela θεωρούσαν ότι οι ανεμογεννήτριες θα εξαφανίσουν τα ζώα από την περιοχή– κατάφερε να εγκατασταθούν στην περιοχή οι πρώτες 16 ανεμογεννήτριες.
Σήμερα στο οροπέδιο έχουν εγκατασταθεί 340 ανεμογεννήτριες που παράγουν περίπου 237 μεγαβάτ, περίπου το 1/4 της συνολικής παραγωγής αιολικής ενέργειας της Ελλάδας. Οι 148 ανεμογεννήτριες έχουν τοποθετηθεί σε ιδιωτικά οικόπεδα και έτσι οι ιδιοκτήτες τους εισπράττουν ενοίκιο. Πολλοί από τους κατοίκους του La Muela εργάζονται τώρα στην «αιολική βιομηχανία», που έφερε και οικοδομική ανάπτυξη καθώς ο πληθυσμός αυξάνεται συνεχώς μαζί με τις ανάγκες. Υπολογίζεται ότι έμμεσα ή άμεσα τα έσοδα του δήμου από την αιολική ενέργεια είναι περίπου 11 εκατ. ευρώ ετησίως. Βέβαια όλα τα χρήματα επενδύονται στην ίδια την πόλη και τους κατοίκους της, που απολαμβάνουν δωρεάν υποτροφίες σπουδών για το εξωτερικό και πληρωμένα ταξίδια από τον δήμο στην Καραϊβική. Μόλις τον περασμένο Οκτώβριο ένα τζάμπο με 410 κατοίκους του La Muela απογειώθηκε από το αεροδρόμιο της Σαραγόσα με προορισμό το Μεξικό.
Το νέο σχέδιο της Maria Victoria Pinilla Bielsa, που διανύει πλέον την 5η της θητεία ως δήμαρχος, είναι η εγκατάσταση δημοτικών ανεμογεννητριών ώστε ο δήμος να εισπράττει όλα τα έσοδα από την παραγωγή ενέργειας. «Είμαστε τώρα 3.500» λέει, «αλλά υπολογίζω ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία θα φτάσουμε τους 30.000 καθώς όλο και περισσότεροι έρχονται να μείνουν εδώ από τη Σαραγόσα. Αλλωστε, είμαστε σε καλό σημείο. Στη μέση του δρόμου που συνδέει τη Βαρκελώνη με τη Μαδρίτη».
Οπως λέει στην «Κ» ο Μιχαέλ Βέρνερ, υπεύθυνος της δημοτικής εταιρείας ανακύκλωσης της πόλης, «η δημοτική εταιρεία αναλαμβάνει την ανακύκλωση από το πρώτο στάδιο, την τοποθέτηση δηλαδή των κατάλληλων κάδων, το τακτικό άδειασμά τους, έως τη μεταφορά και τη μετατροπή τους σε υλικά έτοιμα προς χρήση».
Μέσα στα σπίτια υπάρχουν διαφόρων χρωμάτων κάδοι ανάλογοι με αυτούς που βρίσκονται σε εξωτερικούς χώρους. Ο πράσινος κάδος προορίζεται για το χαρτί, ο καφετής για τα οργανικά απορρίμματα που στη συνέχεια μετατρέπονται σε κομπόστ (οργανικό λίπασμα), στον κίτρινο καταλήγουν οι ανακυκλώσιμες συσκευασίες και στον γκρίζο όλα τα υπόλοιπα σκουπίδια. Ο,τι δεν μπορεί να ανακυκλωθεί καίγεται στα εργοστάσια καύσης που λειτουργούν όχι μακριά από την πόλη και η ενέργεια που παράγεται είτε διοχετεύεται ως ηλεκτρικό ρεύμα στο σύστημα ηλεκτροδότησης είτε χρησιμοποιείται για τη θέρμανση των σπιτιών που βρίσκονται κοντά στο εργοστάσιο.
Ετσι, οι αλιείς της Καλύμνου και των γύρω νησιών δεν ψαρεύουν από τις 15 Απριλίου έως και τις 30 Μαΐου ενώ χρησιμοποιούν δίχτυα με μεγαλύτερο «μάτι» από αυτό που καθορίζει ο ευρωπαϊκός κανονισμός και μεγαλύτερο αγκίστρι έτσι ώστε να μην πιάνουν μικρά ψάρια. Στην περιοχή ανάμεσα στην Κάλυμνο και την Κω έχουν φτιάξει ένα τεχνητό ύφαλο έκτασης 15 τετραγωνικών χιλιομέτρων, μια «συνοικία ψαριών» όπως λένε οι ίδιοι, όπου απαγορεύεται πλήρως το ψάρεμα έτσι ώστε να διευκολυνθεί η αναπαραγωγή των ψαριών. Παράλληλα, με την οικονομική συνδρομή της νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Δωδεκανήσου και την επιστημονική βοήθεια της ΙΝΑΛΕ (Ινστιτούτο Αλιευτικής Ερευνας), οι αλιείς της Καλύμνου και των γύρω νησιών κάνουν μια προσπάθεια καταγραφής των θαλάσσιων οικοσυστημάτων της περιοχής.
Οπως τονίζει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αλιευτικών Συλλόγων Νοτίου Αιγαίου, κ. Γιώργος Κατσοτούρχης, «το μεγαλύτερο επίτευγμά μας δεν είναι όλες αυτές οι απαγορεύσεις αλλά το γεγονός ότι καταφέραμε να συνειδητοποιήσουν οι ψαράδες ότι χρειάζεται να τηρηθούν. Διαφορετικά δεν θα είχε κανένα νόημα όσες συζητήσεις και να κάναμε». Στην περιοχή ψαρεύουν 658 αλιευτικά σκάφη, ενώ το 70% των ψαράδων είναι κάτω των 30 ετών. Ισως γι’ αυτό να ενδιαφέρονται περισσότερο για το αύριο, επισημαίνει ο κ. Κατσοτούρχης.
Ανάλογες πρωτοβουλίες έχουν ξεκινήσει και οι αλιείς των Κυκλάδων που φέτος το καλοκαίρι, με τη σύμπραξη της Greenpeace και την επιστημονική βοήθεια του του Δρος Π. Παναγιωτίδη, χαρτογράφησαν τις Ποσειδωνίες (φυτό από το οποίο δημιουργούνται υποθαλάσσια λιβάδια) σε δύο μεγάλους κόλπους στην Ανδρο, θέλοντας με αυτό τον τρόπο να δείξουν ότι είναι εφικτό να υπάρξει μια πλήρης καταγραφή του βυθού. Οι Ποσειδωνίες, όπου τα ψάρια κρύβονται και εναποθέτουν τα αυγά τους, λειτουργούν περίπου ως μαιευτήριο ψαριών αφού προσφέρουν καταφύγιο, τροφή και περισσότερο οξυγόνο. Θεωρείται ότι συμβάλλουν και στην καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου.
Επίσης, οι παράκτιοι ψαράδες των Κυκλάδων αποφάσισαν να μην ψαρεύουν γύρω από τη Γυάρο, αν και όπως λένε είναι πολύ καλός ψαρότοπος, ώστε να μειώσουν την «πίεση» στους πληθυσμούς των ψαριών. Οπως τονίζει ο πρόεδρος της ομοσπονδίας κ. Δημήτρης Ζάνες «καλούμε τους επιστήμονες να συνεργαστούν για τη χαρτογράφηση της θάλασσας έτσι ώστε να ξέρουμε τι πραγματικά έχουμε σε κάθε περιοχή και τι πρέπει να κάνουμε για να το προστατέψουμε».
- Ιανουάριος
-Η Ευρωπαϊκή Ενωση ανακοινώνει πακέτο μέτρων για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής με στόχο τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 20% έως το 2020.
-H Γερμανία απαγορεύει την κυκλοφορία στα περισσότερο ρυπογόνα οχήματα.
-Για πρώτη φορά μετά 100 χρόνια χιονίζει στη Βαγδάτη.
-Η Ελλάδα παραπέμπεται στο Ευρωδικαστήριο για τη διαχείριση των 600.000 τόνων επικίνδυνων αποβλήτων που παράγει ετησίως. - Φεβρουάριος
-Η Ε.Ε. αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τον στόχο που έχει θέσει για τα βιοκαύσιμα, λόγω των τιμών στα τρόφιμα.
-Πάνω από το 40% των ωκεανών έχει επηρεαστεί από την υπεραλίευση, την κλιματική αλλαγή και τη μόλυνση. - Μάρτιος
-Η Αγκελα Μέρκελ ζητεί ειδική μεταχείριση για τις ενεργοβόρες γερμανικές βιομηχανίες.
-Η Ελλάδα καλείται σε απολογία από τον ΟΗΕ για τον
τρόπο που συλλέγει τα στοιχεία μέτρησης των εκπομπών
διοξειδίου του άνθρακα. Παρά την έντονη κριτική, ψηφίζεται το εθνικό χωροταξικό σχέδιο από τη Βουλή.
-35 χώρες, 370 δήμοι και κοινότητες, 50 εκατ. άνθρωποι απ’ όλο τον κόσμο συμμετείχαν στην Ωρα της Γης 2008, σβήνοντας τα φώτα τους για μία ώρα. - Απρίλιος
-Επιβάλλεται στην Ελλάδα ποινή αποκλεισμού από το σύστημα εμπορίας ρύπων στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Κιότο για τρεις μήνες.
-Η κρίση στα τρόφιμα θα προκαλέσει συγκρούσεις, λέει ο ΟΗΕ. Σκεπτικισμός για τα βιοκαύσιμα. - Μάιος
-Το 90% των καταστροφών στο περιβάλλον οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα, σύμφωνα με παγκόσμια έρευνα. - Ιούλιος
-Ειδικοί προτείνουν Πράσινο New Deal ώστε να αντιμετωπιστεί ταυτόχρονα η οικονομική αλλά και η περιβαλλοντική κρίση.
-Ο Γκόρντον Μπράουν ανακοινώνει ότι η Βρετανία θα αποκτήσει 8 νέους πυρηνικούς σταθμούς στα επόμενα 15 χρόνια.
-Η συνάντηση των G8 χαρακτηρίζεται ανεπιτυχής όσον αφορά τα μέτρα για το κλίμα. Εκαναν λόγο για μειώσεις 50% έως το 2050 χωρίς να καθορίζουν πώς θα επιτευχθεί ο στόχος.
-Το κόστος της κλιματικής αλλαγής ίσως είναι διπλάσιο απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί, ανακοινώνει ο λόρδος Νίκολας Στερν. - Αύγουστος
-Η Ιαπωνία καθιερώνει την αναγραφή του ενεργειακού αποτυπώματος στα προϊόντα της.
-Η κλιματική αλλαγή «ξεγελά» τα πουλιά που γεννούν νωρίτερα. Βάτραχοι και μικρά θηλαστικά κινδυνεύουν με εξαφάνιση.
-Πρέπει να προετοιμαστούμε για αύξηση της θερμοκρασίας έως και 4 βαθμούς, σύμφωνα με κορυφαίους επιστήμονες.
-Η Κίνα αναδεικνύεται το κράτος με τις μεγαλύτερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. - Σεπτέμβριος
-Τη σοβαρή μείωση της κατανάλωσης κρέατος και κτηνοτροφικών προϊόντων συστήνει ο ΟΗΕ.
-Το εξαιρετικά βροχερό καλοκαίρι έφερε στους Βρετανούς αγρότες τη χειρότερη σοδειά των τελευταίων 40 χρόνων. Στην Ελλάδα καλλιέργειες καταστράφηκαν από τη λειψυδρία.
-Οι πάγοι στην Αρκτική μειώνονται πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι προέβλεπαν οι επιστήμονες. Το 2007, η έκτασή τους ήταν κατά 23% μικρότερη απ’ ό,τι το 2005. - Οκτώβριος
-Η Ε.Ε. πιέζει την Κίνα και την Ινδία να περιορίσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
-Ο Ed Miliband, υπεύθυνος για το πρόγραμμα Ενέργειας και Περιβάλλοντος της Βρετανίας, δηλώνει ότι η χώρα θα μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά 80% έως το 2050.
-Οι Ευρωπαίοι ηγέτες διαφωνούν ποιος πρέπει να μειώσει περισσότερο τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της μείωσης κατά 20% έως το 2020. - Νοέμβριος
-Ο Μπαράκ Ομπάμα υπόσχεται να επενδύσει 15 δισ. δολάρια στις ανανεώσιμες πηγές και ότι θα δημιουργηθούν πέντε εκατομμύρια θέσεις εργασίας λόγω των πράσινων επενδύσεων.
-Η ερημοποίηση θα μειώσει κατά 40% τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις στη νοτιοδυτική Κίνα, σύμφωνα με τη μεγαλύτερη έρευνα των τελευταίων 60 ετών.
-Ο Mohamed Nasheed, πρόεδρος στις Μαλδίβες, δηλώνει ότι αναζητά μέρος για να μετοικήσουν 300.000 άνθρωποι που κινδυνεύουν από την άνοδο της θάλασσας.
-Οι επιστήμονες ανακοινώνουν ότι η τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική μεγάλωσε και πάλι, γεγονός που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή.
-Η Σαουδική Αραβία σκοπεύει να επενδύσει στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. - Δεκέμβριος
-Ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λούλα ντα Σίλβα ανακοινώνει για πρώτη φορά σχέδιο για τη διάσωση των δασών του Αμαζονίου, μειώνοντας την υλοτόμηση στο μισό.
-Διάσκεψη του ΟΗΕ με τη συμμετοχή 190 χωρών στο Πόζναν της Πολωνίας προκειμένου να αποφασιστεί η συμφωνία για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής που θα ακολουθήσει τη μετά Κιότο εποχή. Το αποτέλεσμα ήταν χαμηλότερο των προσδοκιών λόγω οικονομικής κρίσης αλλά και απραξίας της αμερικανικής αντιπροσωπείας. Και από πλευράς Ε.Ε. υπήρξε υπαναχώρηση. Αποφάσεις θα ληφθούν τον Δεκέμβριο του 2009 στην Κοπεγχάγη.
29/12/08
Περί ευθύνης, συνωμοσιών και περιβάλλοντος
Ακούμε συχνά ηγέτες και πολίτες να μιλούν μεταφορικά με υπονοούμενα για σκοτεινά κέντρα που απεργάζονται την εθνική ή ατομική καταστροφή. Οι πιο απίθανες ενδείξεις θεωρούνται αποδείξεις. Προ πολλών ετών, όταν ήμουν μαθητής στο Γυμνάσιο του Ναυπλίου, είπα σε έναν συμμαθητή μου, ψευδόμενος, ότι ο μαθηματικός μας (που ήταν συγγενής μου) πήρε μετάθεση και θα έφευγε σε μία εβδομάδα. Ηθελα να εκτιμήσω την ταχύτητα διασποράς φημών. Μέσα σε μια ώρα, σχεδόν και οι 700 μαθητές του σχολείου γνώριζαν το γεγονός και ήδη κυκλοφορούσαν «αξιόπιστες» ιστορίες για το πώς και πού της μετάθεσης.
Κάθε κουλτούρα έχει τους μύθους της, που απαλλάσσουν τους ανθρώπους από προσωπικές ευθύνες και σχετίζονται με την ανθρώπινη τάση του μιμητισμού. Είναι ελάχιστοι εκείνοι που έχουν ανεξαρτησία συμπεριφοράς και σκέψης. Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε ό,τι είμαστε χάρη στις κοινωνικές δυνάμεις που ασκούνται πάνω μας. Αν κάποιος μεγαλώσει στην Τεχεράνη είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα γίνει μουσουλμάνος, ενώ αν μεγαλώσει στη Ρώμη θα γίνει Καθολικός και ο καθένας μάλλον θα πιστεύει στη μοναδική αλήθεια της δικής του θρησκείας.
Σε ψυχολογικά τεστ όπου δίνονται δύο άνισες γραμμές, σχεδόν όλοι αναγνωρίζουν τη μεγαλύτερη. Αν όμως κάποιος παρέμβει και δώσει σκόπιμα λάθος απάντηση μπροστά σε όλους, έχει μετρηθεί ότι γύρω στο 40% των εξεταζομένων, επηρεασμένοι τώρα, δίνουν επίσης λάθος απάντηση. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε τα αίτια των φαινομένων της κοινωνίας, θα πρέπει να εστιαστούμε στο άτομο και τις ιδιότητές του, όπως είναι ο μιμητισμός, η προσαρμοστικότητα, ο αλτρουισμός και η ομαδικότητα. Οι θεωρίες συνωμοσιών σπανίως ισχύουν. Οι ιδεολογίες και η τυφλή αποδοχή δογμάτων δεν προσφέρονται για την κατανόηση του κόσμου.
Και για να έρθω στο θέμα μου, το ότι καταστρέφουμε το φυσικό περιβάλλον δεν οφείλεται κατ' ανάγκη σε κάποιους κακούς με αρρωστημένα μυαλά και σκοτεινά σχέδια. Ακριβώς το αντίθετο. Οφείλεται στο ότι το ανθρώπινο είδος διαθέτει έναν άκρως πολύπλοκο και επιτυχή εγκέφαλο και ένα φυσικό μέγεθος που του επέτρεψαν να επιβληθεί στα άλλα είδη. Χάρη στον εγκέφαλό του ανέπτυξε πολιτικές μιμητισμού, αλτρουισμού και συνεργασίας με τους συνανθρώπους του. Κατόρθωσε έτσι ομαδικά να κάνει πράγματα που ποτέ δεν θα πετύχαινε μόνος του και που κανένα άλλο είδος δεν φαίνεται ικανό να πετύχει. Η τεχνολογία και η κατανάλωση έκαναν τον ανθρώπινο πληθυσμό 6,7 δισεκατομμύρια από μερικές χιλιάδες πρωτόγονους κυνηγούς-συλλέκτες. Από βιολογικής πλευράς, αυτό είναι τεράστια επιτυχία.
Ο άνθρωπος καταστρέφει το περιβάλλον γιατί μπορεί να το κάνει με την επιστήμη και την τεχνολογία και καθ' οδόν αποκομίζει οφέλη, και γιατί συνήθως μιμείται αυτό που κάνουν οι άλλοι, κάτι που εξελικτικά έως πρόσφατα ήταν αναγκαίο για την εξάπλωσή του. Σχεδόν κανείς δεν θέλει να υστερήσει από τον πλησίον του σε ανέσεις και κατανάλωση. Ατυχώς, το εξελικτικό αυτό προσόν έχει γυρίσει εναντίον του. Η εξέλιξη δεν του έχει μάθει τι να κάνει σε τέτοια περίπτωση αυτόματα, όταν το τελευταίο δεκάλεπτο του πολιτισμού του η μεγιστοποίηση του οφέλους από τη φύση απειλεί την περαιτέρω ύπαρξή του. Πρέπει να χρησιμοποιήσει τον ανεπτυγμένο εγκέφαλό του για να εφεύρει τις στρατηγικές εκείνες που η φυσική ιστορία δεν του δίδαξε, γιατί δεν χρειάστηκαν. Πρέπει πρώτα να εκθρονίσει τον εαυτό του από τη θέση ανωτέρου όντος, που βασικός του σκοπός είναι να κατακυριεύσει τη Γη και να «εξημερώσει» τη φύση.
Οι άνθρωποι δεν ανέχονται μεγάλες διαφορές μεταξύ τους. Αν κάποιος έχει ένα πολυτελές αυτοκίνητο ή μεγάλη τηλεόραση, το ίδιο επιθυμούν και οι γείτονές του. Το περιβαλλοντικό πρόβλημα δεν οφείλεται μόνο σε λίγους βαθύπλουτους ή σε κάποιους ηγέτες. Οφείλεται κυρίως στην κατανάλωση 6,7 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, έστω και αν πολλοί καταναλώνουν λίγο λόγω φτώχειας. Η τεχνολογία μάς έδωσε τη δυνατότητα να αυξήσουμε κατακόρυφα τον πληθυσμό μας από μερικές χιλιάδες κυνηγούς-συλλέκτες σε αυτό που είμαστε σήμερα. Ομως, το μικρό σπίτι της Γης δεν μας χωράει πλέον, κυρίως γιατί η περιβαλλοντική μας επίδραση είναι ανάλογη με το γινόμενο του πληθυσμού επί την κατανάλωση.
Προ ετών μιλούσαμε για ανάληψη δράσης σε μερικές δεκαετίες για ν' αναστρέψουμε πολλά καταστροφικά φαινόμενα, όπως την αλλαγή του κλίματος, την εξαφάνιση των ειδών, την τρύπα του στρατοσφαιρικού όζοντος. Σήμερα είμαστε στο σημείο όπου ο χρόνος έχει λήξει. Δεν υπάρχουν άλλα χρονικά περιθώρια. Αν θέλουμε, όχι να αναστρέψουμε την κλιματική αλλαγή, αλλά να τη συγκρατήσουμε σε όρια που η ζωή των παιδιών μας θα είναι κάπως ανεκτή, πρέπει να δράσουμε τώρα που μιλάμε. Γνωρίζουμε ότι το 35% της Ελλάδας θα ερημοποιηθεί σε λίγες δεκαετίες, οι υδατικοί πόροι θα εξαντλούνται, η χλωρίδα και η πανίδα θα συρρικνώνονται, οι καύσωνες, οι πυρκαγιές και τα έντονα καιρικά φαινόμενα θα κάνουν τη ζωή μας σχεδόν ανυπόφορη. Σήμερα οι Ευρωπαίοι εκπέμπουν 10 τόνους διοξειδίου του άνθρακα κατά κεφαλήν ετησίως και οι Αμερικανοί 20. Για να σταθεροποιήσουμε το κλίμα, θα πρέπει όλος ο κόσμος να πέσει στους 2 τόνους ή και χαμηλότερα.
Αν ανησυχούμε πράγματι για το μέλλον του πλανήτη μας, θα πρέπει να εγκαταλείψουμε τα πολυτελή ενεργοβόρα αυτοκίνητα, την υπερκατανάλωση κρέατος, τη σπατάλη ενέργειας, την καταπάτηση της φύσης, την υπερβολική χρήση χημικών στη γεωργία, την κατανάλωση αγαθών μιας χρήσης, τη σπατάλη νερού και τόσα άλλα. Για να συντονιστούν τέτοιες δράσεις απαιτούνται ταυτόχρονα νομοθεσία και φωτισμένη ηγεσία. Μια ηγεσία που θα αρθεί υπεράνω τετριμμένων αντιπαλοτήτων από τα έδρανα της Βουλής και τα τηλεοπτικά παράθυρα και θα εστιαστεί με δράσεις στα ουσιαστικά και επείγοντα. Η χώρα μας και ο κόσμος δεν έχουν άλλα περιθώρια.
Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο Γιάννη Φίλη(καθηγητής στο Πολυτεχνείο Κρήτης)- εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ-29/12/08