Της Τόνιας Τσακίρη
Δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις για την εργασία και για το 2012, όπου λόγω κρίσης η ανεργία έχει ανέβει κατακόρυφα, με αποτέλεσμα να έχει ενταθεί η επιστροφή αλλοδαπών στην πατρίδα τους, η μετακόμιση Ελλήνων στο πατρικό τους, η μετανάστευση Ελλήνων στο εξωτερικό και η εγκατάλειψη της Αθήνας για να βρουν δουλειά σε αγροκτήματα στην επαρχία.
Ερευνα της Manpower αναφέρει ότι ο Δείκτης των Συνολικών Προοπτικών Απασχόλησης για το πρώτο τρίμηνο του 2012 διαμορφώθηκε στο -18, καταγράφοντας αρνητικό ρεκόρ από τότε που ξεκίνησε η έρευνα στην Ελλάδα, το β' τρίμηνο του 2008. Οι εργοδότες στο σύνολο των 9 κλάδων οικονομικής δραστηριότητας της χώρας μας εκτιμούν ότι ο αριθμός των ατόμων που απασχολούν θα μειωθεί κατά το α' τρίμηνο του 2012, ενώ οι δυσχερέστερες εκτιμήσεις του τριμήνου προέρχονται από τους εργοδότες από τον κλάδο του εμπορίου (-26), του τουρισμού (-24), των κατασκευών (-22) και του δημόσιου τομέα (-21).
Σύμφωνα με την κυρία Βενετία Κουσία, πρόεδρο της Ενωσης Ιδιωτικών Εταιρειών Απασχόλησης (ΕΝΙΔΕΑ) και διευθύνουσα σύμβουλο της Manpower, «η κρίση έχει δημιουργήσει τέλμα σε διάφορα επαγγέλματα όπως μηχανικοί, δημόσιοι υπάλληλοι, δικηγόροι, γιατροί ενώ υπάρχει ζήτηση στις πωλήσεις, όχι στο λιανεμπόριο αλλά σε εξειδικευμένους τομείς, (π.χ. sales engineering), νοσηλευτές, γραμματείς, τεχνικούς».
Επιπλέον, στοιχεία της Icap προβλέπουν ότι τους επόμενους έξι μήνες 7 στις 10 εταιρείες θα έχουν μειώσει το προσωπικό τους και 3 στις 10 εταιρείες θα έχουν προβεί σε μειώσεις μισθών.
Αποτέλεσμα των απολύσεων και αυτών των απογοητευτικών στοιχείων είναι μεταξύ άλλων και η μετακόμιση στο πατρικό. Μια περίπτωση Ελληνίδας που αναγκάστηκε να αλλάξει τη ζωή της λόγω της κρίσης και των συνεπειών της, όπως η μείωση μισθού και η αύξηση φόρων, είναι η κυρία Ναταλία Μάκκα, η οποία εδώ και τέσσερις μήνες επέστρεψε στο πατρικό της. Είναι ιδιωτική υπάλληλος και μέχρι πρότινος συντηρούσε τον εαυτό της, νοικιάζοντας ένα διαμέρισμα, αλλά το τελευταίο διάστημα τα έσοδα μειώθηκαν, τα έξοδα αυξήθηκαν και δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει οικονομικά, γι' αυτό και συγκατοίκησε ξανά με την οικογένειά της, στο πατρικό, όπως άλλωστε και πολλοί άλλοι Ελληνες.
«Θύμα» της κρίσης αποτελεί και η Aλβανίδα κυρία Ιουλιάνα Μεμάι, η οποία έπειτα από πολλά χρόνια διαμονής στην Ελλάδα και ίδρυση καταστήματος εμπορίας τεντών στο Νέο Ψυχικό με τον σύζυγό της, αποφάσισε να γυρίσει στην πατρίδα της. Τα τελευταία τρία χρόνια οι πωλήσεις του καταστήματος είχαν μειωθεί και δεν άντεχε να πληρώνει και το ενοίκιο του σπιτιού στην Ελλάδα, ενώ η αβεβαιότητα του οικονομικού κλίματος στην Ελλάδα την ανάγκασαν να μεταναστεύσει ξανά για την πατρίδα της.
Τη μετακόμιση σε μια φάρμα βιολογικής καλλιέργειας και αγροτουρισμού, στη Λακωνία, στην οποία και εργάζονται τους τελευταίους δύο μήνες, αποφάσισαν η κυρία Αλεξία Αμβράζη και ο σύζυγός της, εγκαταλείποντας την Αθήνα έπειτα από 16 χρόνια εργασίας ως δημοσιογράφος σε αγγλόφωνα ΜΜΕ. Στη φάρμα, επισημαίνει η κυρία Αλεξία Αμβράζη, «έχω διάφορους ρόλους, μαγειρεύω για τους επισκέπτες, βοηθάω στη διοργάνωση σεμιναρίων, ενώ ασχολούμαι και με άλλες δουλειές, όπως μάζεμα και επιλογή ελιών για την παραγωγή ελαιολάδου, κ.ά.». «Ο λόγος που έφυγα από την Αθήνα», προσθέτει η κυρία Αλεξία Αμβράζη, «είναι ότι η κρίση με έσπρωξε προς αυτή την απόφαση πιο γρήγορα, διότι το κόστος ζωής ανέβηκε σε εξωφρενικά επίπεδα ενώ η εγκληματικότητα και η μιζέρια αυξήθηκαν σε επικίνδυνο βαθμό στην Αθήνα».
Την περίπτωση του εξωτερικού επέλεξε η κυρία Σωζήτα Γκουντούνα προκειμένου να αντιμετωπίσει την ανεργία στην Ελλάδα. Στο Λονδίνο έκανε σπουδές Φιλοσοφίας και θεάτρου και διδακτορικό στην Ιστορία Τέχνης και δεν αποφασίζει να γυρίσει στην Ελλάδα διότι οι πανεπιστημιακές θέσεις δεν ανοίγουν εύκολα στη χώρα μας και οι μισθοί είναι πενιχροί. «Οταν τελείωσα τις σπουδές μου είχα όνειρο να γυρίσω στην Ελλάδα», τονίζει η κυρία Σωζήτα Γκουντούνα «αλλά η κρίση με κρατάει στην Αγγλία».
ΒΗΜΑ της Κυριακής 29/01/2012
31/1/12
Αναζητούν σωτηρία στις ξένες αγορές
Του Δημήτρη Χαροντάκη
Χιλιάδες ελληνικές επιχειρήσεις, μικρές και μεσαίου μεγέθους, κατά τεκμήριο παραγωγικές, που συγκροτούν τον «γαλαξία» της «άλλης επιχειρηματικότητας», ασφυκτιούν στα όρια μιας αγοράς που μήνα με τον μήνα στεγνώνει από ρευστό και αναζητούν την τύχη τους στις ξένες αγορές. Συνωθούνται στις «εξαγωγικές οδούς» της χώρας, ελπίζοντας ότι θα «ρεφάρουν» τις απελπισμένες προοπτικές της εσωτερικής αγοράς. Στη διάρκεια των δύο τελευταίων χρόνων αυξάνονται όλο και περισσότερο ο αριθμός των επιχειρήσεων, αλλά και η σύνθεση με βάση το οικονομικό τους μέγεθος, που σπεύδουν να συμμετάσχουν στις διεθνείς εκθέσεις σε συνεργασία με τον Οργανισμό Προώθησης Εξαγωγών (ΟΠΕ) και να παρουσιάσουν τα προϊόντα τους στους ξένους επισκέπτες.Είναι γεγονός πως η «άλλη Ελλάδα», αυτή που προσπαθεί, αλλά δεν είναι στο επιχειρηματικό προσκήνιο, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί ως τώρα, καταβάλλει εναγώνιες προσπάθειες για να διασώσει αυτό που ως σήμερα έχει δημιουργήσει. Ο πρόεδρος του ΟΠΕ κ. Αλ. Καλαμπόκης μιλώντας προς «Το Βήμα» τονίζει χαρακτηριστικά ότι όλες οι εκθέσεις στις οποίες συμμετέχει ο ΟΠΕ είναι πλήρεις από την πλευρά των ελληνικών επιχειρήσεων – όπως π.χ. η επικείμενη έκθεση τροφίμων τον Φεβρουάριο στο Ντουμπάι –, γεγονός το οποίο θεωρεί πρωτοφανές για τα δεδομένα του οργανισμού.
«Να αναβαθμίσουμε το ελαιόλαδο»
Κατά 16% αυξήθηκαν οι εξαγωγές της χανιώτικης εταιρείας Terra Creta
Το ελαιόλαδο μπορεί ίσως να χαρακτηριστεί το σύγχρονο «ευγενές προϊόν». Η Terra Creta ΑΕ του κ. Μ. Αναγνωστάκη δημιουργήθηκε μόλις το 2001 στα Χανιά και ευθύς εξαρχής είχε εξαγωγικό προσανατολισμό, έτσι ώστε σήμερα σχεδόν το σύνολο των πωλήσεών της να προέρχεται από τις ξένες αγορές. Από το 2009 διαθέτει υπερσύγχρονες και ιδιόκτητες εγκαταστάσεις στο Κολυμβάρι Χανίων και η παραγωγική της δυναμικότητα είναι δεκαπλάσια της ποσότητας ελαιολάδου που επεξεργάζεται και τυποποιεί.
Μιλώντας προς «Το Βήμα» ο κ. Αναγνωστάκης ανέφερε ότι στη διάρκεια του 2011 οι πωλήσεις εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου της Terra Creta ανήλθαν σε 4,8 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 16% έναντι του 2010. Τα προϊόντα του εξάγονται σε 20 χώρες, από τις οποίες οι τέσσερις-πέντε είναι και οι καλύτερες αγορές τους. Πρόκειται για τη Γερμανία, το Βέλγιο, τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία.
Οπως εξηγεί, «στην Ελλάδα δεν πουλάμε γιατί είναι δύσκολο να διεισδύσει κανείς στα δίκτυα διανομής».
Η χανιώτικη εταιρεία στη διάρκεια των τελευταίων δύο χρόνων έχει αρχίσει να δραστηριοποιείται και στον τομέα της συμβολαιακής γεωργίας προκειμένου «να έχει τον πλήρη έλεγχο της πρώτης ύλης». Παρά το «νεαρό» της ηλικίας της, ως τώρα έχει αποσπάσει, μεταξύ των άλλων, πέντε διεθνή χρυσά βραβεία για την ποιότητα των προϊόντων της.
Πέρυσι τυποποίησε περισσότερους από 1.100 τόνους ελαιολάδου, ενώ η παραγωγική δυναμικότητα των εγκαταστάσεών της ανέρχεται σε 11.000 τόνους.
Και όπως τονίζει ο κ. Αναγνωστάκης, «στο χέρι μας είναι να ανατρέψουμε την υπάρχουσα κατάσταση στον τομέα του ελαιολάδου και να προχωρήσουμε στην ποιοτική αναβάθμιση του σπουδαίου αυτού ελληνικού προϊόντος».
Τα κρητικά ξεροτήγανα ταξιδεύουν στην υφήλιο
Η βιοτεχνία ειδών αρτοποιίας από τη Σητεία της Κρήτης με την επωνυμία Σητειακός Μύλος, με 80 χρόνων παράδοση στη λειτουργία της, εκμεταλλεύθηκε δύο βασικά χαρακτηριστικά: το εξαιρετικής ποιότητας ελαιόλαδο της περιοχής και την αρτοποιητική παράδοση της Κρήτης. Η εταιρεία βρίσκεται ήδη στην τρίτη γενιά της οικογένειας Καλαμπόκη και οι εξαγωγικές επιδόσεις της – παρά το οικονομικό της μέγεθος – είναι εντυπωσιακές.
Οπως ανέφερε μιλώντας προς «Το Βήμα» ο κ. Χρ. Καλαμπόκης, οι πωλήσεις της εταιρείας, καταβάλλοντας μεγάλη προσπάθεια, δεν υπερβαίνουν τα 2 εκατ. ευρώ, αλλά οι εξαγωγές της συνεχώς αυξάνονται και αντιστοιχούν στο 50% των πωλήσεών της. Και πρόσθεσε χαρακτηριστικά ότι οι πωλήσεις της στην εσωτερική αγορά μειώνονται με ρυθμούς που υπερβαίνουν ακόμη και το 20%, ενώ αντίστοιχα οι εξαγωγές της αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο ισόποσα και κατορθώνουν να εξισορροπούν τις αντίρροπες τάσεις.
Η εταιρεία ξεκίνησε από ένα ζαχαροπλαστείο στη Σητεία το 1930 και μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία το 1992. Σήμερα απασχολεί 30 εργαζομένους, παράγει 25-30 κωδικούς προϊόντων, καθώς και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας για μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ (ΑΒ Βασιλόπουλος και Χαλκιαδάκης ΑΕ). Ξεροτήγανα, καλιτσούνια, παξιμαδάκια αμυγδάλου, κουλουράκια λαδιού, σταφιδωτά, μπισκότα καρυδιού, παξιμαδάκια πορτοκαλιού, μπισκότα μανταρινιού, κουραμπιέδες, γευστικά μελομακάρονα, παραδοσιακά μπισκότα και παξιμαδάκια σε διάφορες γεύσεις και τα παραδοσιακά κρίθινα παξιμαδάκια σε πέντε διαφορετικές γεύσεις: φυσικά κρίθινα, με βασιλικό, με ρίγανη, με θυμάρι και με δεντρολίβανο, είναι ορισμένα από τα προϊόντα που παράγει και εξάγει από την Κρήτη σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στην Ιαπωνία, στην Κορέα, στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία, στην Κύπρο.
ΒΗΜΑ της Κυριακής 29/01/2012
Χιλιάδες ελληνικές επιχειρήσεις, μικρές και μεσαίου μεγέθους, κατά τεκμήριο παραγωγικές, που συγκροτούν τον «γαλαξία» της «άλλης επιχειρηματικότητας», ασφυκτιούν στα όρια μιας αγοράς που μήνα με τον μήνα στεγνώνει από ρευστό και αναζητούν την τύχη τους στις ξένες αγορές. Συνωθούνται στις «εξαγωγικές οδούς» της χώρας, ελπίζοντας ότι θα «ρεφάρουν» τις απελπισμένες προοπτικές της εσωτερικής αγοράς. Στη διάρκεια των δύο τελευταίων χρόνων αυξάνονται όλο και περισσότερο ο αριθμός των επιχειρήσεων, αλλά και η σύνθεση με βάση το οικονομικό τους μέγεθος, που σπεύδουν να συμμετάσχουν στις διεθνείς εκθέσεις σε συνεργασία με τον Οργανισμό Προώθησης Εξαγωγών (ΟΠΕ) και να παρουσιάσουν τα προϊόντα τους στους ξένους επισκέπτες.Είναι γεγονός πως η «άλλη Ελλάδα», αυτή που προσπαθεί, αλλά δεν είναι στο επιχειρηματικό προσκήνιο, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί ως τώρα, καταβάλλει εναγώνιες προσπάθειες για να διασώσει αυτό που ως σήμερα έχει δημιουργήσει. Ο πρόεδρος του ΟΠΕ κ. Αλ. Καλαμπόκης μιλώντας προς «Το Βήμα» τονίζει χαρακτηριστικά ότι όλες οι εκθέσεις στις οποίες συμμετέχει ο ΟΠΕ είναι πλήρεις από την πλευρά των ελληνικών επιχειρήσεων – όπως π.χ. η επικείμενη έκθεση τροφίμων τον Φεβρουάριο στο Ντουμπάι –, γεγονός το οποίο θεωρεί πρωτοφανές για τα δεδομένα του οργανισμού.
«Να αναβαθμίσουμε το ελαιόλαδο»
Κατά 16% αυξήθηκαν οι εξαγωγές της χανιώτικης εταιρείας Terra Creta
Το ελαιόλαδο μπορεί ίσως να χαρακτηριστεί το σύγχρονο «ευγενές προϊόν». Η Terra Creta ΑΕ του κ. Μ. Αναγνωστάκη δημιουργήθηκε μόλις το 2001 στα Χανιά και ευθύς εξαρχής είχε εξαγωγικό προσανατολισμό, έτσι ώστε σήμερα σχεδόν το σύνολο των πωλήσεών της να προέρχεται από τις ξένες αγορές. Από το 2009 διαθέτει υπερσύγχρονες και ιδιόκτητες εγκαταστάσεις στο Κολυμβάρι Χανίων και η παραγωγική της δυναμικότητα είναι δεκαπλάσια της ποσότητας ελαιολάδου που επεξεργάζεται και τυποποιεί.
Μιλώντας προς «Το Βήμα» ο κ. Αναγνωστάκης ανέφερε ότι στη διάρκεια του 2011 οι πωλήσεις εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου της Terra Creta ανήλθαν σε 4,8 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 16% έναντι του 2010. Τα προϊόντα του εξάγονται σε 20 χώρες, από τις οποίες οι τέσσερις-πέντε είναι και οι καλύτερες αγορές τους. Πρόκειται για τη Γερμανία, το Βέλγιο, τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία.
Οπως εξηγεί, «στην Ελλάδα δεν πουλάμε γιατί είναι δύσκολο να διεισδύσει κανείς στα δίκτυα διανομής».
Η χανιώτικη εταιρεία στη διάρκεια των τελευταίων δύο χρόνων έχει αρχίσει να δραστηριοποιείται και στον τομέα της συμβολαιακής γεωργίας προκειμένου «να έχει τον πλήρη έλεγχο της πρώτης ύλης». Παρά το «νεαρό» της ηλικίας της, ως τώρα έχει αποσπάσει, μεταξύ των άλλων, πέντε διεθνή χρυσά βραβεία για την ποιότητα των προϊόντων της.
Πέρυσι τυποποίησε περισσότερους από 1.100 τόνους ελαιολάδου, ενώ η παραγωγική δυναμικότητα των εγκαταστάσεών της ανέρχεται σε 11.000 τόνους.
Και όπως τονίζει ο κ. Αναγνωστάκης, «στο χέρι μας είναι να ανατρέψουμε την υπάρχουσα κατάσταση στον τομέα του ελαιολάδου και να προχωρήσουμε στην ποιοτική αναβάθμιση του σπουδαίου αυτού ελληνικού προϊόντος».
Τα κρητικά ξεροτήγανα ταξιδεύουν στην υφήλιο
Η βιοτεχνία ειδών αρτοποιίας από τη Σητεία της Κρήτης με την επωνυμία Σητειακός Μύλος, με 80 χρόνων παράδοση στη λειτουργία της, εκμεταλλεύθηκε δύο βασικά χαρακτηριστικά: το εξαιρετικής ποιότητας ελαιόλαδο της περιοχής και την αρτοποιητική παράδοση της Κρήτης. Η εταιρεία βρίσκεται ήδη στην τρίτη γενιά της οικογένειας Καλαμπόκη και οι εξαγωγικές επιδόσεις της – παρά το οικονομικό της μέγεθος – είναι εντυπωσιακές.
Οπως ανέφερε μιλώντας προς «Το Βήμα» ο κ. Χρ. Καλαμπόκης, οι πωλήσεις της εταιρείας, καταβάλλοντας μεγάλη προσπάθεια, δεν υπερβαίνουν τα 2 εκατ. ευρώ, αλλά οι εξαγωγές της συνεχώς αυξάνονται και αντιστοιχούν στο 50% των πωλήσεών της. Και πρόσθεσε χαρακτηριστικά ότι οι πωλήσεις της στην εσωτερική αγορά μειώνονται με ρυθμούς που υπερβαίνουν ακόμη και το 20%, ενώ αντίστοιχα οι εξαγωγές της αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο ισόποσα και κατορθώνουν να εξισορροπούν τις αντίρροπες τάσεις.
Η εταιρεία ξεκίνησε από ένα ζαχαροπλαστείο στη Σητεία το 1930 και μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία το 1992. Σήμερα απασχολεί 30 εργαζομένους, παράγει 25-30 κωδικούς προϊόντων, καθώς και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας για μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ (ΑΒ Βασιλόπουλος και Χαλκιαδάκης ΑΕ). Ξεροτήγανα, καλιτσούνια, παξιμαδάκια αμυγδάλου, κουλουράκια λαδιού, σταφιδωτά, μπισκότα καρυδιού, παξιμαδάκια πορτοκαλιού, μπισκότα μανταρινιού, κουραμπιέδες, γευστικά μελομακάρονα, παραδοσιακά μπισκότα και παξιμαδάκια σε διάφορες γεύσεις και τα παραδοσιακά κρίθινα παξιμαδάκια σε πέντε διαφορετικές γεύσεις: φυσικά κρίθινα, με βασιλικό, με ρίγανη, με θυμάρι και με δεντρολίβανο, είναι ορισμένα από τα προϊόντα που παράγει και εξάγει από την Κρήτη σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στην Ιαπωνία, στην Κορέα, στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία, στην Κύπρο.
ΒΗΜΑ της Κυριακής 29/01/2012
Ο πιο καλός ο δάσκαλος φέρνει... ευτυχία στους μαθητές
Της Annie Lowrey
Δάσκαλοι και καθηγητές δημοτικών, γυμνασίων και λυκείων που συμβάλλουν στη βελτίωση της απόδοσης των μαθητών τους στις εξετάσεις φαίνεται ότι επιφέρουν γενικότερες και μακροπρόθεσμες θετικές συνέπειες στη ζωή των μαθητών αυτών, πέραν της ακαδημαϊκής τους ζωής - μεταξύ άλλων, σε δείκτες που αφορούν χαμηλότερα ποσοστά σε εγκυμοσύνες εφήβων, περισσότερες εγγραφές σε πανεπιστήμια και μεγαλύτερους μισθούς, σύμφωνα με νέα έρευνα που παρακολούθησε τη ζωή 2,5 εκατομμυρίων μαθητών σε διάστημα 20 ετών.
Η έρευνα, την οποία πραγματοποίησαν οι οικονομολόγοι Ρατζ Τσέτι και Τζον Φρίντμαν του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και ο Τζόνα Ροκόφ του Πανεπιστημίου Κολούμπια, εξέτασε με λεπτομέρειες την επίδραση των καθηγητών στη ζωή των μαθητών τους. «Το ότι η απόδοση στις εξετάσεις σε βοηθά να μορφωθείς καλύτερα και η καλύτερη μόρφωση συμβάλλει στο να έχεις μεγαλύτερες απολαβές, αυτό είναι κατανοητό από όλους», λέει ο Ρόμπερτ Μέγερ, διευθυντής του ερευνητικού κέντρου στο Πανεπιστήμιο του Γουισκόνσιν. «Ωστόσο αυτή η μελέτη ξεπερνά αυτά τα στάδια και δείχνει πολύ περισσότερα».
Η μελέτη αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά και πολλές σχολικές επιτροπές, που έχουν αρχίσει να συμπεριλαμβάνουν στοιχεία «πρόσθετης αξίας», όπως λέγονται, προκειμένου να προσλάβουν, να απολύσουν καθηγητές ή ακόμη και να αυξομειώσουν τους μισθούς τους. Βέβαια ο εκπαιδευτικός κόσμος είναι διχασμένος. Κάποιοι θεωρούν ότι τέτοιου είδους μετρήσεις κάνουν τους καθηγητές πιο υπεύθυνους, γεγονός που συμβάλλει στη μόρφωση εκατομμυρίων μαθητών. Οι επικριτές, κυρίως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις των καθηγητών, υποστηρίζουν ότι είναι δύσκολο να απομονώσεις τις συνέπειες που μπορεί να έχει καθένας καθηγητής, με αποτέλεσμα το έργο κάποιων να υποτιμηθεί. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτό μπορεί να συμβεί μόνο αν κρίνεις κάποιους καθηγητές μεμονωμένα για έναν χρόνο - η μελέτη της αποδοτικότητάς τους επί πολλά χρόνια δείχνει ότι κάποιοι απλώς είναι καλύτεροι από άλλους.
ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. Ο μέσος όρος της επιρροής ενός καθηγητή σε έναν μαθητή είναι μέτριος. Αν όλα τα άλλα είναι ίδια, ένας μαθητής που έχει έναν καταπληκτικό καθηγητή για μια χρονιά μεταξύ Δ' Δημοτικού και Β' Γυμνασίου θα κερδίσει σε όλη του τη ζωή 4.600 δολάρια περισσότερα από έναν μαθητή με παρόμοια προέλευση που έχει έναν μέτριο καθηγητή. Ο μαθητής με τον εξαιρετικό καθηγητή θα έχει 0,5% περισσότερες πιθανότητες να σπουδάσει σε πανεπιστήμιο. Εξάλλου και τα κορίτσια με καλούς εκπαιδευτικούς έχουν πολύ λιγότερες πιθανότητες εγκυμοσύνης κατά τη διάρκεια της εφηβείας τους.
Ισως εξίσου σημαντικό, δεδομένης της δυσκολίας εύρεσης και επιμόρφωσης καταπληκτικών καθηγητών, είναι το ότι η εισοδηματική διαφορά μακροπρόθεσμα μεταξύ μαθητών με μέτριους καθηγητές και εκείνων με χαμηλού επιπέδου καθηγητές είναι το ίδιο σημαντική όσο η διαφορά μεταξύ των μαθητών που είχαν πολύ καλούς καθηγητές και όσων είχαν μέτριους, σύμφωνα με την έρευνα. Αθροιστικά, αυτές οι διαφορές είναι πιθανόν τεράστιες. Πάντως η νέα έρευνα δεν βρήκε αποδείξεις για μια παλαιά πεποίθηση: ότι το να έχεις καλό δάσκαλο στις πρώτες τάξεις του δημοτικού είναι πιο σημαντικό από το να έχεις καλό δάσκαλο αργότερα.
Η αντικατάσταση ενός εκπαιδευτικού που δεν τα καταφέρνει καλά με έναν μέτριο μπορεί να αυξήσει τις αποδοχές των παιδιών μιας τάξης για όλη τους τη ζωή κατά 266.000 δολάρια, εκτιμούν οι οικονομολόγοι. Μόνο μιας τάξης. «Εάν αφήσεις έναν κακό καθηγητή στο σχολείο σου για 10 χρόνια, αντί να τον αντικαταστήσεις έστω με έναν μέτριο, φθάνουμε να μιλάμε για απώλεια εισοδήματος ύψους 2,5 εκατ. δολαρίων», παρατηρεί ο καθηγητής Φρίντμαν, εκ των συγγραφέων της έκθεσης.
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ. Μετά την έρευνα αυτή, θεωρείται πιθανό να τροποποιηθεί η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών σε πολλά αμερικανικά σχολεία και εκτός της ακαδημαϊκής τους παρουσίας να δίνεται σημασία και στα εξωσχολικά θέματα τα οποία συζητούν με τους μαθητές τους, καθώς και στη γενικότερη συμπεριφορά τους. «Ολα αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών», παρατηρεί ο δρ Χάνουσεκ, «διότι παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο».
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΚΑΛΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ»;
Η μεγαλύτερη επιτυχία για έναν δάσκαλο είναι η... εξαφάνισή του! Δεν πρόκειται όμως για ταχυδακτυλουργία, αλλά για τον μεγαλύτερο στόχο της διδασκαλίας, όπως τον περιγράφει η μεγάλη παιδαγωγός Μαρία Μοντεσόρι. Να μπορεί να πει ο δάσκαλος: «Τα παιδιά τώρα δουλεύουν σαν να μην υπάρχω». Τότε, διά της πλασματικής του απουσίας, η οποία στην πραγματικότητα είναι η πιο αποτελεσματική παρουσία, έχει καθορίσει τους μαθητές του. Εχει επιτύχει. «ΤΑ ΝΕΑ» ζήτησαν από τρεις σύγχρονους δασκάλους, που κατά γενική ομολογία έχουν διακριθεί για τη διδακτική τους ικανότητα, να πουν ποιοι ήταν οι δικοί τους δάσκαλοι που τους καθόρισαν. Και τι σημαίνει, κατά τη δική τους οπτική, καλός δάσκαλος. Η διεθνούς φήμης καθηγήτρια Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος που είναι και ακαδημαϊκός εκτός από ποιμένας και ο πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθήνας Γεώργιος Μπαμπινιώτης μιλούν για τους δασκάλους τους και για τη διδασκαλία.
Γεώργιος Μπαμπινιώτης
«Θεωρώ την προσφώνηση «δάσκαλε» ως τον πιο τιμητικό τίτλο»
Από τους τίτλους που κατά καιρούς τού αποδίδονται με τις διάφορες ιδιότητές του (καθηγητής, πρόεδρος, πρύτανης κ.ά.), ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης θεωρεί την προσφώνηση «δάσκαλε» ως την πιο τιμητική.
«Αυτό εξηγεί την εκτίμηση που τρέφω προς την ιδιότητα – διορθώνω – προς το λειτούργημα τού δασκάλου σε όλες τής βαθμίδες, από τον δάσκαλο τού δημοτικού μέχρι τον καθηγητή πανεπιστημίου», λέει.
Ποιοι ήταν οι δάσκαλοι που τον καθόρισαν;
«Ευτύχησα να έχω δασκάλους ανθρώπους αφοσιωμένους στην εκπαίδευση πραγματικά λειτουργούς. Ενδεικτικά ξεχωρίζω και αναφέρω τον Ευαγγελάτο (στο δημοτικό), τους Γρηγορόπουλο, Φαλιέρη και Μιχαλόπουλο (στο γυμνάσιο) και τους Θεοδωρακόπουλο, Σταματάκο, Βουρβέρη, Ζακυθηνό, Τωμαδάκη και Κουρμούλη (στο πανεπιστήμιο).
Στον δάσκαλο μου, καθηγητή τής Γλωσσολογίας, Γεώργιο Κουρμούλη οφείλω τη στροφή μου στη γλωσσολογία, όταν μου δόθηκε (μαζί με άλλους) η ευκαιρία να συμμετάσχω σε ένα σεμινάριο για τη Μυκηναϊκή γραφή και γλώσσα τα χρόνια που αποκρυπτογραφήθηκε η Γραμμική Γραφή Β’ και να μυηθώ στην επιστήμη τής γλώσσας.
Επειδή κι ο ίδιος συμβαίνει να θεωρούμαι από τους φοιτητές μου καλός δάσκαλος, προσωπικά ορίζω τον καλό δάσκαλο ως αυτόν που έχει πάθος για την επιστήμη του, που σέβεται και αγαπάει τους μαθητές του, που είναι ενημερωμένος στο αντικείμενό του, που δεν πάει ποτέ στο μάθημά του χωρίς να προετοιμασθεί κατάλληλα κάθε φορά για το τι και πώς θα το διδάξει, που συνδυάζει γνώση, έρευνα και διδασκαλία (προκειμένου για πανεπιστημιακό δάσκαλο), που δεν περιορίζεται σε ξηρή διδασκαλία αλλά ανεβάζει την ψυχική διάθεση, εξάπτει το ενδιαφέρον και εμπνέει τους μαθητές του πέρα και έξω από το μάθημα σε συνάφεια με τη ζωή, με αξίες και ιδανικά και που δεν λείπει ποτέ από το μάθημά του».
Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ
«Ο δάσκαλος που κάθεται δίπλα στα παιδιά και όχι απέναντί τους»
Η απάντηση της Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ στο ερώτημα «ποιος είναι ο καλός δάσκαλος», ήταν άμεση, σαφής και κατηγορηματική: «Αυτός που δεν κάθεται απέναντι, αλλά δίπλα στα παιδιά του».
Η διάσημη ελληνίδα ακαδημαϊκός, πρώτη γυναίκα πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης και πρώτη γυναίκα πρύτανης του ίδιου Πανεπιστημίου, τονίζει ότι στην επιλογή της επαγγελματικής της πορείας, στο να γίνει δηλαδή βυζαντινολόγος, ρόλο ασφαλώς έπαιξε η καταγωγή της οικογένειάς της από τη Μικρά Ασία, αλλά μεγάλο βάρος είχε κι ο δικός της δάσκαλος που την καθόρισε.
«Οι ερευνητές του Χάρβαρντ έχουν φυσικά δίκιο για την επιρροή του καλού δάσκαλου στους μαθητές του. Ημουν τυχερή να έχω δασκάλους μεγάλου αναστήματος. Ο σπουδαίος ιστορικός και βυζαντινολόγος Διονύσιος Ζακυθηνός, θυμάμαι, ήταν ο άνθρωπος που με επηρέασε ώστε να γίνω κι εγώ βυζαντινολόγος. Ηταν ο άνθρωπος που καθόταν δίπλα μας στη Φιλοσοφική και έλεγε ότι πρώτα πρέπει να καταλάβουμε για τι πράγμα θα μιλήσουμε. Επίσης εξαίρετος δάσκαλος ήταν ο καθηγητής μου στη Σορβόνη, ο Πολ Λεμέμπλ, τον οποίον και αντικατέστησα στην έδρα».
Για την Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, ο καλύτερος δάσκαλος είναι αυτός που δεν στηρίζεται και δεν αναπαράγει μονότονα τις σημειώσεις του στις παραδόσεις, αλλά αφήνεται να παρασυρθεί από τον παλμό της τάξης.
«Το ωραιότερο μάθημα που έχω κάνει ήταν μια φορά που αφέθηκα να μιλήσω εκτός σημειώσεων. Επίσης θυμάμαι όταν πρωτοβγήκαν τα κασετόφωνα, πολλοί φοιτητές άρχισαν να έρχονται στα πανεπιστήμια με αυτά για να μαγνητοφωνήσουν τις παραδόσεις, αλλά οι περισσότεροι καθηγητές δεν τα επέτρεπαν. Εγώ είπα αμέσως ναι και τους άφησα να μαγνητοφωνούν, ακριβώς επειδή είχα αποφασίσει ότι ποτέ ένα μάθημά μου δεν θα ήταν ίδιο με ένα άλλο».
Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος
«Μας καθορίζουν πολλοί δάσκαλοι και όχι μόνο ένας»
Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος, εκτός από ασκητική φυσιογνωμία και πνευματικός ηγέτης, είναι αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Μεσογειακών και Αραβικών Σπουδών και επίτιμος διδάκτωρ Θεολογίας και Φιλοσοφίας 15 πανεπιστημιακών σχολών.
«Δεν είναι μόνο ένας ο δάσκαλος που συναντάμε στη ζωή μας», λέει στα «ΝΕΑ», «αλλά πολλοί εκείνοι οι δάσκαλοι που μας καθορίζουν. Κανείς δεν έχει μόνο έναν, όπως ποτέ δε μαθαίνουμε μόνο από ένα σχολείο». Ο ίδιος, στην Κατοχή, διδάχθηκε από φίλους, συντροφιές, ποικιλία ανθρώπων. «Χαρακτηριστικά θυμάμαι στο 2ο Σχολείο Αρένων Αθηνών τον δάσκαλο Ηλία Δοροδίνη, που ήταν εξαίρετος. Αλλά και στο Πανεπιστήμιο, στη Θεολογική, όπου τα χρόνια μετά από την Κατοχή ήταν πολύ δύσκολο να μπεις, καθώς ήταν 700 υποψήφιοι για 50 θέσεις, είχα την τύχη να συναντήσω θαυμάσιους δασκάλους, καθηγητές που επηρέασαν την πορεία μου, όπως τον Λεωνίδα Φιλιππίδη του οποίου ήμουν και διάδοχος». Ο Παναγιώτης Τρεμπέλας, ο Βασίλειος Βέλλας, ο Ιωάννης Καρμίρης και o Αμίλκας Αλιβιζάτος συμπλήρωσαν την ομάδα των δασκάλων που τον επηρέασαν, καθένας με τον τρόπο του.
«Αλλά και στη Γερμανία (σ.σ.: όπου ο Αναστάσιος σπούδασε κατόπιν) υπήρξαν καθηγητές όπως οι Γκολντάμερ και Σ. Ντάμεν, στη θρησκειολογία. Δυστυχώς δεν θυμάμαι αυτή τη στιγμή το όνομα της δασκάλας μου στο Δημοτικό στον Αγιο Κωνσταντίνο Κολωνού, που όμως μας φρόντιζε όλους παρότι είχε η τάξη 50-60 παιδιά».
Ποιο κοινό στοιχείο μπορεί κανείς να βρει στους καλούς δασκάλους; «Γνώριζαν πολύ καλά το αντικείμενο που δίδασκαν και επιδείκνυαν μεγάλο ενδιαφέρον και έγνοια για τα παιδιά. Ιδίως αυτούς που διέκριναν ότι είχαν δυνατότητες φρόντιζαν να τους δίνουν προσοχή, χωρίς όμως ποτέ να προσβάλλουν ή να εγκαταλείπουν τους άλλους».
TA NEA/THE NEW YORK TIMES 28-29.01.2012
Δάσκαλοι και καθηγητές δημοτικών, γυμνασίων και λυκείων που συμβάλλουν στη βελτίωση της απόδοσης των μαθητών τους στις εξετάσεις φαίνεται ότι επιφέρουν γενικότερες και μακροπρόθεσμες θετικές συνέπειες στη ζωή των μαθητών αυτών, πέραν της ακαδημαϊκής τους ζωής - μεταξύ άλλων, σε δείκτες που αφορούν χαμηλότερα ποσοστά σε εγκυμοσύνες εφήβων, περισσότερες εγγραφές σε πανεπιστήμια και μεγαλύτερους μισθούς, σύμφωνα με νέα έρευνα που παρακολούθησε τη ζωή 2,5 εκατομμυρίων μαθητών σε διάστημα 20 ετών.
Η έρευνα, την οποία πραγματοποίησαν οι οικονομολόγοι Ρατζ Τσέτι και Τζον Φρίντμαν του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και ο Τζόνα Ροκόφ του Πανεπιστημίου Κολούμπια, εξέτασε με λεπτομέρειες την επίδραση των καθηγητών στη ζωή των μαθητών τους. «Το ότι η απόδοση στις εξετάσεις σε βοηθά να μορφωθείς καλύτερα και η καλύτερη μόρφωση συμβάλλει στο να έχεις μεγαλύτερες απολαβές, αυτό είναι κατανοητό από όλους», λέει ο Ρόμπερτ Μέγερ, διευθυντής του ερευνητικού κέντρου στο Πανεπιστήμιο του Γουισκόνσιν. «Ωστόσο αυτή η μελέτη ξεπερνά αυτά τα στάδια και δείχνει πολύ περισσότερα».
Η μελέτη αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά και πολλές σχολικές επιτροπές, που έχουν αρχίσει να συμπεριλαμβάνουν στοιχεία «πρόσθετης αξίας», όπως λέγονται, προκειμένου να προσλάβουν, να απολύσουν καθηγητές ή ακόμη και να αυξομειώσουν τους μισθούς τους. Βέβαια ο εκπαιδευτικός κόσμος είναι διχασμένος. Κάποιοι θεωρούν ότι τέτοιου είδους μετρήσεις κάνουν τους καθηγητές πιο υπεύθυνους, γεγονός που συμβάλλει στη μόρφωση εκατομμυρίων μαθητών. Οι επικριτές, κυρίως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις των καθηγητών, υποστηρίζουν ότι είναι δύσκολο να απομονώσεις τις συνέπειες που μπορεί να έχει καθένας καθηγητής, με αποτέλεσμα το έργο κάποιων να υποτιμηθεί. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτό μπορεί να συμβεί μόνο αν κρίνεις κάποιους καθηγητές μεμονωμένα για έναν χρόνο - η μελέτη της αποδοτικότητάς τους επί πολλά χρόνια δείχνει ότι κάποιοι απλώς είναι καλύτεροι από άλλους.
ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. Ο μέσος όρος της επιρροής ενός καθηγητή σε έναν μαθητή είναι μέτριος. Αν όλα τα άλλα είναι ίδια, ένας μαθητής που έχει έναν καταπληκτικό καθηγητή για μια χρονιά μεταξύ Δ' Δημοτικού και Β' Γυμνασίου θα κερδίσει σε όλη του τη ζωή 4.600 δολάρια περισσότερα από έναν μαθητή με παρόμοια προέλευση που έχει έναν μέτριο καθηγητή. Ο μαθητής με τον εξαιρετικό καθηγητή θα έχει 0,5% περισσότερες πιθανότητες να σπουδάσει σε πανεπιστήμιο. Εξάλλου και τα κορίτσια με καλούς εκπαιδευτικούς έχουν πολύ λιγότερες πιθανότητες εγκυμοσύνης κατά τη διάρκεια της εφηβείας τους.
Ισως εξίσου σημαντικό, δεδομένης της δυσκολίας εύρεσης και επιμόρφωσης καταπληκτικών καθηγητών, είναι το ότι η εισοδηματική διαφορά μακροπρόθεσμα μεταξύ μαθητών με μέτριους καθηγητές και εκείνων με χαμηλού επιπέδου καθηγητές είναι το ίδιο σημαντική όσο η διαφορά μεταξύ των μαθητών που είχαν πολύ καλούς καθηγητές και όσων είχαν μέτριους, σύμφωνα με την έρευνα. Αθροιστικά, αυτές οι διαφορές είναι πιθανόν τεράστιες. Πάντως η νέα έρευνα δεν βρήκε αποδείξεις για μια παλαιά πεποίθηση: ότι το να έχεις καλό δάσκαλο στις πρώτες τάξεις του δημοτικού είναι πιο σημαντικό από το να έχεις καλό δάσκαλο αργότερα.
Η αντικατάσταση ενός εκπαιδευτικού που δεν τα καταφέρνει καλά με έναν μέτριο μπορεί να αυξήσει τις αποδοχές των παιδιών μιας τάξης για όλη τους τη ζωή κατά 266.000 δολάρια, εκτιμούν οι οικονομολόγοι. Μόνο μιας τάξης. «Εάν αφήσεις έναν κακό καθηγητή στο σχολείο σου για 10 χρόνια, αντί να τον αντικαταστήσεις έστω με έναν μέτριο, φθάνουμε να μιλάμε για απώλεια εισοδήματος ύψους 2,5 εκατ. δολαρίων», παρατηρεί ο καθηγητής Φρίντμαν, εκ των συγγραφέων της έκθεσης.
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ. Μετά την έρευνα αυτή, θεωρείται πιθανό να τροποποιηθεί η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών σε πολλά αμερικανικά σχολεία και εκτός της ακαδημαϊκής τους παρουσίας να δίνεται σημασία και στα εξωσχολικά θέματα τα οποία συζητούν με τους μαθητές τους, καθώς και στη γενικότερη συμπεριφορά τους. «Ολα αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών», παρατηρεί ο δρ Χάνουσεκ, «διότι παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο».
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΚΑΛΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ»;
Η μεγαλύτερη επιτυχία για έναν δάσκαλο είναι η... εξαφάνισή του! Δεν πρόκειται όμως για ταχυδακτυλουργία, αλλά για τον μεγαλύτερο στόχο της διδασκαλίας, όπως τον περιγράφει η μεγάλη παιδαγωγός Μαρία Μοντεσόρι. Να μπορεί να πει ο δάσκαλος: «Τα παιδιά τώρα δουλεύουν σαν να μην υπάρχω». Τότε, διά της πλασματικής του απουσίας, η οποία στην πραγματικότητα είναι η πιο αποτελεσματική παρουσία, έχει καθορίσει τους μαθητές του. Εχει επιτύχει. «ΤΑ ΝΕΑ» ζήτησαν από τρεις σύγχρονους δασκάλους, που κατά γενική ομολογία έχουν διακριθεί για τη διδακτική τους ικανότητα, να πουν ποιοι ήταν οι δικοί τους δάσκαλοι που τους καθόρισαν. Και τι σημαίνει, κατά τη δική τους οπτική, καλός δάσκαλος. Η διεθνούς φήμης καθηγήτρια Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος που είναι και ακαδημαϊκός εκτός από ποιμένας και ο πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθήνας Γεώργιος Μπαμπινιώτης μιλούν για τους δασκάλους τους και για τη διδασκαλία.
Γεώργιος Μπαμπινιώτης
«Θεωρώ την προσφώνηση «δάσκαλε» ως τον πιο τιμητικό τίτλο»
Από τους τίτλους που κατά καιρούς τού αποδίδονται με τις διάφορες ιδιότητές του (καθηγητής, πρόεδρος, πρύτανης κ.ά.), ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης θεωρεί την προσφώνηση «δάσκαλε» ως την πιο τιμητική.
«Αυτό εξηγεί την εκτίμηση που τρέφω προς την ιδιότητα – διορθώνω – προς το λειτούργημα τού δασκάλου σε όλες τής βαθμίδες, από τον δάσκαλο τού δημοτικού μέχρι τον καθηγητή πανεπιστημίου», λέει.
Ποιοι ήταν οι δάσκαλοι που τον καθόρισαν;
«Ευτύχησα να έχω δασκάλους ανθρώπους αφοσιωμένους στην εκπαίδευση πραγματικά λειτουργούς. Ενδεικτικά ξεχωρίζω και αναφέρω τον Ευαγγελάτο (στο δημοτικό), τους Γρηγορόπουλο, Φαλιέρη και Μιχαλόπουλο (στο γυμνάσιο) και τους Θεοδωρακόπουλο, Σταματάκο, Βουρβέρη, Ζακυθηνό, Τωμαδάκη και Κουρμούλη (στο πανεπιστήμιο).
Στον δάσκαλο μου, καθηγητή τής Γλωσσολογίας, Γεώργιο Κουρμούλη οφείλω τη στροφή μου στη γλωσσολογία, όταν μου δόθηκε (μαζί με άλλους) η ευκαιρία να συμμετάσχω σε ένα σεμινάριο για τη Μυκηναϊκή γραφή και γλώσσα τα χρόνια που αποκρυπτογραφήθηκε η Γραμμική Γραφή Β’ και να μυηθώ στην επιστήμη τής γλώσσας.
Επειδή κι ο ίδιος συμβαίνει να θεωρούμαι από τους φοιτητές μου καλός δάσκαλος, προσωπικά ορίζω τον καλό δάσκαλο ως αυτόν που έχει πάθος για την επιστήμη του, που σέβεται και αγαπάει τους μαθητές του, που είναι ενημερωμένος στο αντικείμενό του, που δεν πάει ποτέ στο μάθημά του χωρίς να προετοιμασθεί κατάλληλα κάθε φορά για το τι και πώς θα το διδάξει, που συνδυάζει γνώση, έρευνα και διδασκαλία (προκειμένου για πανεπιστημιακό δάσκαλο), που δεν περιορίζεται σε ξηρή διδασκαλία αλλά ανεβάζει την ψυχική διάθεση, εξάπτει το ενδιαφέρον και εμπνέει τους μαθητές του πέρα και έξω από το μάθημα σε συνάφεια με τη ζωή, με αξίες και ιδανικά και που δεν λείπει ποτέ από το μάθημά του».
Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ
«Ο δάσκαλος που κάθεται δίπλα στα παιδιά και όχι απέναντί τους»
Η απάντηση της Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ στο ερώτημα «ποιος είναι ο καλός δάσκαλος», ήταν άμεση, σαφής και κατηγορηματική: «Αυτός που δεν κάθεται απέναντι, αλλά δίπλα στα παιδιά του».
Η διάσημη ελληνίδα ακαδημαϊκός, πρώτη γυναίκα πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης και πρώτη γυναίκα πρύτανης του ίδιου Πανεπιστημίου, τονίζει ότι στην επιλογή της επαγγελματικής της πορείας, στο να γίνει δηλαδή βυζαντινολόγος, ρόλο ασφαλώς έπαιξε η καταγωγή της οικογένειάς της από τη Μικρά Ασία, αλλά μεγάλο βάρος είχε κι ο δικός της δάσκαλος που την καθόρισε.
«Οι ερευνητές του Χάρβαρντ έχουν φυσικά δίκιο για την επιρροή του καλού δάσκαλου στους μαθητές του. Ημουν τυχερή να έχω δασκάλους μεγάλου αναστήματος. Ο σπουδαίος ιστορικός και βυζαντινολόγος Διονύσιος Ζακυθηνός, θυμάμαι, ήταν ο άνθρωπος που με επηρέασε ώστε να γίνω κι εγώ βυζαντινολόγος. Ηταν ο άνθρωπος που καθόταν δίπλα μας στη Φιλοσοφική και έλεγε ότι πρώτα πρέπει να καταλάβουμε για τι πράγμα θα μιλήσουμε. Επίσης εξαίρετος δάσκαλος ήταν ο καθηγητής μου στη Σορβόνη, ο Πολ Λεμέμπλ, τον οποίον και αντικατέστησα στην έδρα».
Για την Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, ο καλύτερος δάσκαλος είναι αυτός που δεν στηρίζεται και δεν αναπαράγει μονότονα τις σημειώσεις του στις παραδόσεις, αλλά αφήνεται να παρασυρθεί από τον παλμό της τάξης.
«Το ωραιότερο μάθημα που έχω κάνει ήταν μια φορά που αφέθηκα να μιλήσω εκτός σημειώσεων. Επίσης θυμάμαι όταν πρωτοβγήκαν τα κασετόφωνα, πολλοί φοιτητές άρχισαν να έρχονται στα πανεπιστήμια με αυτά για να μαγνητοφωνήσουν τις παραδόσεις, αλλά οι περισσότεροι καθηγητές δεν τα επέτρεπαν. Εγώ είπα αμέσως ναι και τους άφησα να μαγνητοφωνούν, ακριβώς επειδή είχα αποφασίσει ότι ποτέ ένα μάθημά μου δεν θα ήταν ίδιο με ένα άλλο».
Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος
«Μας καθορίζουν πολλοί δάσκαλοι και όχι μόνο ένας»
Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος, εκτός από ασκητική φυσιογνωμία και πνευματικός ηγέτης, είναι αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Μεσογειακών και Αραβικών Σπουδών και επίτιμος διδάκτωρ Θεολογίας και Φιλοσοφίας 15 πανεπιστημιακών σχολών.
«Δεν είναι μόνο ένας ο δάσκαλος που συναντάμε στη ζωή μας», λέει στα «ΝΕΑ», «αλλά πολλοί εκείνοι οι δάσκαλοι που μας καθορίζουν. Κανείς δεν έχει μόνο έναν, όπως ποτέ δε μαθαίνουμε μόνο από ένα σχολείο». Ο ίδιος, στην Κατοχή, διδάχθηκε από φίλους, συντροφιές, ποικιλία ανθρώπων. «Χαρακτηριστικά θυμάμαι στο 2ο Σχολείο Αρένων Αθηνών τον δάσκαλο Ηλία Δοροδίνη, που ήταν εξαίρετος. Αλλά και στο Πανεπιστήμιο, στη Θεολογική, όπου τα χρόνια μετά από την Κατοχή ήταν πολύ δύσκολο να μπεις, καθώς ήταν 700 υποψήφιοι για 50 θέσεις, είχα την τύχη να συναντήσω θαυμάσιους δασκάλους, καθηγητές που επηρέασαν την πορεία μου, όπως τον Λεωνίδα Φιλιππίδη του οποίου ήμουν και διάδοχος». Ο Παναγιώτης Τρεμπέλας, ο Βασίλειος Βέλλας, ο Ιωάννης Καρμίρης και o Αμίλκας Αλιβιζάτος συμπλήρωσαν την ομάδα των δασκάλων που τον επηρέασαν, καθένας με τον τρόπο του.
«Αλλά και στη Γερμανία (σ.σ.: όπου ο Αναστάσιος σπούδασε κατόπιν) υπήρξαν καθηγητές όπως οι Γκολντάμερ και Σ. Ντάμεν, στη θρησκειολογία. Δυστυχώς δεν θυμάμαι αυτή τη στιγμή το όνομα της δασκάλας μου στο Δημοτικό στον Αγιο Κωνσταντίνο Κολωνού, που όμως μας φρόντιζε όλους παρότι είχε η τάξη 50-60 παιδιά».
Ποιο κοινό στοιχείο μπορεί κανείς να βρει στους καλούς δασκάλους; «Γνώριζαν πολύ καλά το αντικείμενο που δίδασκαν και επιδείκνυαν μεγάλο ενδιαφέρον και έγνοια για τα παιδιά. Ιδίως αυτούς που διέκριναν ότι είχαν δυνατότητες φρόντιζαν να τους δίνουν προσοχή, χωρίς όμως ποτέ να προσβάλλουν ή να εγκαταλείπουν τους άλλους».
TA NEA/THE NEW YORK TIMES 28-29.01.2012
Πολιτική χρεοκοπία
Τoυ Νικου Γ. Ξυδακη
Το «κούρεμα» του χρέους και το Μνημόνιο ΙΙ αποτελούν το δεύτερο μεγάλο ορόσημο μετά το Μνημόνιο της άνοιξης 2010. Η Ελλάδα διανύει πλέον μια ιστορική φάση δυσχέρειας και πόνου, από την οποία είναι άγνωστο πότε και πώς θα βγει. Τα αίτια της πτώσης βρίσκονται εγκυστωμένα στις παρελθούσες φάσεις διακυβέρνησης της χώρας, ενισχυμένα από τις ευρωπαϊκές παθογένειες και τη διεθνή συγκυρία· κι είναι χρήσιμο να τα γνωρίζουμε όλα αυτά, παρότι δεν προσφέρουν καμία άμεση ανακούφιση.
Δεν είναι διόλου ανακουφιστικό λ.χ. να αντιλαμβανόμαστε ότι η πολιτική τάξη εν συνόλω έχει αποδράσει από το κλυδωνιζόμενο πλοίο. Αφού έθεσε τη χώρα υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο αμαχητί, χωρίς διαπραγμάτευση, τώρα, υπό το βάρος της ραγδαίας ύφεσης και των ανυπέρβλητων διαχειριστικών προβλημάτων, τέτοιων που ξεπερνούν κατά πολύ τις ανύπαρκτες ικανότητές της, η κυβερνήσασα ελίτ παραδίδει ουσιαστικά και τον πολιτικό έλεγχο της χώρας στους εταίρους-δανειστές. Υπό μία έννοια, ευτυχώς: η Κριστίν Λαγκάρντ και η Αγκελα Μέρκελ διαπραγματεύονται πιο αποτελεσματικά το «κούρεμα» και τα επιτόκια με τους ομολογιούχους, απ' ό,τι θα έκαναν οι Ελληνες πολιτικοί - οι οποίοι, όταν είχαν την ευκαιρία, δεν το έκαναν.
Η εγχώρια ελίτ φαίνεται εντελώς ανίκανη να υπερασπιστεί ζωτικά εθνικά συμφέροντα, δεν είναι ικανή να θέσει στοιχειωδώς κόκκινες γραμμές για ιστορικά διακυβεύματα, κατά τον τρόπο που τις θέτουν λ.χ. οι ιταλικές και οι ισπανικές ελίτ. Από τη χρεοκοπημένη κυβερνήσασα τάξη λείπουν δραματικά η ικανότητα, η βούληση και η ιστορική επίγνωση. Διαθέτει μόνο άσβηστη τη δίψα για εξουσία, ακόμη και επί ερειπίων. Οποιαδήποτε άρα ελπίδα ανάκαμψης προϋποθέτει την εξαφάνιση αυτών των προσώπων από τη σκηνή, ώστε να δοθεί χώρος σε αναγεννητικές δυνάμεις. Η σιδηρά, καίτοι ταπεινωτική, παρέμβαση του ξένου παράγοντος μπορεί να συμβάλει προς τούτο, στο μέτρο που θα διασωθούν χωρίς μείζονες απώλειες ο εθνικός κορμός και η κοινωνική συνοχή.
Kαθημερινή 28/01/2012
Το «κούρεμα» του χρέους και το Μνημόνιο ΙΙ αποτελούν το δεύτερο μεγάλο ορόσημο μετά το Μνημόνιο της άνοιξης 2010. Η Ελλάδα διανύει πλέον μια ιστορική φάση δυσχέρειας και πόνου, από την οποία είναι άγνωστο πότε και πώς θα βγει. Τα αίτια της πτώσης βρίσκονται εγκυστωμένα στις παρελθούσες φάσεις διακυβέρνησης της χώρας, ενισχυμένα από τις ευρωπαϊκές παθογένειες και τη διεθνή συγκυρία· κι είναι χρήσιμο να τα γνωρίζουμε όλα αυτά, παρότι δεν προσφέρουν καμία άμεση ανακούφιση.
Δεν είναι διόλου ανακουφιστικό λ.χ. να αντιλαμβανόμαστε ότι η πολιτική τάξη εν συνόλω έχει αποδράσει από το κλυδωνιζόμενο πλοίο. Αφού έθεσε τη χώρα υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο αμαχητί, χωρίς διαπραγμάτευση, τώρα, υπό το βάρος της ραγδαίας ύφεσης και των ανυπέρβλητων διαχειριστικών προβλημάτων, τέτοιων που ξεπερνούν κατά πολύ τις ανύπαρκτες ικανότητές της, η κυβερνήσασα ελίτ παραδίδει ουσιαστικά και τον πολιτικό έλεγχο της χώρας στους εταίρους-δανειστές. Υπό μία έννοια, ευτυχώς: η Κριστίν Λαγκάρντ και η Αγκελα Μέρκελ διαπραγματεύονται πιο αποτελεσματικά το «κούρεμα» και τα επιτόκια με τους ομολογιούχους, απ' ό,τι θα έκαναν οι Ελληνες πολιτικοί - οι οποίοι, όταν είχαν την ευκαιρία, δεν το έκαναν.
Η εγχώρια ελίτ φαίνεται εντελώς ανίκανη να υπερασπιστεί ζωτικά εθνικά συμφέροντα, δεν είναι ικανή να θέσει στοιχειωδώς κόκκινες γραμμές για ιστορικά διακυβεύματα, κατά τον τρόπο που τις θέτουν λ.χ. οι ιταλικές και οι ισπανικές ελίτ. Από τη χρεοκοπημένη κυβερνήσασα τάξη λείπουν δραματικά η ικανότητα, η βούληση και η ιστορική επίγνωση. Διαθέτει μόνο άσβηστη τη δίψα για εξουσία, ακόμη και επί ερειπίων. Οποιαδήποτε άρα ελπίδα ανάκαμψης προϋποθέτει την εξαφάνιση αυτών των προσώπων από τη σκηνή, ώστε να δοθεί χώρος σε αναγεννητικές δυνάμεις. Η σιδηρά, καίτοι ταπεινωτική, παρέμβαση του ξένου παράγοντος μπορεί να συμβάλει προς τούτο, στο μέτρο που θα διασωθούν χωρίς μείζονες απώλειες ο εθνικός κορμός και η κοινωνική συνοχή.
Kαθημερινή 28/01/2012
[Διαστάσεις] Δύναμη καταστροφής
Του Μιχάλη Μητσού
Η διαπίστωση είναι γενική: ο καπιταλισμός έχει ξεφύγει. Δεν είναι τόσο ότι διέρχεται κρίση. Είναι ότι δεν υπηρετεί πια τον κεντρικό του ρόλο: να παρέχει ευκαιρίες και να ανταμείβει την αξία, την εργασία και το ταλέντο. Εδώ και τουλάχιστον τέσσερα χρόνια ευνοεί μονάχα τους προνομιούχους. Αντί να απελευθερώνει δυνάμεις, τις φυλακίζει. Αντί να ενθαρρύνει το καινούργιο, το πνίγει. Αντί για δύναμη δημιουργίας, έχει γίνει δύναμη καταστροφής.
Μια σειρά από σοβαρά έντυπα βάλθηκαν να μελετήσουν αυτό το φαινόμενο, να διερευνήσουν την εξέλιξή του και να προτείνουν λύσεις. Το περιοδικό «Time» επισημαίνει ότι χωρίς μια βαθιά μεταρρύθμιση, ο καπιταλισμός βρίσκεται σε κίνδυνο καθώς αποξενώνει τους πληθυσμούς σε όλο τον πλανήτη. Πρέπει λοιπόν να αποκατασταθεί αυτό που έσβησε η παγκοσμιοποίηση, να ξαναβρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στις οικονομικές και πολιτικές εξουσίες και να αποδοθούν ευθύνες στους διοικητές των τραπεζών και των επιχειρήσεων. Οι κίνδυνοι που αναλήφθηκαν χωρίς να δοθούν εξηγήσεις και οι αστρονομικές αμοιβές που δόθηκαν και εξακολουθούν να δίνονται χωρίς καμιά δικαιολογία «καταστρέφουν την ηθική αιτιολόγηση της ύπαρξης ενός καπιταλιστικού συστήματος που στηρίζεται στην αξία».
Η σημερινή εκδοχή του καπιταλισμού πρέπει να εγκαταλειφθεί, καθώς αποδείχθηκε όχι μόνο ασταθής αλλά και άδικη, παρατηρούν από την πλευρά τους οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», που ξεκίνησαν εδώ και τρεις εβδομάδες μια σειρά με τίτλο «Ο καπιταλισμός σε κρίση». Η αύξηση των ανισοτήτων απειλεί τα θεμέλια των δημοκρατιών μας. Ακόμη κι οι Αμερικανοί έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους: μόλις το 50% έχει σήμερα μια θετική ιδέα για τον καπιταλισμό. «Η σύγχρονη οικονομία μοιάζει να έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας», έγραψε ένας από τους σχολιαστές της εφημερίδας, ο Τζον Πλέντερ. «Η μία είναι πολύ γρήγορη και προορίζεται για τους πολύ πλούσιους. Η άλλη, που αφορά όλους τους υπόλοιπους, είναι μπλοκαρισμένη».
Η σύγκριση του αμερικανικού μοντέλου με το γερμανικό είναι πλέον ξεπερασμένη, γράφει ο «Εκόνομιστ» στο προηγούμενο τεύχος του με τίτλο «Η άνοδος του κρατικού καπιταλισμού». Αυτό που θριαμβεύει είναι το συγκεντρωτικό μοντέλο της Κίνας. Και το ερώτημα που προκύπτει είναι: υπάρχει ακόμη μια δημιουργική σχέση ανάμεσα στον καπιταλισμό και την αγορά ή ο πρώτος ισοπέδωσε και μηδένισε τη δεύτερη; Για να οικοδομήσουν τις οικονομίες τους, οι χώρες που ξεπέρασαν τη φτώχεια χάρις στην παγκοσμιοποίηση καταφεύγουν στη δημιουργία τεραστίων εταιρειών που λειτουργούν με τη λογική του καπιταλισμού αλλά ελέγχονται από το Κράτος. Οι εταιρείες αυτές δραστηριοποιούνται στην ενέργεια - όπως η σαουδαραβική Aramco, η ρωσική Gazprom και η Petrochina - στις κατασκευές, στα μεταλλεύματα, στον τραπεζικό τομέα. Και η επίθεσή τους εναντίον του ιδιωτικού μοντέλου που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα στέφεται σε γενικές γραμμές με επιτυχία.
Μήπως λοιπόν ο καπιταλισμός έχει χάσει την ψυχή του; Κι αν συνεχίσει αυτόν τον δρόμο, μήπως η επανάληψη θαυμάτων όπως η Google, η Apple ή το facebook θα είναι πλέον αδύνατη;
ΤΑ ΝΕΑ 28-29/01/2012
Η διαπίστωση είναι γενική: ο καπιταλισμός έχει ξεφύγει. Δεν είναι τόσο ότι διέρχεται κρίση. Είναι ότι δεν υπηρετεί πια τον κεντρικό του ρόλο: να παρέχει ευκαιρίες και να ανταμείβει την αξία, την εργασία και το ταλέντο. Εδώ και τουλάχιστον τέσσερα χρόνια ευνοεί μονάχα τους προνομιούχους. Αντί να απελευθερώνει δυνάμεις, τις φυλακίζει. Αντί να ενθαρρύνει το καινούργιο, το πνίγει. Αντί για δύναμη δημιουργίας, έχει γίνει δύναμη καταστροφής.
Μια σειρά από σοβαρά έντυπα βάλθηκαν να μελετήσουν αυτό το φαινόμενο, να διερευνήσουν την εξέλιξή του και να προτείνουν λύσεις. Το περιοδικό «Time» επισημαίνει ότι χωρίς μια βαθιά μεταρρύθμιση, ο καπιταλισμός βρίσκεται σε κίνδυνο καθώς αποξενώνει τους πληθυσμούς σε όλο τον πλανήτη. Πρέπει λοιπόν να αποκατασταθεί αυτό που έσβησε η παγκοσμιοποίηση, να ξαναβρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στις οικονομικές και πολιτικές εξουσίες και να αποδοθούν ευθύνες στους διοικητές των τραπεζών και των επιχειρήσεων. Οι κίνδυνοι που αναλήφθηκαν χωρίς να δοθούν εξηγήσεις και οι αστρονομικές αμοιβές που δόθηκαν και εξακολουθούν να δίνονται χωρίς καμιά δικαιολογία «καταστρέφουν την ηθική αιτιολόγηση της ύπαρξης ενός καπιταλιστικού συστήματος που στηρίζεται στην αξία».
Η σημερινή εκδοχή του καπιταλισμού πρέπει να εγκαταλειφθεί, καθώς αποδείχθηκε όχι μόνο ασταθής αλλά και άδικη, παρατηρούν από την πλευρά τους οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», που ξεκίνησαν εδώ και τρεις εβδομάδες μια σειρά με τίτλο «Ο καπιταλισμός σε κρίση». Η αύξηση των ανισοτήτων απειλεί τα θεμέλια των δημοκρατιών μας. Ακόμη κι οι Αμερικανοί έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους: μόλις το 50% έχει σήμερα μια θετική ιδέα για τον καπιταλισμό. «Η σύγχρονη οικονομία μοιάζει να έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας», έγραψε ένας από τους σχολιαστές της εφημερίδας, ο Τζον Πλέντερ. «Η μία είναι πολύ γρήγορη και προορίζεται για τους πολύ πλούσιους. Η άλλη, που αφορά όλους τους υπόλοιπους, είναι μπλοκαρισμένη».
Η σύγκριση του αμερικανικού μοντέλου με το γερμανικό είναι πλέον ξεπερασμένη, γράφει ο «Εκόνομιστ» στο προηγούμενο τεύχος του με τίτλο «Η άνοδος του κρατικού καπιταλισμού». Αυτό που θριαμβεύει είναι το συγκεντρωτικό μοντέλο της Κίνας. Και το ερώτημα που προκύπτει είναι: υπάρχει ακόμη μια δημιουργική σχέση ανάμεσα στον καπιταλισμό και την αγορά ή ο πρώτος ισοπέδωσε και μηδένισε τη δεύτερη; Για να οικοδομήσουν τις οικονομίες τους, οι χώρες που ξεπέρασαν τη φτώχεια χάρις στην παγκοσμιοποίηση καταφεύγουν στη δημιουργία τεραστίων εταιρειών που λειτουργούν με τη λογική του καπιταλισμού αλλά ελέγχονται από το Κράτος. Οι εταιρείες αυτές δραστηριοποιούνται στην ενέργεια - όπως η σαουδαραβική Aramco, η ρωσική Gazprom και η Petrochina - στις κατασκευές, στα μεταλλεύματα, στον τραπεζικό τομέα. Και η επίθεσή τους εναντίον του ιδιωτικού μοντέλου που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα στέφεται σε γενικές γραμμές με επιτυχία.
Μήπως λοιπόν ο καπιταλισμός έχει χάσει την ψυχή του; Κι αν συνεχίσει αυτόν τον δρόμο, μήπως η επανάληψη θαυμάτων όπως η Google, η Apple ή το facebook θα είναι πλέον αδύνατη;
ΤΑ ΝΕΑ 28-29/01/2012
[Δρόμοι]
Του Ed Miliband
O καπιταλισμός ...
... του 20ού αιώνα μήπως δεν εξυπηρετεί πια την κοινωνία του 21ου αιώνα; Τα μέλη της παγκόσμιας ελίτ συζήτησαν αυτό το ασυνήθιστο ερώτημα την περασμένη Τετάρτη στις ετήσιες εργασίες του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.
Κάποτε...
... όχι πολύ καιρό πριν, ένα τέτοιο ζήτημα θα απασχολούσε μόνο τους διαδηλωτές που κάθε χρόνο συγκεντρώνονται στη γύρω περιοχή, στις πλαγιές των Αλπεων. Αρα μόνο ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι τρία χρόνια μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης έχει αρχίσει η αναζήτηση των μαθημάτων που πρέπει να αντληθούν. Στη Βρετανία τα μέλη της συντηρητικής κυβέρνησης φαίνεται να παίρνουν σοβαρά υπόψη τους την έκκληση του Εργατικού Κόμματος για έναν πιο υπεύθυνο καπιταλισμό. Υπάρχει μεγάλη διαφορά όμως μεταξύ της επιθυμίας να συζητηθεί ένα θέμα και της ετοιμότητας για δράση.
Η διαφορά είναι μεταξύ εκείνων που ακόμα πιστεύουν ότι το μόνο το οποίο μπορούν να κάνουν οι κυβερνήσεις είναι να βγουν από τη μέση και εκείνων που πιστεύουν ότι ο πραγματικός ρόλος των κυβερνήσεων είναι, πρώτον, να αναζωογονήσουν τις οικονομίες μας και, κατόπιν, να θεσπίσουν τους σωστούς κανόνες για μελλοντική επιτυχία. Αρα η πρόκληση δεν αφορά μόνο τον καπιταλισμό, αλλά και την πολιτική.
Τρία χρόνια πριν...
... στη Σύνοδο του G20 στο Λονδίνο ο Γκόρντον Μπράουν και ο Μπαράκ Ομπάμα σχεδίασαν κοινό πλαίσιο δράσης για τη διάσωση της διεθνούς οικονομίας. Τρία χρόνια αργότερα κάποιες κυβερνήσεις αποδύονται σε έναν μυωπικό νομισματικό προστατευτισμό, το μόνο αποτέλεσμα της οποίας είναι να εμποδίζεται η ανάπτυξη. Αν μάθαμε κάτι από τη δεκαετία του '30 ήταν ότι οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να σηκώνουν τους ώμους και να παρακολουθούν τα ποσοστά ανεργίας να αυξάνονται. Θεωρώ τραγικό και εντυπωσιακό ότι κάποιες κυβερνήσεις χρειάζεται να πάρουν αυτό το μάθημα και πάλι. Ούτε θα πρέπει να ξεχάσουμε τις αιτίες της παρούσας κρίσης χρέους καθώς να αναζητούμε πιο βιώσιμους δρόμους για τις οικονομίες μας.
Οι κυβερνήσεις...
... πρέπει να θυμούνται ότι εξελέγησαν για να υπηρετούν τους πολίτες και όχι τα πανίσχυρα λόμπι που μπορούν να πληρώσουν για πρόσβαση ή επιρροή. Συχνά, πραγματικοί εχθροί του καπιταλισμού της αγοράς αναδεικνύονται κάποιοι εκ των ευεργετηθέντων του παρόντος συστήματος, που ευνοεί τα καρτέλ και την εκμετάλλευση των καταναλωτών. Και όπως είπε πριν από λίγες ημέρες ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα είναι «κοινή λογική» να ζητάς από έναν εκατομμυριούχο να πληρώνει περισσότερους φόρους από τη γραμματέα του. Στο Νταβός κοιτάζω γύρω μου και αναρωτιέμαι ποιος φορολογείται περισσότερο, εκείνοι που απολαμβάνουν τη σούπα ή εκείνοι που τη σερβίρουν; Εν τέλει το ερώτημα δεν είναι τόσο εάν ο καπιταλισμός του 20ού αιώνα δεν εξυπηρετεί πια την κοινωνία του 21ου, αλλά εάν η πολιτική μπορεί να ανταποκριθεί στην πρόκληση της αλλαγής ενός ελαττωματικού οικονομικού μοντέλου.
ΤΑ ΝΕΑ/ THE NEW YORK TIMES
28-29.01.2012
O καπιταλισμός ...
... του 20ού αιώνα μήπως δεν εξυπηρετεί πια την κοινωνία του 21ου αιώνα; Τα μέλη της παγκόσμιας ελίτ συζήτησαν αυτό το ασυνήθιστο ερώτημα την περασμένη Τετάρτη στις ετήσιες εργασίες του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.
Κάποτε...
... όχι πολύ καιρό πριν, ένα τέτοιο ζήτημα θα απασχολούσε μόνο τους διαδηλωτές που κάθε χρόνο συγκεντρώνονται στη γύρω περιοχή, στις πλαγιές των Αλπεων. Αρα μόνο ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι τρία χρόνια μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης έχει αρχίσει η αναζήτηση των μαθημάτων που πρέπει να αντληθούν. Στη Βρετανία τα μέλη της συντηρητικής κυβέρνησης φαίνεται να παίρνουν σοβαρά υπόψη τους την έκκληση του Εργατικού Κόμματος για έναν πιο υπεύθυνο καπιταλισμό. Υπάρχει μεγάλη διαφορά όμως μεταξύ της επιθυμίας να συζητηθεί ένα θέμα και της ετοιμότητας για δράση.
Η διαφορά είναι μεταξύ εκείνων που ακόμα πιστεύουν ότι το μόνο το οποίο μπορούν να κάνουν οι κυβερνήσεις είναι να βγουν από τη μέση και εκείνων που πιστεύουν ότι ο πραγματικός ρόλος των κυβερνήσεων είναι, πρώτον, να αναζωογονήσουν τις οικονομίες μας και, κατόπιν, να θεσπίσουν τους σωστούς κανόνες για μελλοντική επιτυχία. Αρα η πρόκληση δεν αφορά μόνο τον καπιταλισμό, αλλά και την πολιτική.
Τρία χρόνια πριν...
... στη Σύνοδο του G20 στο Λονδίνο ο Γκόρντον Μπράουν και ο Μπαράκ Ομπάμα σχεδίασαν κοινό πλαίσιο δράσης για τη διάσωση της διεθνούς οικονομίας. Τρία χρόνια αργότερα κάποιες κυβερνήσεις αποδύονται σε έναν μυωπικό νομισματικό προστατευτισμό, το μόνο αποτέλεσμα της οποίας είναι να εμποδίζεται η ανάπτυξη. Αν μάθαμε κάτι από τη δεκαετία του '30 ήταν ότι οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να σηκώνουν τους ώμους και να παρακολουθούν τα ποσοστά ανεργίας να αυξάνονται. Θεωρώ τραγικό και εντυπωσιακό ότι κάποιες κυβερνήσεις χρειάζεται να πάρουν αυτό το μάθημα και πάλι. Ούτε θα πρέπει να ξεχάσουμε τις αιτίες της παρούσας κρίσης χρέους καθώς να αναζητούμε πιο βιώσιμους δρόμους για τις οικονομίες μας.
Οι κυβερνήσεις...
... πρέπει να θυμούνται ότι εξελέγησαν για να υπηρετούν τους πολίτες και όχι τα πανίσχυρα λόμπι που μπορούν να πληρώσουν για πρόσβαση ή επιρροή. Συχνά, πραγματικοί εχθροί του καπιταλισμού της αγοράς αναδεικνύονται κάποιοι εκ των ευεργετηθέντων του παρόντος συστήματος, που ευνοεί τα καρτέλ και την εκμετάλλευση των καταναλωτών. Και όπως είπε πριν από λίγες ημέρες ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα είναι «κοινή λογική» να ζητάς από έναν εκατομμυριούχο να πληρώνει περισσότερους φόρους από τη γραμματέα του. Στο Νταβός κοιτάζω γύρω μου και αναρωτιέμαι ποιος φορολογείται περισσότερο, εκείνοι που απολαμβάνουν τη σούπα ή εκείνοι που τη σερβίρουν; Εν τέλει το ερώτημα δεν είναι τόσο εάν ο καπιταλισμός του 20ού αιώνα δεν εξυπηρετεί πια την κοινωνία του 21ου, αλλά εάν η πολιτική μπορεί να ανταποκριθεί στην πρόκληση της αλλαγής ενός ελαττωματικού οικονομικού μοντέλου.
ΤΑ ΝΕΑ/ THE NEW YORK TIMES
28-29.01.2012
[Διαστάσεις] «Στους δολοφόνους!»
Του Μιχάλη Μητσού
Πριν από 23 χρόνια, στις 14 Φεβρουαρίου 1989, ο αγιατολάχ Χομεϊνί εξέδωσε έναν φετφά εναντίον του Σαλμάν Ρούσντι για το βιβλίο του Σατανικοί Στίχοι. Ο θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν ζητούσε ούτε λίγο ούτε πολύ την εκτέλεση του συγγραφέα επειδή δυσφήμησε το Ισλάμ. Οι φανατικοί άρχισαν να τον κυνηγούν, ο Ρούσντι πέρασε στην παρανομία και οι υπέρμαχοι της ελεύθερης έκφρασης σε όλο τον κόσμο ανέλαβαν την υπεράσπισή του. Ο Κρίστοφερ Χίτσενς, που για ένα διάστημα έκρυβε τον συγγραφέα στο σπίτι του, είχε συντάξει μάλιστα και κατάλογο με τους δειλούς και τους γενναίους. Στους τελευταίους ξεχώριζε η Σούζαν Σόνταγκ.
Η Ιστορία επαναλαμβάνεται, και όχι πάντα ως φάρσα. Ενώ ο βρετανός συγγραφέας νόμιζε ότι τα βάσανά του έχουν περάσει, κι ότι οι προσπάθειες των εξτρεμιστών να τον εξαφανίσουν απέτυχαν, διαπίστωσε εν έτει 2012 ότι εξακολουθεί να ενοχλεί. Από μια πρώτη άποψη, αυτό είναι ενθαρρυντικό: καλύτερα να ενοχλείς παρά να περνάς απαρατήρητος. Οχι όμως όταν το αποτέλεσμα της ενόχλησης είναι η φίμωσή σου. Οι οργανωτές του λογοτεχνικού φεστιβάλ του Τζαϊπούρ, στο οποίο ο Ρούσντι είχε παραστεί το 2007 και είχε προσκληθεί να μιλήσει και πάλι το περασμένο Σαββατοκύριακο για το τελευταίο του βιβλίο, ακύρωσαν την παρουσία του όχι μία, αλλά δύο φορές. Πρώτα τον ειδοποίησαν ότι «πληρωμένοι δολοφόνοι από τον υπόκοσμο της Βομβάης κατευθύνονται στο Τζαϊπούρ για να τον σκοτώσουν». Οπως αποδείχθηκε, οι «πληρωμένοι δολοφόνοι» ήταν κάποιες μουσουλμανικές οργανώσεις που διαφωνούσαν με την πρόσκλησή του. Κι όταν ο συγγραφέας ματαίωσε το ταξίδι του και ζήτησε να μιλήσει στο φεστιβάλ μέσω βίντεο, τον εμπόδισαν για δεύτερη φορά. Το ζήτησε, λέει, ο ιδιοκτήτης του Diggi Palase, του ξενοδοχείου που φιλοξενούσε το φεστιβάλ. Για λόγους ασφαλείας, φυσικά.
Και δεν είναι μόνο αυτό. Αντιδρώντας στις εξελίξεις αυτές, και στο γεγονός ότι οι Σατανικοί Στίχοι εξακολουθούν να είναι απαγορευμένοι στην Ινδία, μια ομάδα συγγραφέων οργάνωσε στο Τζαϊπούρ μια δημόσια ανάγνωση αποσπασμάτων του βιβλίου. Οι οργανωτές, με επικεφαλής τον σκοτσέζο συγγραφέα Ουίλιαμ Νταλρίμπλ, έκριναν σκόπιμο να καταδικάσουν με επίσημη ανακοίνωσή τους και την πρωτοβουλία αυτή. Προφανώς φοβήθηκαν την οργή των ινδικών Αρχών. Ισως να τρόμαξαν και με την επικείμενη άφιξη των «πληρωμένων δολοφόνων». Το σίγουρο είναι ότι προκάλεσαν τη μήνιν της οργάνωσης ΡΕΝ, που τους κατηγόρησε ότι δεν μπορούν να υπερασπιστούν το στοιχειώδες δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης.
Ο Νταλρίμπλ, πάντως, δεν πτοήθηκε. Το προτελευταίο βράδυ του φεστιβάλ μάλιστα, ενώ περπατούσε στον κήπο του Diggi Palace επευφημούμενος από τα πλήθη για τη στάση που επέδειξε, έκρινε σκόπιμο να κάνει μια πρόποση. Υψωσε το ποτήρι του και είπε «Στους δολοφόνους!». Ολοι έσκασαν στα γέλια. Ο κίνδυνος είχε περάσει. Ο αποστάτης δεν μόλυνε την εκδήλωση. Κι όλοι πήγαν ικανοποιημένοι για ύπνο.
ΤΑ ΝΕΑ 26/01/2012
Πριν από 23 χρόνια, στις 14 Φεβρουαρίου 1989, ο αγιατολάχ Χομεϊνί εξέδωσε έναν φετφά εναντίον του Σαλμάν Ρούσντι για το βιβλίο του Σατανικοί Στίχοι. Ο θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν ζητούσε ούτε λίγο ούτε πολύ την εκτέλεση του συγγραφέα επειδή δυσφήμησε το Ισλάμ. Οι φανατικοί άρχισαν να τον κυνηγούν, ο Ρούσντι πέρασε στην παρανομία και οι υπέρμαχοι της ελεύθερης έκφρασης σε όλο τον κόσμο ανέλαβαν την υπεράσπισή του. Ο Κρίστοφερ Χίτσενς, που για ένα διάστημα έκρυβε τον συγγραφέα στο σπίτι του, είχε συντάξει μάλιστα και κατάλογο με τους δειλούς και τους γενναίους. Στους τελευταίους ξεχώριζε η Σούζαν Σόνταγκ.
Η Ιστορία επαναλαμβάνεται, και όχι πάντα ως φάρσα. Ενώ ο βρετανός συγγραφέας νόμιζε ότι τα βάσανά του έχουν περάσει, κι ότι οι προσπάθειες των εξτρεμιστών να τον εξαφανίσουν απέτυχαν, διαπίστωσε εν έτει 2012 ότι εξακολουθεί να ενοχλεί. Από μια πρώτη άποψη, αυτό είναι ενθαρρυντικό: καλύτερα να ενοχλείς παρά να περνάς απαρατήρητος. Οχι όμως όταν το αποτέλεσμα της ενόχλησης είναι η φίμωσή σου. Οι οργανωτές του λογοτεχνικού φεστιβάλ του Τζαϊπούρ, στο οποίο ο Ρούσντι είχε παραστεί το 2007 και είχε προσκληθεί να μιλήσει και πάλι το περασμένο Σαββατοκύριακο για το τελευταίο του βιβλίο, ακύρωσαν την παρουσία του όχι μία, αλλά δύο φορές. Πρώτα τον ειδοποίησαν ότι «πληρωμένοι δολοφόνοι από τον υπόκοσμο της Βομβάης κατευθύνονται στο Τζαϊπούρ για να τον σκοτώσουν». Οπως αποδείχθηκε, οι «πληρωμένοι δολοφόνοι» ήταν κάποιες μουσουλμανικές οργανώσεις που διαφωνούσαν με την πρόσκλησή του. Κι όταν ο συγγραφέας ματαίωσε το ταξίδι του και ζήτησε να μιλήσει στο φεστιβάλ μέσω βίντεο, τον εμπόδισαν για δεύτερη φορά. Το ζήτησε, λέει, ο ιδιοκτήτης του Diggi Palase, του ξενοδοχείου που φιλοξενούσε το φεστιβάλ. Για λόγους ασφαλείας, φυσικά.
Και δεν είναι μόνο αυτό. Αντιδρώντας στις εξελίξεις αυτές, και στο γεγονός ότι οι Σατανικοί Στίχοι εξακολουθούν να είναι απαγορευμένοι στην Ινδία, μια ομάδα συγγραφέων οργάνωσε στο Τζαϊπούρ μια δημόσια ανάγνωση αποσπασμάτων του βιβλίου. Οι οργανωτές, με επικεφαλής τον σκοτσέζο συγγραφέα Ουίλιαμ Νταλρίμπλ, έκριναν σκόπιμο να καταδικάσουν με επίσημη ανακοίνωσή τους και την πρωτοβουλία αυτή. Προφανώς φοβήθηκαν την οργή των ινδικών Αρχών. Ισως να τρόμαξαν και με την επικείμενη άφιξη των «πληρωμένων δολοφόνων». Το σίγουρο είναι ότι προκάλεσαν τη μήνιν της οργάνωσης ΡΕΝ, που τους κατηγόρησε ότι δεν μπορούν να υπερασπιστούν το στοιχειώδες δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης.
Ο Νταλρίμπλ, πάντως, δεν πτοήθηκε. Το προτελευταίο βράδυ του φεστιβάλ μάλιστα, ενώ περπατούσε στον κήπο του Diggi Palace επευφημούμενος από τα πλήθη για τη στάση που επέδειξε, έκρινε σκόπιμο να κάνει μια πρόποση. Υψωσε το ποτήρι του και είπε «Στους δολοφόνους!». Ολοι έσκασαν στα γέλια. Ο κίνδυνος είχε περάσει. Ο αποστάτης δεν μόλυνε την εκδήλωση. Κι όλοι πήγαν ικανοποιημένοι για ύπνο.
ΤΑ ΝΕΑ 26/01/2012
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
