Επιστροφή στο σχολικό παρελθόν με τα πόδια

ΛΕΚΟ, Ιταλία – Κάθε πρωί, σχεδόν 450 μαθητές ακολουθούν 17 σχολικές διαδρομές πεζοπορίας για να πάνε στα δέκα δημοτικά σχολεία της παραλίμνιας πόλης που βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο της λίμνης Κόμο.

Το 2003, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον τριπλό κίνδυνο της παιδικής παχυσαρκίας, της τοπικής κυκλοφοριακής συμφόρησης και τωναυξημένων εκπομπ’ων αερίων, που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, μια περιβαλλοντική αργάνωση πρότεινε την εφαρμογή ενός παλαιομοδίτικου αλλά ριζοσπαστικού μέτρου: τα παιδιά να πηγαίνουν στο σχολείο περπατώντας.

Έτσι δημιούργησαν τα piedibus (που στα ιταλικά σημαίνει λεωφορεία πεζών). Κάθε πρωί, μια μικτή ομάδα, που αποτελείται από προσωπικό επί πληρωμή και από εθελοντές γονείς ου φορούν φωσφορίζοντα γιλέκα αναλαμβάνει να συνοδεύσει τους πεζούς μαθητές μέσα από τα στενά δρομάκια της πόλης μέχρι την πόρτα του σχολείου τους, κάνοντας στάσεις καθ’οδόν για να παραλάβει όλο και περισσότερα παιδιά.

Στο σχολείο Καρντούτσι, 100 παιδιά-αριθμός που αντιστοιχεί σε περισσότερους από τους μισούς μαθητές-παίρνουν πλέον τα «λεωφορεία πεζών». Ο Τζούλιο Γκρέπι, ένα εννιάχρονο αγόρι δήλωσε ότι, πρότου εντζχθεί στο piedibus, έκανς με αυτοκίνητο την απόσταση μισού χιλιομέτρου προς και από το σχολείο. «Τώρα έχω την ευκαιρία να βλέπω τους φίλους μου και νιώθουμε πολύ ωραία, επειδή γνωρίζουμε ότι βοηθάμε το περιβάλλον», αναφέρει.

Σύμφωνα με υπολογισμούς του Ντάριο Πεζέντι, εφόρου περιβάλλοντος της πόλης, αν και οι διαδρομές είναι μικρλες, τα «λεωφορεία πεζών» έχουν μέχρι στιγμής αππαλλάξει την πόλη από 160.000 χλμ. Άσκοπων μετακινήσεων με αυτοκίνητο, αποτρέποντας τη μόλυνση της ατμόσφαιρας από την εκπομπή χιλιάδων τόνων αερίων του θερμοκηπίου.

Ο αριθμός των παιδιών που μεταφέρονται στο σχολείο με αυτοκίνητο αυξάνεται στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, δηλώνουν ειδικοί και από τις δύο ηπείρους. Σύμφωνα με στοιχεία εθνικής δημοσκόπησης, η μεταφορά προς και από το σχολείο άγγιζε πέρσι το 18% των αστικών μετακινήσεων στη Βρετανία.

Το 1969 το 40 % των μαθητών στις ΗΠΑ περπατούσε ως το σχολείο, ενώ το 2001, το ποσοστό έπεσε στο 13% σύμφωνα με την Εθνική Έρευνα Οικογενειακών Μετακινήσεων της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Τα «λεωφορεία πεζών» στο Λέκο ήταν τα πρώτα στην Ιταλία. Εκατοντάδες άλλα όμως έχουν ξεφυτρώσει στην Ευρώπη και, πιο πρόσφατα στην Βόρεια Αμερική, με στόχο τον περιορισμό των μετακινήσεων με αυτοκίνητο. Πόλεις της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Ιταλίας έχουν δημιουργήσει ανάλογα προγράμματα, αν και λίγα είναι τόσο ευρείας κλίμακας και διάρκειας όπως αυτά στο Λέκο.

Παρ’όλο που οι εκπομπές διοξειδλιου του άνθρακα από τις βιομηχανίες τείνουν να μειωθούν και στις δύο ηπείρους, εκείνες που προέρχονται από την κίνηση των οχημάυων ευθύνονται για σχεδόν το ένα τρίτο του συνόλου των αερίων ρύπων στις ΗΠΑ και για το 22% στα κράτη της Ε. Ε. Υπάρχουν έντονες πιέσεις για τη μείωση των ρυπών των αυτοκινήτων σε όλο τον πλανήτη και ειδικά στην Ευρώπη, όπου τα κράτη της Ε. Ε. έχουν δεσμευθεί να περιορίσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2012, σύμφωνα με το Πρωτόκολλο του Κιότο.

Στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, «πολλοί παράγοντες συντελούν στην κατάργηση του παραδοσιακού τρόπου μετάβασης στο σχολείο, αποθαρρύνοντας όλο και περισσότερο τα παιδιά από το να περπατούν», υποστηρίζει η Ελίζαμπεθ Ουίλσον, ερευνήτρια μεταφορών Δημοσίων Υποθέσεων Χάμφρει του Πανεπιστημίου της Μινεσότα.

Ανάμεσα σ’ αυτούς τους παράγοντες είναι η αύξηση των αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης, η μείωση των παρεχόμενων υπηρεσιών μεταφοράς με σχολικά λεωφορεία, λόγω περικοπών στους προυπολογισμούς των σχολείων, καθώς και η μείωση των δημόσιων εκπαιδευτηρίων «της γειτονιάς» και η αντίστοιχη αύξηση των ιδιωτικών, πράγμα που σημαίνει ότι οι μαθητές κατοικούν μακρύτερα από το σχολείο τους.

Στη Βρετανία, σχεδόν τα μισά σχολεία δίνουν κίνητρα στους μαθητές προκειμένου να ενθαρρύνουν το περπάτημα, αναφέρει ο Ρότζερ Λ. Μάκετ, καθηγηγτής στο Κέντρο Μελετών Μεταφορών στο Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου.

«Απαιτείται μεγάλη προσπάθεια για να συνεχιστεί το πρόγραμμα», υποστηρίζει. «Είναι πολύ πιο εύκολο να βάλεις τα παιδιά στο αυτοκίνητο. Αν μάλιστα έχεις στην κατοχή σου δύο ή και τρία αυτοκίνητα, χρειάζεται να καταβάλεις προσπάθεια για να μην τα χρησιμοποιήσεις».

Βαρβάρα Τερζάκη

Άρθρο Elizabeth Rosenthal - Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία-The New York Times, 26-04-2009

Η μεγάλη σχολή των κυνικών

Η διεθνής πιστωτική κρίση αποδόθηκε στην απληστία των τραπεζιτών για ολοένα υψηλότερα κέρδη και για ακόμη υψηλότερες αμοιβές.

Κατεδείχθη παγκοσμίως ότι οι αποφάσεις ενός ευρύτατου κύκλου τραπεζικών στελεχών για υπερμεγέθυνση και αθρόες, χωρίς έλεγχο, χρηματοδοτήσεις ορίζονταν ακριβώς από αυτή την αλληλένδετη και κυνική σχέση μεταξύ υπερκερδών και υπεραμοιβών. Πρόσωπα διακεκριμένα, με σημαντικές εμπειρίες διοίκησης, πολύ καλές σπουδές και ακόμη καλύτερους τρόπους, υπέκυψαν τελικώς στα μπόνους και στον υπερπολυτελή βίο, αγνόησαν αρχές και κανόνες και τελικώς παρήγαγαν την κρίση. Τηρουμένων των αναλογιών, και άλλες ισχυρές επαγγελματικές ομάδες καταλήγουν σε κυνικές συμπεριφορές. Η ελίτ των τηλεπικοινωνιών, για παράδειγμα, είχε προ πολλού υποκύψει στον πειρασμό της συναλλαγής και των υπερκερδών.

Στη Siemens παλαιόθεν είχαν ξεπεράσει τις όποιες αναστολές.

Το λάδωμα και οι μίζες με τον καιρό έγιναν συνήθεις καθημερινές πράξεις. Και πάλι πρόσωπα ξεχωριστά, με ειδικές σπουδές και συσσωρευμένη επιστημονική γνώση, χρειάστηκε να συμβιβασθούν στο όνομα της κατάκτησης νέων αγορών. Θα ήταν ίσως περιττό να μιλήσουμε για την ιατρική ελίτ.

Το κύμα της εμπορευματοποίησης δεν άφησε παρά ελάχιστους ανέγγιχτους.

Οι περισσότεροι γιατροί και ιδιαιτέρως οι επιφανέστεροι αυτών, εκείνοι που υποτίθεται διακονούν την επιστήμη, έχουν προ πολλού υποκύψει σε συναλλακτικούς δεσμούς με τις φαρμακευτικές εταιρείες, γνωρίζοντας από πρώτο χέρι ότι τα υπερκέρδη και τα υπερεισοδήματα που εξασφαλίζουν είναι προϊόν παράνομων πράξεων σε βάρος των Ταμείων και των ασφαλισμένων.

Στα ΜΜΕ επίσης κοινή είναι η πεποίθηση ότι το εμπόριο δημοσιότητας είναι προσοδοφόρο. Η ελίτ της επικοινωνίας και της ενημέρωσης είναι σε μεγάλο βαθμό διασυνδεδεμένη, υπηρετεί σκοπούς και επιδιώξεις, κερδίζει από αυτές και έτσι παραπλανά και διαστρεβλώνει συστηματικά κατά το δοκούν και κατά τα συμφέροντα.

Κάπως έτσι προσεγγίζουμε την κορυφαία της σχολής των κυνικών, που δεν είναι άλλη απ΄ αυτή της πολιτικής. Η τελευταία ενοποιεί όλες τις υπόλοιπες και γι΄ αυτό η έκθεσή της λαμβάνει διαστάσεις μοναδικές, αποδίδοντας απόσταση και δυσαρμονία μεγίστη από τον λαό.

Και βεβαίως δεν είναι ελληνικό θέμα.

Παντού συναντάται, σε όλον τον κόσμο έχει σχεδόν τα ίδια χαρακτηριστικά, αποδίδει τις ίδιες προβληματικές σχέσεις και την αυτή αναποτελεσματικότητα.

Απλώς εδώ το έλλειμμα θεσμών και λειτουργιών κατατείνει σε ατιμωρησία, προσφέροντας αν όχι νομιμοποίηση, σίγουρα αίγλη στους θιασώτες της σχολής των κυνικών.

Βαρβάρα Τερζάκη

Άρθρο Αντώνη Καρακούση - εφ. Το Βήμα, 12-05-2009

Δρόμοι

Οι αιγυπτιακές...
... πυραμίδες, το μέγα σινικό τείχος, όπως και τα άλλα θαύματα του κόσμου, τα μνημεία και οι ναοί που δόξασαν την τέχνη, σίγουρα φέρουν τη σφραγίδα μεγάλων αρχιτεκτόνων, έχουν όμως και το στίγμα της δουλείας. Κάθε πέτρα τους μουσκεύτηκε από τον ιδρώτα και το αίμα ανθρώπων που είχαν υποδουλωθεί από άλλους ανθρώπους, σε εποχές που ο άνθρωπος δεν ήταν σκοπός αλλά εργαλείο. Η πρόοδος απέδωσε στον άνθρωπο την αξία του. Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος. Γι΄ αυτό, σήμερα, η δουλεία θεωρείται έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Με μία εξαίρεση.

Η δουλεία...
... μπορεί να γίνει μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, όταν πρόκειται για την ευελιξία στην αγορά εργασίας. Νομοσχέδιο που συζητείται στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση προωθεί τον δανεισμό εργαζομένων από επιχείρηση σε επιχείρηση, δίνοντας το σύνθημα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες για τη λήψη παρόμοιων μέτρων. Στο σκεπτικό του νομοσχεδίου παρουσιάζονται όλοι ως κερδισμένοι: η επιχείρηση που δεν έχει αρκετή δουλειά για να απασχολήσει τους εργαζομένους της και οι εργαζόμενοι που θα γλιτώσουν την απόλυση. Όπως όμως επισημαίνει η γαλλική εφημερίδα «Ουμανιτέ», ο πραγματικός στόχος του νομοσχεδίου είναι να αυξήσει τη γεωγραφική κινητικότητα των εργαζομένων και να αλλοιώσει το εργασιακό περιβάλλον της επιχείρησης, μέσα στο οποίο ασκούν παραδοσιακά τα δικαιώματά τους οι εργαζόμενοι. Οι νομοθέτες επικαλούνται βέβαια την «κρίση και τις συνέπειές της στην αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων και της απασχόλησης», αλλά πρόκειται για ένα μέτρο που εφήρμοζαν οι επιχειρήσεις προτού ακόμη ξεσπάσει η κρίση. Άλλη μία φορά, δηλαδή, παρατηρούμε το παράδοξο που έχει σημειωθεί σε πολλές χώρες- καθώς πέφτουν πια ένα ένα τα προσχήματα- να «νομοθετούν» οι επιχειρήσεις και τα κοινοβούλια απλώς να επικυρώνουν εκ των υστέρων τις επιχειρηματικές αποφάσεις, περιβάλλοντάς τες με το κύρος του νόμου. Ο δανεισμός...
... των εργαζομένων εφαρμόζεται εδώ και πολύ καιρό από τη Ρόντια και τη Ρενό, ενώ και η εργοδοσία της γαλλικής μεταλλουργίας τον έχει συμπεριλάβει στο πρόγραμμά της. Κι ας είναι κάτι που απαγορεύεται από τις ιδρυτικές αρχές του εργατικού δικαίου, που ισχύουν από τότε που καταργήθηκε η δουλεία, υπογραμμίζει ο Εμμανουέλ Ντοκές, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Οι επιχειρήσεις παρουσιάζουν τον δανεισμό των εργαζομένων ως αντίδοτο στις απολύσεις, αλλά αυτό που θέλουν πραγματικά, λέει η Λουσί Μπατμάν στην «Ουμανιτέ», είναι «να επωφεληθούν από την κρίση για να επιβάλουν βαθιές αλλαγές στα δικαιώματα των εργαζομένων».

Το δίλημμα...
... που έθεσε η γαλλική υφαντουργία Καρεμάν στους εργαζομένους της ήταν αυτό: «Ή θα απολυθείτε ή θα πάτε να δουλέψετε στην Ινδία» (όπου η επιχείρηση διαθέτει μια θυγατρική). Αν γίνει όμως αυτό, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να μάθουν να ζουν το πολύ με 69 ευρώ τον μήνα (τόσος είναι στο ινδικό εργοστάσιο ο ανώτατος ακαθάριστος μισθός). Δανεισμός ή εκβιασμός; Όταν οι επιχειρηματίες αποφασίζουν να κόψουν τις αλυσίδες που δένουν τους εργαζομένους τους, είναι μόνο για να τους στείλουν για εξανδραποδισμό.

Bαρβάρα Τερζάκη

Άρθρο του Ρούσσου Βράνα - εφ. Τα Νέα, 12-05-2009

Ο Ομπάμα, η Τουρκία και η ελληνική ηττοπάθεια

Ταξιδεύοντας το τελευταίο δεκαπενθήμερο μεταξύ Μπαχρέιν και Σαν Φρανσίσκο (προσκεκλημένος του ετήσιου Αφρο-αραβικού Οφθαλμολογικού Συνεδρίου και της Ακαδημίας της Αμερικής, αντίστοιχα), κατέληξα για ένα διήμερο εκπαιδευτικό ταξίδι στην Τουρκία.

Στο τρίγωνο αυτής της διαδρομής, είχα την ευκαιρία να βιώσω, παρακολουθώντας ζωντανά την επικαιρότητα, αλλά και από ιδιωτικές συζητήσεις, όλες τις προσλαμβάνουσες της επίσκεψης του Ομπάμα στην Τουρκία.

Στη «ζυγαριά» της περιρρέουσας ατμόσφαιρας, όπως εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς, υπερίσχυαν άλλοτε οι εθνικές άλλοτε οι θρησκευτικές κι άλλοτε οι οικονομικές παράμετροι του γεγονότος. Ακόμη όμως και οι πιο ακραίες αναγνώσεις του είχαν θετικό πρόσημο, τόσο στην Αμερική και στην Τουρκία όσο και στις αραβικές χώρες. Μόνον εμείς οι Ελληνες δεν ευτυχήσαμε να δούμε, «επίσημα» τουλάχιστον, τίποτε θετικό. Ο Πατριάρχης κρύφτηκε πίσω από την επίσημη δημοσιογραφία, η Αγια-Σοφιά θάφτηκε κάτω από το Μπλε Τζαμί στην οθόνη των αμερικανικών ΜΜΕ, ο «Μέγας Αλέξανδρος», στη συζήτηση που είχε ο Ομπάμα με τον Δημήτριο, από στρατηλάτης έγινε «νοικοκύρης» και το μόνο που μας έμεινε ήταν το δικαίωμα -«ακόμη κι εμείς», όπως ξέφυγε (;!) του Ομπάμα στον Αγγλο ομόλογό του!- να θεωρούμε τη χώρα μας την πιο σημαντική στον κόσμο.

Δυστυχώς, έχουμε φτάσει στο σημείο να προσπαθούμε να διαμορφώσουμε εικόνα για την ταυτότητά μας μέσα από τις οθόνες των ΜΜΕ, τη διεθνή συγκυρία και την πολιτική των exit polls. Εχουμε χάσει την ελάχιστη, αλλά τόσο σημαντική, ικανότητα του «αυτοπροσδιορισμού» μας, κι αυτό συμβαίνει γιατί η χώρα μας δεν έχει όραμα, τουλάχιστον «προς ώρας». Εχουμε ζηλέψει που η Τουρκία οικοδομεί συγκυριακά αυτή την εποχή την ιστορία της και την ταυτότητα που εμείς οικοδομήσαμε μερικές χιλιάδες χρόνια πριν. Εχουμε ξεχάσει ότι η λάμψη της γείτονος χώρας στον κόσμο της ελεγχόμενης από το Πεντάγωνο πληροφορίας δεν πηγάζει από τίποτε άλλο πέρα από την ανάγκη της Αμερικής να προσδιορίσει -ομόθρησκο αυτή τη φορά- τον επόμενο χωροφύλακα στο Ιράκ και στη Μέση Ανατολή.

Ολα αυτά έχουν προκαλέσει τεράστια θλίψη στους περήφανους και μοναδικούς ανά τον κόσμο (!) Νεοέλληνες, που νιώθουν σαν τους τελευταίους παίκτες στη διεθνή σκακιέρα, διατηρώντας, ωστόσο, το δικαίωμα, όπως δήλωσε ο Ομπάμα στον Αγγλο πρωθυπουργό, να νιώθουν μοναδικοί.

Ο ευτελισμός αυτός της Ελλάδας μέσα στη δίνη των διεθνών δρωμένων, συνεπικουρούμενος από τη διεθνή οικονομική κρίση, αλλά και από την αποκαρδιωτική κατάσταση στο εσωτερικό της χώρας, οδηγεί τους Ελληνες σε ηττοπάθεια και καταστροφική απάθεια, τη στιγμή που παντού συμβαίνουν σημαντικές αλλαγές, αλλά εμείς μόνο παρατηρητές τους μπορεί να θεωρηθούμε.

Κι, όμως, τα πράγματα δεν είναι έτσι ακριβώς.

Στο Μπαχρέιν, ο πρόεδρος της Οφθαλμολογικής Εταιρείας, περήφανος για το αρχαϊκό όνομα του νησιού του (Τήλος επί Μεγάλου Αλεξάνδρου και Νεάρχου και για μία χιλιετία ακόμη), καθώς και οι ομόλογοί του του Ιράκ, του Ιράν και των περισσότερων αραβικών χωρών ζήτησαν εκπαιδευτική και τεχνολογική υποστήριξη από το πανεπιστήμιό μας, για να βελτιώσουν τις υπηρεσίες τους. Στο Σαν Φρανσίσκο, πέντε μεγάλες αμερικανικές εταιρείες υπέγραψαν για λογαριασμό του μεγαλύτερου επίσημου κρατικού οργανισμού φαρμάκων στον κόσμο, του FDA της Αμερικής, εξαιρετικής σημασίας συνεργασίες με το Πανεπιστήμιο Κρήτης, επιλέγοντας τη χώρα μας για την «παγκόσμια πρώτη» ερευνών και εφαρμογών και αποδίδοντάς της, έτσι, μέγιστες επιστημονικές διακρίσεις. Στην Τουρκία, ύστερα από αρκετά χρόνια εκπαίδευσης, οι γιατροί με ονομάζουν «πατέρα τους» και ονειρεύονται να πάρουν την πολυπόθητη βίζα, για να βρεθούν στην Ελλάδα και στα πανεπιστήμιά μας, ξεπερνώντας έτσι, στη μετά Παμούκ εποχή, την ανθελληνική αγωνία τους.

Ολα αυτά που γράφω δεν είμαι εγώ, είμαστε εμείς: εκείνες οι πολλές ελληνικές δυναμικές μονάδες, που χάνονται μέσα στην απελπισία της «στρεβλής» ανάγνωσης της ταυτότητας αυτής της χώρας. Είμαστε εμείς, που μπορούμε να στηρίξουμε αυτή τη δύσκολη στιγμή τη χώρα μας. Είμαστε εκείνοι που χρειάζεται, όχι να «στήσουμε» την Ιστορία μας, όπως κάνουν με αγωνία οι γείτονές μας, αλλά απλώς να αποκωδικοποιήσουμε το DNA μας και να αναγνωρίσουμε αυτό που κατέγραψαν οι Ετεο-Ελληνες χιλιάδες χρόνια πριν στο αίμα μας.

Είμαστε εμείς, που δεν χρειάζεται να αποδείξουμε τίποτα για εμάς, αρκεί να μείνουμε αυτοί που είμαστε και που, χωρίς αγωνίες, αλλά με υπομονή και σωφροσύνη, θα ξανατοποθετήσουμε τις ψηφίδες αυτής της χώρας στη σωστή θέση, για να δούμε την εικόνα μας -γιατί υπάρχει, αρκεί να τη δούμε- ξανά. Τότε ίσως μπορέσουμε να ψελλίσουμε κι εμείς την πρώτη και ίσως σημαντικότερη ρήση του Ομπάμα: «Η δύναμη και το μέλλον αυτής της χώρας είναι τα πανεπιστήμιά της».

* Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Bαρβάρα Τερζάκη

Άρθρο του Ιωάννη Παλλήκαρη - εφ. Eλευθεροτυπία, 12-05-2009

Συνταγή σωτηρίας η μεταφύτευση

Λιμνοθάλασσα Σεκισει, Ιαπωνία – Κλατω από τα κύματα αυτής της ζαφειρένιας γωνίας της Ανατολικής Σινικής Θάλασσας, μια ομάδα δυτών δούλευε πυρετωδώς.

Κολυμπώντας κατά μήκος του απόκρημνου κοραλλιογενούς υφάλου, κάποιοι δύτες έκαναν τρύπες στη σκληεή επιφάνεια με τρυπάνια πεπιεσμένου αέρα απελευθερώνοντας στήλες από γυαλιστερές φυσαλίδες. Ακολουθούσαν άλλοι, οι οποίοι τοποθετούσαν προσεκτικά κεραμικούς δίσκους στις τρύπες. Κάθε ένας από αυτούς τους δίσκους αποτελούσε μια μικρή ελπίδα για τον ύφαλο, υπό τη μορφή μικροσκοπικών χρωματιστών βλαστών κοραλλιών.

Αυτό το υποβρύχιο εργοτάξιο αποτελεί μέρος της προσπάθειας που κάνει η ιαπωνική κυβέρνηση για να σώσει το μεγαλύτερο κοραλλιογενή ύφαλο της χώρας, κοντά στο νότιο άκρο του νησιωτικού συμπλέγματος της Οκινάουα.

Το πρόγραμμα έχει τραβήξει την προσοχή της χώρας καθώς πραγματοποιήθηκε έπειτα από ανησυχητικές εκθέσεις της τελευταίας δεκαετίας, σύμφωνα με τις οποίες το 90% των κοραλλιών γύρω από τα νησιά της Οκινάουα έχει εξαφανιστεί. Έτσι οδηγηθήκαμε σε αυτό που οι θαλάσσιοι βιολόγοι αποκαλούν ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα απόκατάστασης κοραλλιών στον κόσμο, το οποίο ξεκίνησε πρίν από τέσσερα χρόνια. Σύμφωνα με τους βιολόγους, στόχος τους είναι να τελειοποιήσουν μεθόδους οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν παγκοσμίως προκειμένου να σωθούν ύφαλοι που απειλούνται με εξαφάνιση εξαιτίας της υπέρμετρης αλιείας, της ρύπανσης του περιβάλλοντος και της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Ο Μινέο Οκαμότο, θαλάσσιος βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Θαλάσσιας Επιστήμης και Τεχνολογίας του Τόκιο, ο οποίος έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη των μικρών κεραμικών δίσκων, αναφέρει: «Μπορεί να γνωρίσουμε πώς να μεταφυτεύουμε ολόκληρα δάση εδώ και 4.000 χρόνια, ωστόσο τώρα μαθαίνουμε πώς μπορούμε να ζωντανέψουμε ξανά έναν κοραλλιογενή ύφαλο. Τώρα πια έχουμε στα χέρια μας τα κατάλληλα τεχνολογικά μέσα».

Παρ’όλα αυτά, οι επικριτές του προγράμματος υποστηρίζουν ότι αυτή η προσπάθεια μπορεί να είναι χάσιμο χρόνου. Λένε ότι η μεταφύτευση είναι άκαρπη, μιας και δεν αντιμετωπίζει τις αρχικές πηγές των προβλημάτων των υφάλων, όπως είναι η αναδιάρθρωση των ακτών και τα χημικά που χρησιμοποιούνται στη γεωργία και καταλήγουν στη θάλασσα. Επίσης υπάρχει και το πρόβλημα της αύξησης της θερμοκρασίας των ωκεανών που γίνεται ολοένα και μεγαλύτερο.

Σύμφωνα με τον Χατζιμέ Χιροσάβα, υπεύθυνο για την προστασία του περιβάλλοντος του υπουργείου Περιβάλλοντος της Ιαπώνιας, από το 2005 έχουν φυτευτεί 13.000 κοράλλια μέσω αυτού του προγράμματος, με κόστος 2 εκατομμυρίων δολαρίων. Όπως ισχυρίζεται ο Χιροσάβα, αυτός ο αριθμίς είναι πολύ μικρός σε σύγκριση με τα δεκάδες εκατομμύρια κοράλλια που πρέπει να φυτευτούν στο συγκεκριμένο ύφαλο μόνο.

Με βάση τον Χιροσάβα, ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τα ποσοστά επιβίωσης είανι χαμηλά. Μόνο το 1/3 των βλασταριών κοραλλιών που φυτεύτηκαν το 2005 κατάφερε να επιβιώσει παρά τους κινδύνους που ποικίλλουν : από αρπακτικά, όπως ο δηλητηριώδης Ακανθαστερίας, μέχρι το θανάσιμο «αποχρωματισμό» τους, όταν παίρνουν ένα ωχρό χρώμα εξαιτίας της αύξησης της θερμοκρασίας του νερού.

Ο Χιροσάβα δηλώνει: «Δεν μπορούμε να σώσουμε τον ύφαλο μέσα σε τρία – τέσσερε χρόνια. Θα χρειαστούν μάλλον 30 με 40 για να το πετύχουμε». Όπως και να ‘χει, ο Χιροσάβα και άλλοι υποστηρίζουν ότο οι τεχνικές βελτιώνονται σταθερά, αυξάνοντας παράλληλα και τα ποσοστά επιβίωσης.

Στη λιμνοθάλασσα Σεκισέι μπορεί να βρεί κανείς ολοένα και περισσότερους υγιείς υφάλους μόνο κατά μήκος της βόρειας πλευράς, όπου τα περισσότερα κοράλλια εξακολουθούν να ανθίζουν. Αυτό έχει οδηγήσει τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι μάλλον στη βόρεια πλευρά κάποια είδη κοραλλιών έχουν προσαρμοστεί στις υψηλότερες θερμοκρασίες και έτσι καταφέρνουν να επιβιώνουν. Ο Σουίτσι Φουτζιβάρα, επικεφαλής της ομάδας των δυτών, λέει ότι από τον επόμενο χρόνο οι δύτες θα μεταφυτεύουν κοράλλια από τη βόρεια πλεύρα στην αποδεκατισμένη νότια πλευρά της λιμνοθάλασσας.

Ο 26χρονος Ρίο Ισόμπε, ένας από τους δύτες της ομάδας, τονίζει : «Πραγματικά αξίζει τον κόπο να το κάνουμε αυτό. Όταν σκέφτομαι πόσο χρωματιστοί ήταν αυτοί οι ύφαλοι κάποτε, δεν έχω καμία αμφιβολία πως πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε».

Βαρβάρα Τερζάκη

Άρθρο του Μάρτιν Φάκλερ - εφ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Τhe New York Times,

26-04-2009

Λάσπη εναντίον κλιματικών αλλαγών

ΜΠΙΛ ΜΠΑΙΝΑ, Μπανγκλαντές- Τα ποτάμια που κατεβαίνουν από τα Ιμαλάια πλημμυρίζουν για πολλούς μήνες, ή ακόμα και για πολλά χρόνια, τα χωράφια που βρίσκονται στο δέλτα τους. Και κουβαλάνε, από πολύ μακριά, τόνους λάσπη και άμμο.

Το ίζημα που μεταφέρει ο ποταμός φτάνει μέχρι τον Κόλπο της Βεγκάλης. Μια τυχαία ανακάλυψη των απελπισμένων κατοίκων της περιοχής, όμως, εδώ στο δέλτα των ποταμών, μπορεί να βοηθήσει το Μπανγκλαντές να εκμεταλλευτεί αυτήν τη σκούρα, πλούσια λάσπη των Ιμαλαίων για να προστατευτεί από τη θάλασσα, η στάθμη της οποίας ανεβαίνει συνεχώς και να βελτιώσει την αγροτική οικονομία του.

Αντί να αφήνει τη λάσπη να επικάθεται όπου τύχει, το Μπανγκλαντές έχει αρχίσει να τη διοχετεύει όπου χρειάζεται: σε χωράφια που πιθανόν να πλημμύριζαν ή δημιουργώντας νέες καλλιεργήσιμες εκτάσεις κοντά στις ακτές.

Οι προσπάθειες βρίσκονταν ακόμα σε πειραματικό στάδιο και έχουν περιοριστεί σε μικ΄ρα κομμάτια γης, χωρίς να είναι πάντα ελπιδοφόρες. Επιπλέον, ενισχύονται οι φόβοι ότι με τη στάθμη της θάλασσας να ανεβαίνει συνεχώς, τα νερά θα πνίξουν σύντομα ολόκληρες περιοχές του Μπανγκλαντες. Υπάρχουν όμως και ενδείξεις ότι αυτή η χώρα, την οποία πολλοί θεωρούν εντελώς ανοχύρωτη στις κλιματικές αλλαγές μπορεί να ανακάμψει.

«Είναι πολλά αυτά που μπορεί να κάνει κανείς, εκμεταλλευόμενος το ίζημα που μεταφέρουν τα ποτάμια», λέι η Μπέα Μ. Τεν Τάσερ, πρεσβευτής της Ολλανδίας στο Μπανγκλαντές. Η Ολλανδία, έχοντας πείρα σ’αυτά τα θέματα, βοηθά το Μπανγκλαντές στα έργα διαχείρησης υδάτων. «Είναι σαν να ανακαλύψαμε διαμάντια», δηλώνει η κ. Τάσερ. «Και καλό είναι να τα εκμεταλλευτούμε».

Οι σκεπτικιστές θεωρούν τρέλα να περιμένει κανείς ότι η επικάθιση λάσπης μπορεί να σώσει τη χώρα. Πρόκειται, υποστηρίζουν, για μια διαδικασία που χρειάζεται χρόνια ή και αιώνες. «Φυσικά, αν έχεις χρόνο να περιμένεις, όλα γίνονται από μόνα τους», ισχυρίζεται ο Ατίκ Ραχμάν του Κέντρου Προηγμένων Μελετών του Μπανγκλαντές. Η χώρα του, όπως λέει, δεν μπορεί να περιμένει.

Το πείραμα εκμετάλλευσης του ιζήματος έχει πάντως απτά αποτελέσματα στο Μπίλ Μπαινά, μια περιοχή που εκτείνεται σε περίπου 240 εκτάρια στις όχθες του ποταμού Χαρί, παραποτάμου του Γάγγη, 90 χλμ. Από τον κόλπο της Βεγκάλης.

Πρίν από 10 χρόνια, μια καταστροφική πλημμύρα είχε αφήσει αυτό το «πιάτο γής» - «μπιλ» στα μπεγκάλι – γεμάτο νερό. Τίποτα δεν φύτρωνε πια εκεί, θυμάται ο Αμπντούλ Λατίφ, 56 ετών σήμερα. Τα σπίτια είχαν βουλιάξει και το ποτάμι ήταν τόσο βαρύ από τη λάσπη που τα νερά του έμοιαζαν με βάλτο.

Ένα βράδυ, απελπισμένος από την προσπάθεια του να αντλήσει το νερό ο κ. Λατίφ και οι γείτονες του άνοιξαν μια τρύπα στα προσχώματα που είχαν δημιουργηθεί από τη λάσπη. Παρακολούθησαν το νερό να φεύγει. Κι, έπειτα, είδαν τη γη να γεμίζει μ’αυτό το ίζημα, που προερχόταν από το ποτάμι.

Όταν ο επικεφαλής μηχανικός του ντόπιου υδραγωγείου, ο σείχης Νουρούλ Αλά, ήρθε να κάνει τις απαραίτητες μετρήσεις, είδε ότι σε τέσσερα χρόνια το έδαφος στο Μπιλ Μπαινα είχε ανέβει κατά ένα μέτρο. Σήμερα, η περιοχή έχει εξελιχτεί σε μια ζώνη αποτελούμενη απο ορυζώνες, αλλά και ιχθυοκαλλιέργειες.

Η απλή εκμετάλλευση του ιζήματος του ποταμού δεν είχε στόχο την προστασία από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, αλλά ο κ. Αλά είναι πεπεισμένος ότι μπορεί να συμβάλει και σε αυτό. «Πιστεύω ότι ‘ανεβάζοντας’ πιο ψηλά τη γη, σίγουρα θα έχουμε κάποια αποτελέσματα», υποστηρίζει. «και αν έχουμε τη δυνατότητα να ανυψώσουμε τη γη, τότε όλα μπορούν να γίνουν».

Bαρβάρα Τερζάκη

Άρθρο Somini Sengupta - Εφ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, The New York Times, 26-04-2009

Καμπανάκι πριν από τον τελευταίο γύρο

Δεν είναι λίγα τα ζώα και τα πτηνά της Ευρώπης που κρίνεται ότι ανήκουν στα «κρισίμως κινδυνεύοντα». Αν δεν αλλάξουμε ταχέως νοοτροπία, σύντομα θα τα συναντούμε μόνο στα βιβλία...

Αν δεν έχετε ακούσει για τα ψάρια που πέθαιναν στον Μαλιακό τον περασμένο μήνα, μπορεί να έχετε ακούσει για μία ακόμη αρκούδα που σκοτώθηκε την εβδομάδα που πέρασε προσπαθώντας να διασχίσει την Εγνατία οδό. Και αν δεν έχετε ακούσει ούτε αυτό, πιθανόν να «πήρε τ΄ αφτί σας» κάτι για σκοτωμένους λύκους. Ακόμη όμως και αν τίποτε από τα παραπάνω δεν έπεσε στην αντίληψή σας, δεν μπορεί παρά να γνωρίζετε την ύπαρξη των διάσημων πια απειλούμενων ειδών της χώρας μας, της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta και της φώκιας Μonachus monachus.

Καθημερινές πληγές στη φύση Αλλά τα δύο παραπάνω είδη δεν είναι παρά το κερασάκι σε μια τούρτα που όλο μεγαλώνει, λέει ο δρ Πέτρος Λυμπεράκης, ερευνητής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Κρήτης. Τόσο ο ίδιος όσο και μια πλειάδα επιστημόνων του μουσείου, καθώς και συνάδελφοί του από πανεπιστήμια, μουσεία και οικολογικές οργανώσεις της χώρας, παρατηρούν και καταγράφουν τι συμβαίνει με την ελληνική χλωρίδα και πανίδα. Και αυτό που συμβαίνει δεν μπορεί πια να αγνοηθεί: βιότοποι συρρικνώνονται, πληθυσμοί ζώων μειώνονται και πολλά είδη απειλούνται με εξαφάνιση.

«Σήμερα κανείς δεν έχει το δικαίωμα να παριστάνει τον ανήξερο!»δηλώνει χαρακτηριστικά ο δρ Λυμπεράκης και συνεχίζει:

«Υπάρχουν πια μέθοδοι που επιτρέπουν να υπολογίσουμε επακριβώς το κόστος των παρεμβάσεών μας στο περιβάλλον.Δεν χρειάζεται όμως να είναι κανείς επιστήμονας για να καταλάβει τι εννοώ.Δεν χρειάζεται παρά απλή λογική:πάρτε για παράδειγμα το φύκος που ευθύνεται για τον θάνατο των ψαριών του Μαλιακού.Μπορεί κανείς να ικανοποιηθεί με το γεγονός ότι εντοπίσαμε τον «ένοχο», αλλά θα εθελοτυφλεί.Πρέπει να εξαντλήσουμε το ζήτημα.Πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί ξαφνικά το φύκος αυξήθηκε σε βαθμό να σκοτώνει τα ψάρια; Μήπως επειδή τα λύματα που ρίχνονταν στον Σπερχειό ή απευθείας στον Μαλιακό δημιούργησαν συνθήκες ευτροφισμού;Και αν αυτό ισχύει,γιατί έπεσαν εκεί τα λύματα; Μήπως επειδή για τους ιθύνοντες το περιβάλλον δεν ήταν παρά ένας πόρος ο οποίος είναι δωρεάν και άρα εκμεταλλεύσιμος;Μήπως επειδή μας έχει γίνει συνήθεια να ξεπουλάμε το περιβάλλον;Αυτά είναι τα θέματα που πρέπει όλοι να σκεφθούμε».

Παρά το γεγονός ότι πρόσφατα το υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ εξήγγειλε σειρά μέτρων με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος, θα ήμασταν μάλλον ανειλικρινείς αν δεν συμφωνούσαμε με την παρατήρηση του έλληνα ερευνητή. Πού οφείλονται όμως τα παραπάνω; Και τι μπορούμε να κάνουμε για να πάψει η αιμορραγία ειδών που παρατηρείται στη χώρα μας;

«Δεν είναι μια μεγάλη δράση η οποία θα προστάτευε το περιβάλλον,είναι δεκάδες μικρά πράγματα τα οποία πρέπει όλοι να έχουμε κατά νου»λέει ο Πέτρος Λυμπεράκης και εξηγεί:

«Τα μπαζώματα,η αλλαγή χρήσης γης,τα φυτοφάρμακα,η άναρχη διάνοιξη δρόμων, το παράνομο χτίσιμο,οι εκχερσώσεις, η τοποθέτηση φραχτών-φραγμάτων, η εκούσια και ακούσια εισαγωγή ξένων ειδών,η εγκατάλειψη παραδοσιακών δραστηριοτήτων,ακόμη και ο λεγόμενος εναλλακτικός τουρισμός είναι ενέργειες με δραματικές πολλές φορές συνέπειες στο περιβάλλον». Μικρό καραβιδάκι, μεγάλη ζημιά Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα της επίδρασης που έχει η εκούσια εισαγωγή ξενικών ειδών αποτελεί η εισαγωγή μιας μικρής αμερικανικής καραβίδας για εκτροφή. Σύμφωνα με στοιχεία της διεθνούς βιβλιογραφίας, το καραβιδάκι αυτό δεν έχει απλώς οδηγήσει σε αφανισμό αντίστοιχα ευρωπαϊκά είδη αλλά εί ναι επιθετικό για βατράχια, τρίτωνες και τα αβγά αυτών, απειλώντας έτσι πολλούς πληθυσμούς με εξαφάνιση. Αντίστοιχο παράδειγμα αποτελεί και η χελώνα που πολλοί από εμάς αγοράσαμε από pet shop για να αποφασίσουμε αργότερα ότι «το καημένο το ζωάκι» έπρεπε να ζει ελεύθερο. Το είδος αυτό των εισαγόμενων χελωνών ανταγωνίζεται τις δικές μας χελώνες και προς το παρόν νικά!

Η πρόσφατη διάνοιξη της Εγνατίας οδού αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις επιδρούν στο περιβάλλον.

«Παρά το γεγονός ότι η έκταση που καλύπτει η οδός δεν είναι μεγάλη,ο βιότοπος άλλαξε δραματικά.Τα δύο τμήματα του δάσους ένθεν και ένθεν του δρόμου δεν λειτουργούν όπως το άθροισμά τους. Τώρα είναι ευκολότερη η πρόσβαση για λαθροθήρες, υλοτόμους, αλλά ακόμη και επισκέπτες με τις καλύτερες των προθέσεων, που κάνουν όμως τα ζώα να αισθάνονται κυνηγημένα καθώς χάνουν τον ζωτικό χώρο τους»εξηγεί ο δρ Λυμπεράκης. Ακόμη και αν δεχθούμε ότι κανείς από εμάς δεν έχει την πρόθεση να καταστρέψει το περιβάλλον, μια μικρή αναδρομή στο παρελθόν καθενός ενηλίκου θα μας πείσει ότι το κάνουμε. Αρκεί να θυμηθούμε τα βατράχια που ακούγαμε τα καλοκαίρια που επισκεπτόμασταν τη γιαγιά στο χωριό και τα οποία έχουν σιωπήσει, για να πεισθούμε ότι οι υγροβιότοποι έχουν μειωθεί κατά 50%, όπως λένε τα στοιχεία των επιστημόνων. Αρκεί εμείς οι Θεσσαλοί (ας μου επιτραπεί, παρακαλώ, ο προσωπικός τόνος) να θυμηθούμε τα κιρκινέζια, τα μικρά γεράκια που ως πριν από λίγα χρόνια πετούσαν στον κάμπο, για να καταλάβουμε τι αποτέλεσμα είχαν οι αεροψεκασμοί και τα φυτοφάρμακα. Και ίσως οι Ηπειρώτες να αντιληφθούν γιατί δεν βλέπουν πια γύπες τόσο συχνά αν παρατηρήσουν ότι η δραματική μείωση της ορεινής κτηνοτροφίας άλλαξε τη μορφή των οικοσυστημάτων και εκεί όπου υπήρχαν βοσκοτόπια και λιβάδια υπάρχουν σήμερα θάμνοι.

Λογική και ευαισθησία

Τα παραπάνω λίγα παραδείγματα (καθώς και άλλα που είναι βέβαιον πως θα σκεφθείτε μόνοι σας αν κοιτάξετε παιδικές φωτογραφίες σας ή αν θυμηθείτε τα ζώα και τα φυτά που σας έδειχναν οι γονείς σας στις εκδρομές σας και τα οποία τώρα ματαίως αναζητάτε για να δείξετε στα δικά σας παιδιά) δείχνουν ότι είναι πράγματι καιρός να κάνουμε κάτι. Σε τι θα συνίσταται αυτό το κάτι δεν είναι μόνο θέμα των ειδημόνων, οι οποίοι δεν είναι και αλάνθαστοι.

«Η ΕΕ επιβάλλει το θάψιμο των νεκρών προβάτων, μέτρο κατά βάση σωστό»λέει ο δρ Λυμπεράκης και συνεχίζει: «Ταυτόχρονα δίνει χρήματα για την προστασία του γυπαετού. O γυπαετός όμως τρέφεται με τα νεκρά πρόβατα!Αν εγκαταλειφθεί η ορεινή κτηνοτροφία στην Κρήτη και τα άθαφτα νεκρά πρόβατα που αυτή συνεπάγεται, η τύχη του γυπαετού θα είναι προδιαγεγραμμένη. Το παράδειγμα αυτό μας δείχνει ότι οι ντιρεκτίβες για να έχουν αποτέλεσμα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις τοπικές ιδιομορφίες.Δεν μπορεί ένα μέτρο να έχει ισχύ και να είναι αποτελεσματικό από τη Φινλανδία ως την Κρήτη». Η γεωγραφία της χώρας μας είναι τέτοια που μας καθιστά μια ατέλειωτη ιδιομορφία!

«Δεν είναι μόνο τα νησιά με τη μοναδικότητά τους και τη μοναδικότητα των οικοσυστημάτων τους.Από οικολογικής απόψεως η χώρα μας είναι γεμάτη νησιά. Νησιά είναι οι κορυφές των βουνών, οι ορεινές λίμνες,οι σπηλιές,τα παρθένα φαράγγια με το μικροκλίμα τους,όλοι δηλαδή οι λόγοι που εξηγούν τον τεράστιο αριθμό ειδών που διαθέτει η χώρα και τα οποία έχουμε χρέος να διαφυλάξουμε για τις επόμενες γενιές»λέει ο δρ Λυμπεράκης.

Γιατί άραγε οι επιστήμονες επιμένουν ότι η βιοποικιλότητα πρέπει να διαφυλαχθεί; Γιατί, θα έλεγε κάποιος παίζοντας τον δικηγόρο του Διαβόλου, είναι τόσο σημαντικό να διατηρηθεί και το τελευταίο βατράχι; Ο δρ Λυμπεράκης απαντά με μια παραβολή: «Φανταστείτε ότι είμαστε σε ένα αεροπλάνο που ταξιδεύει και ξαφνικά χάνουμε ένα πριτσίνι. Δεν συμβαίνει τίποτε. Συνεχίζουμε το ταξίδι και χάνεται ένα δεύτερο πριτσίνι.Δεν συμβαίνει τίποτε και επαναπαυόμαστεαφήνοντας τα πριτσίνια να χάνονται.Την ώρα όμως που η απώλεια ενός ακόμη πριτσινιού θα σημάνει και την απώλεια του φτερού του αεροπλάνου και ταυτόχρονα τη δική μας πτώση,θα έχουμε καταλάβει πού φταίξαμε αλλά θα είναι αργά!».

Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε για να μη ζήσουμε την πτώση του αεροπλάνου; Ο δρ Λυμπεράκης είναι κατηγορηματικός:

«Να συνειδητοποιήσουμε πως κάθε απώλεια ενός είδους μοιάζει με ζαριά στα τυφλά και να σταματήσουμε να παίζουμε ρώσικη ρουλέτα.Να κάνουμε συνειδητά το περιβάλλον κέντρο των προτεραιοτήτων μας και να μη θέλουμε και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο. Σήμερα δεν έχουμε την πολυτέλεια να λέμε πως δεν γνωρίζουμε τις συνέπειες των πράξεών μας. Και είναι απαράδεκτο να λέμε ότι η φύση εκδικείται.Η φύση δεν εκδικείται,απλώς κρατά λογαριασμό και όλοι γνωρίζουμε πως τίποτε δεν είναι δωρεάν.Ας εξοφλήσουμε λοιπόν τα χρέη μας».

ΘΑΝΑΣΙΜΕΣ ΠΑΓΙΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ

Δεν χρειάζεται να κουραστεί κανείς για να αναζητήσει μια είδηση σχετικά με πλήγματα που δέχεται η ελληνική βιοποικιλότητα. Δύο από τα πλέον πρόσφατα αλιεύσαμε από την ειδησεογραφία: ένα αρκουδάκι μόλις 15 μηνών σκοτώθηκε από οδηγό αυτοκινήτου (ο οποίος απέφυγε τη μαμά-αρκούδα αλλά όχι και το νεαρό αρκουδάκι). Το νεκρό ζωάκι εντοπίστηκε στον οικισμό Μανιάκι του Νομού Καστοριάς, σε κάθετο άξονα της Εγνατίας οδού που ενώνει τη Σιάτιστα με την Κρυσταλλοπηγή. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Αρκτούρου, πρόκειται για το 13ο νεκρό ζώο από τροχαίο δυστύχημα σε σύνολο 26 διαπιστωμένων και επισήμως καταγεγραμμένων θανάτων αρκούδων, την τελευταία πενταετία, από τροχαία δυστυχήματα, πυροβολισμούς και δηλητηριασμένα δολώματα. Η δεύτερη είδηση αφορά τον μαζικό θάνατο των ψαριών του Μαλιακού κόλπου, ένα φαινόμενο που παρατηρήθηκε τον περασμένο Μάρτιο και συνεχίστηκε μέσα στον Απρίλιο, ενώ τώρα πια βρίσκεται σε ύφεση. Σύμφωνα με τα ευρήματα του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), οι επιστήμονες του οποίου συνεχίζουν να διερευνούν τα αίτια του φαινομένου, πιθανότερη αιτία ήταν η αύξηση ενός πλαγκτονικού οργανισμού. Οπως εξήγησε μιλώντας στο «Βήμα» η ερευνήτρια του ΕΛΚΕΘΕ κυρία Καλλιόπη Πάγκου, «διαπιστώθηκε η παρουσία αυξημένου αριθμού ενός ραφιδοφύκους του γένους Chattonella στα βράγχια των νεκρών ψαριών. Το ραφιδοφύκος αυτό είναι ένας φυτοπλαγκτονικός οργανισμός ο οποίος παράγει βλέννη καθώς και εν δυνάμει τοξικές ουσίες, όπως υπεροξείδιο του υδρογόνου ή ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, οι οποίες καταστρέφουν τα βράγχια των ψαριών και οδηγούν στον θάνατό τους σε λίγες μόλις ώρες. Αν θελήσει τώρα κανείς να διερευνήσει τους λόγους της αύξησης του οργανισμού αυτού θα πρέπει να μελετήσει πολλές παραμέτρους, όπως η θερμοκρασία και η αλατότητα του νερού ή η παρουσία θρεπτικών υλικών σε αυτό, και αυτή η μελέτη παίρνει περισσότερο χρόνο».

Τιμή στη Νίκη Γουλανδρή
Την κυρία Νίκη Γουλανδρή, πρόεδρο του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, τίμησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το σύνολο της προσφοράς της στη διατήρηση της Ελληνικής Βιοποικιλότητας. Το τιμητικό δίπλωμα απένειμε στην κυρία Γουλανδρή ο επίτροπος γιατο Περιβάλλον κ. Σταύρος Δήμας κατά τη διάρκεια ειδικής τελετής, ενώ η φωτογραφική έκθεση με είδη των Ευρωπαϊκών Οικοσυστημάτων, η οποία ελάμβανε χώρα κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου της ΕΕ για τη Βιοποικιλότητα, ήταν αφιερωμένη στην τιμωμένη.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
Οι τριακόσιοι και πλέον σύνεδροι που έφθασαν στην Αθήνα για να λάβουν μέρος στις εργασίες του συνεδρίου για τη βιοποικιλότητα «Βiodiversity ΡrotectionΒeyond 2010: Ρriorities and Οptions for future ΕU Ρolicy», το οποίο διοργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατέληξαν σε μια σειρά συμπεράσματα-προτάσεις τα οποία θα αποτελέσουν τον κορμό στήριξης της πολιτικής της ΕΕ για την προστασία της βιοποικιλότητας.

Οι προτεραιότητες λοιπόν της ΕΕ για τα επόμενα χρόνια θα κινηθούν στους επόμενους άξονες:

1.Δημιουργία ξεκάθαρης εικόνας για τη σημασία της διατήρησης της βιοποικιλότητας στον πληθυσμό. Ολες οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι ο πλούτος των ειδών είναι προς το συμφέρον μας και στόχος της ΕΕ είναι να μεταφέρει το μήνυμα αυτό στους ευρωπαίους πολίτες.

2.

Απόκτηση καλύτερης εικόνας της παρούσας κατάστασης της βιοποικιλότητας στην ΕΕ και των ενεργειών που αυτή επιβάλλει. Για την υλοποίηση αυτού του στόχου θα απαιτηθεί η ανάπτυξη καλύτερων εργαλείων μέτρησης της βιοποικιλότητας (παρακολούθησης και καταγραφής των ειδών) έτσι ώστε η εφαρμογή πολιτικών να έχει και μετρήσιμο αποτέλεσμα.

3.

Δημιουργία ενός λειτουργικού δικτύου προστατευομένων περιοχών. Τα οφέλη από το πρόγραμμα Νatura 2000 στο οποίο εντάχθηκε πλήθος προστατευομένων περιοχών είναι ήδη πολλά, αλλά η ΕΕ εκτιμά ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης (π.χ., η μείωση της γραφειοκρατίας).

4.

Προστασία της βιοποικιλότητας και εκτός των προστατευομένων περιοχών. Με τη λογική ότι οι προστατευόμενες περιοχές δεν είναι απομονωμένες και πως η καταστροφή των γειτονικών οικοσυστημάτων δεν μπορεί παρά να πλήξει και αυτές, η ΕΕ εκτιμά ότι η συνολική προστασία της βιοποικιλότητας είναι μονόδρομος και μια σειρά μέτρα αποκατάστασης ή/και διατήρησης οικοσυστημάτων κρίνονται αναγκαία.

5.

Προστασία της βιοποικιλότητας παγκοσμίως. Ως καταναλωτές οι Ευρωπαίοι αφήνουμε τα «ίχνη» μας στην παγκόσμια βιοποικιλότητα και ως εκ τούτου θα πρέπει να αναλογιστούμε τις ευθύνες μας και να εργαστούμε γι΄ αυτό.

6.

και7.

Ενσωμάτωση της βιοποικιλότητας στη γενικότερη ευρωπαϊκή πολιτική και φυσικά χρηματοδότηση και στήριξη των δράσεων που στοχεύουν στη διατήρηση και ενίσχυση της βιοποικιλότητας.

Βαρβάρα Τερζάκη

Άρθρο Ιωάννας Σουφλερή - εφ. Το Βήμα, 03-05-2009