Γιάννης Μετζικώφ: Η Μήδεια φοράει κόκκινα

Εφ. Το Βήμα της Κυριακής, 09.06.2013
Της Ίσμα Μ. Τουλίτου

Ποιο χρώμα κάνει τις Ελληνίδες να σαστίζουν; Πώς «περνάει» η παράδοση σε ένα θεατρικό κοστούμι; Τι μπορούν να προσφέρουν τέχνες που χάνονται σε μια σύγχρονη παράσταση; Ο ενδυματολόγος που υπογράφει τα κοστούμια στην τραγωδία του Ευριπίδη, η οποία ανεβαίνει με αποκλειστικά ανδρική διανομή, εξηγεί γιατί είναι ένα από τα δυσκολότερα εγχειρήματα της καριέρας του.

Υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι απλώς προσπερνούν θαυμάσια πράγματα. Ο θαυμασμός δεν είναι δεδομένος, προκύπτει μέσα από τη γνώση, την παιδεία» μου λέει ο Γιάννης Μετζικώφ καθώς μιλάμε για τη «Μήδεια», την εναρκτήρια παράσταση των εφετινών Επιδαυρίων όπου ο ίδιος υπογράφει τα κοστούμια. «Αλλωστε, γιατί μορφώνουμε τα παιδιά μας;» αναρωτιέται. «Για να δουν τον κόσμο. Μάτια είναι ο θαυμασμός, τα οποία δεν έχει όποιος δεν διαθέτει τα κατάλληλα γνωστικά εφόδια».

Καθόμαστε σε ένα ήσυχο τραπεζάκι στον κήπο του Νομισματικού Μουσείου και, καθώς η κουβέντα προχωρεί, συνειδητοποιώ πως ο συνομιλητής μου έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο να «χρωματίζει» το αυτονόητο υπογραμμίζοντας τη γοητεία του. Σχολιάζοντας το «στοίχημα» της παραγωγής, το ανέβασμά της με ανδρική αποκλειστικά διανομή με επικεφαλής τον Γιώργο Κιμούλη στον ρόλο του τίτλου, ο ενδυματολόγος δηλώνει πως πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τής ως σήμερα επαγγελματικής διαδρομής του.

«Εχει να κάνει με αυτό που λέμε μεταίχμιο» εξηγεί. «Υπάρχουν ορισμένα δεδομένα τα οποία ο κόσμος πολύ δύσκολα μπορεί να δει αλλιώς: το δίπολο αρρενωπότητα - θηλυκότητα, για παράδειγμα. Ο κάθε πόλος είναι ταυτισμένος με συγκεκριμένα πράγματα: η θηλυκότητα με τη μητρότητα, ας πούμε...». Ο Γιάννης Μετζικώφ μιλάει για τα «κενά γνώσης» που έχουμε σήμερα σχετικά με την αρχαία ελληνική τραγωδία και τον τρόπο που ανέβαινε στην εποχή της. Δεν είναι εύκολο, λέει, να κατανοήσουμε γιατί τους μεγάλους ρόλους τους έπαιζαν πάντα άνδρες.

Η άποψη ότι αυτό γινόταν για λόγους που είχαν να κάνουν με την ηθική είναι κατά τη γνώμη του κάπως υπερβολική. Λέει ότι μάλλον επρόκειτο για έναν διαφορετικό κώδικα τον οποίο αγνοούμε. «Μήπως το επιβλητικό τους ντύσιμο, ο τρόπος που μιλούσαν διαφορετικά μέσα από το ηχείο του προσωπείου είχε να κάνει με την υπέρβαση, με ένα είδος υπερανθρώπου; Τι ακριβώς σημαίνει άραγε ότι ένα θεατρικό έργο ανεβαίνει με άνδρες ερμηνευτές όταν έχουμε να κάνουμε με αυτού του είδους το κείμενο και με εικόνα η οποία σήμερα είναι πολύ διαφοροποιημένη σε σχέση με αυτή της αρχαιότητας;» αναρωτιέται.

Για τον Γιάννη Μετζικώφ η «μεταμόρφωση» δεν είναι κάτι απλό. Δεν έχει να κάνει με ένα κοστούμι ή με μια μάσκα. Είναι μια σύμβαση η οποία υφίσταται με τη συνάντηση ανάμεσα στον ηθοποιό και τον θεατή. Υποστηρίζει πως ένας ερμηνευτής, ακόμη και αν δεν φέρει καθόλου μεταμορφωτικό υλικό επάνω του, μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί από το κοινό μεταμορφωμένος. «Αυτή η θέση του θεατή, να ενστερνιστεί την όποια κατάσταση μέσα από το ταλέντο του ηθοποιού, είναι ένα πράγμα που δεν μετριέται πάντα με το πόσο επιτυχημένο είναι το μακιγιάζ ή με το πόσο καλαίσθητο και ακριβές είναι το κοστούμι» σχολιάζει και προσθέτει ότι υπάρχουν ορισμένα πολύ «βαριά» στοιχεία για το τι ακριβώς σημαίνει εικόνα και μεταμόρφωση στο θέατρο. Υπάρχουν μερικοί ρόλοι, λέει, όπως αυτοί στους οποίους εμφανίζεται ο θεός ως καταλύτης, όπου η ανδρική ερμηνεία ταιριάζει περισσότερο. «Ολο αυτό όμως παίζεται με έναν περίεργο τρόπο» εκτιμά.
Ο Γιάννης Μετζικώφ λέει πως το ίδιο το θέμα της «Μήδειας» είναι εν πολλοίς ακατανόητο με τα σημερινά δεδομένα. «Εμείς που απέχουμε της αρχαίας θρησκείας και που η μητρική αγάπη αποτυπώνεται παντού, από τις εκκλησίες μέχρι τα εικονάκια που κρεμάμε στα αυτοκίνητα και στα φυλαχτά μας με τη μορφή  της Παναγίας, μια μάνα, δηλαδή, που κρατά σφιχτά στην αγκαλιά το παιδί της, δεν έχουμε ποτέ συναντηθεί με μια τέτοια κατάσταση» σχολιάζει.

Στην αρχαιότητα, βέβαια, όλα αυτά ήταν διαφορετικά. Γι' αυτό και σύμφωνα με τον ενδυματολόγο της παράστασης πρέπει να δει κανείς το όλο θέμα της τραγωδίας του Ευριπίδη μέσα από το πρίσμα ενός άλλου θρησκευτικού καθεστώτος προκειμένου να αισθανθεί βαθιά και αληθινά τα δεδομένα του. «Αυτά τα πράγματα λειτουργούσαν διαφορετικά σε εποχές όπου ο έρως λατρευόταν μέσα σε ναούς και σε εποχές όπως η σημερινή, που θεωρείται έως και καταραμένος αν δεν αναπτύσσεται υπό το καθεστώς ενός γάμου».

Πώς δουλεύει, όμως, ο ίδιος για τη συγκεκριμένη παράσταση; Ο Γιάννης Μετζικώφ λέει ότι θέλει να δώσει ένα στίγμα από την ομορφιά της Ελλάδας, η οποία προσωπικά τον συγκινεί βαθιά:  «Αγαπώ πολύ αυτόν τον τόπο και προσπαθώ να τον "ξεφλουδίζω" προκειμένου να ανακαλύπτω όλες αυτές τις ψιλές ψιλές συγκινήσεις που προσφέρει». Σίγουρα υπάρχει ένα σημείο εκκίνησης που αντλεί από την ελληνική παράδοση, αποκαλύπτει. «Μου αρέσει το απανωκόρμι των γυναικών της Ηπείρου, το πολύπτυχο. Σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να πάρω κάτι από αυτό και να το προχωρήσω, να το δραματοποιήσω, να το μεταφέρω στη ζοφερή κατάσταση μέσα στην οποία κινείται όλο το έργο» εξηγεί. 

Ο Γιάννης Μετζικώφ ξεκαθαρίζει την απόσταση που υπάρχει ανάμεσα στο να δεις κάτι, να περάσει μια ιδέα αδιόρατα από το μυαλό σου προκειμένου να αναπτυχθεί σε μια κατεύθυνση και στο να μεταφέρεις αυτούσια μια ελληνική όψη. «Τα κοστούμια των γυναικών του χορού, που είναι Κορίνθιες,  ήθελα να είναι ριζωμένα σε αυτή τη γη. Η Μήδεια, από την άλλη, ήθελα να είναι από αλλού, με ένα ύφος το οποίο απέχει».

Ομολογεί ότι το ίδιο το υλικό που χρησιμοποίησε του δίνει μεγάλη χαρά. Αποφάσισε να εκμεταλλευθεί όλες τις εγκαταλελειμμένες τεχνικές που δεν υπάρχουν πλέον: να σκληράνει το ύφασμα με νισεστέ, να φτιάξει πιέτες με τον τρόπο που ακολουθούν οι ελάχιστοι εναπομείναντες στην περιοχή των Μεγάρων - τις λεγόμενες πάστες -, να δουλέψει τις βαφές με τα ίδια του τα χέρια προκειμένου να βάψει το μετάξι που θα χρησιμοποιηθεί για τα μαλλιά των ερμηνευτών, να αξιοποιήσει γενικότερα έναν ολόκληρο κόσμο ο οποίος δεν έχει τίποτε να κάνει με τα διαθέσιμα υλικά του εμπορίου. «Αυτή η διαδικασία δίνει ένα ανθρώπινο "πιάσιμο" στο αποτέλεσμα, ένα άγγιγμα διαφορετικό» σχολιάζει.

Θυμάται με συγκίνηση μια κουβέντα που του είπε κάποτε η Ειρήνη Παππά: «Να καταφέρεις να δουλεύεις όπως οι λαϊκοί τεχνίτες». Είναι διαφορετικό πράγμα, λέει, να φτιάξεις κάτι μόνος σου, να το εμπνευσθείς, να το συνθέσεις, να το αγαπήσεις, να το φινίρεις και μετά να το φιλήσεις και να το δώσεις στον άλλον να το χρησιμοποιήσει και διαφορετικό το εισαγόμενο υλικό από το Χονγκ Κονγκ. Κάποτε, θυμάται, ο Μιχάλης Κακογιάννης, εξοργισμένος από ένα έξοδο, του είχε πει: «Μα καλά, ήταν ανάγκη να χρησιμοποιήσεις μετάξια; Θέατρο είναι, ποιος θα το καταλάβει;». «Μιχάλη μου», του είχε απαντήσει, «θα το καταλάβει ο ηθοποιός. Αυτός που επωμίζεται όλο το βάρος, πρέπει να παραμένει ασφαλής στα εργαλεία του».

Τι είναι άραγε το κοστούμι για τον ηθοποιό; αναρωτιέται ο Γιάννης Μετζικώφ και δίνει μόνος του την απάντηση: «Μια πόρτα την οποία θα ανοίξει για να κάνει καλύτερα τη δουλειά του. Στην πραγματικότητα το θέατρο είναι ο ηθοποιός. Εμείς είμαστε απλοί εργάτες».

Xρώματα και ισορροπίες

Μιλώντας για το κοστούμι της Μήδειας, ο Γιάννης Μετζικώφ λέει πως σκέφτηκε να την ντύσει με ένα χρώμα το οποίο, όπως αισθάνεται, κατά έναν περίεργο τρόπο δεν πολυσυμπαθούν οι Ελληνες. Ο λόγος για το κόκκινο, για το οποίο σύμφωνα με τον ενδυματολόγο «υπάρχει μια προκατάληψη, με την έννοια ότι οι γυναίκες θα το φορέσουν σπάνια, μόνο αν είναι πολύ νέες, μόνο σε περίπτωση κάποιας γιορτής κτλ.». Γενικά είναι ταυτισμένο με άλλες πατρίδες, πιστεύει.

«Αν δώσεις ένα ρούχο κόκκινου χρώματος σε μια οποιαδήποτε γυναίκα, δεν είναι σίγουρο ότι θα το φορέσει με την ίδια άνεση που θα φορούσε ένα μαύρο. Το κόκκινο κάπως σαστίζει τις γυναίκες. Ισως είναι τολμηρότερο σύμφωνα με τις "κλειστές" κοινωνικές ανοχές, σε αντίθεση με τα σκοτεινά χρώματα, τα οποία παρατηρεί κανείς ότι είναι συνηθέστερα σε γυναίκες που έχουν περάσει τον γάμο».

Ντύνει λοιπόν τη Μήδεια με κόκκινα, όπως αυτά που θα μπορούσε να συναντήσει κανείς στις γυναίκες του Καυκάσου, της Κασπίας Θάλασσας, των στεπών της Νότιας Ρωσίας. «Τα έχω κάνει ο ίδιος αυτά τα ταξίδια και μου αρέσουν όλα αυτά που έχουν στοιχεία κόντρα στα δικά μας δεδομένα» λέει. «Εμάς δεν μας χρειάστηκαν τα εκκωφαντικά χρώματα, γιατί η ίδια η φύση με αυτούς τους καταγάλανους, εκθαμβωτικούς ουρανούς ίσως μας έχει επηρεάσει: τα σπίτια στα νησιά είναι λευκά, οι γυναίκες αγαπούν τα μαύρα ρούχα και είναι σαν όλα αυτά να θέλουν να βρεθούν σε μια ισορροπία με το εκτυφλωτικό μας φως».

πότε & πού:

H «Μήδεια» του Ευριπίδη σε μετάφραση Κ. Χ. Μύρη, σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία Σπύρου Ευαγγελάτου παρουσιάζεται στις 5 και 6/7 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Θα ακολουθήσει περιοδεία. Σκηνικά: Γιώργος Πάτσας, κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ, μουσική: Θάνος Μικρούτσικος. Στον ρόλο της Μήδειας ο Γιώργος Κιμούλης. Παίζουν επίσης: Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Τάσος Νούσιας, Μάνος Βακούσης, Νικόλας Παπαγιάννης, Νίκος Αναστασόπουλος, Δημήτρης Παπανικολάου. Κορυφαίοι-Χορός: Τ. Αλατζάς, Ν. Αναστασόπουλος, Κ. Γιαννακόπουλος, Χ. Γρηγορόπουλος, Δ. Καραβιώτης, Σ. Καραγιάννης, Δ. Καραμπέτσης, Δ. Μόσχος, Δ. Μυλωνάς, Δ. Παπανικολάου, Π. Φλατσούσης, Γ. Σκαφίδας

 

Αργαλειός: καλύτερος κι από γιόγκα

www.bostanistas.gr, 26.05.2013
Της Βαρβάρας Τερζάκη Παλλήκαρη

Μεγάλωσα στο ορεινό Ρέθυμνο, στον Μυλοπόταμο. Εκεί γεννήθηκα, εκεί ανατράφηκα. Σε έναν τόπο που είχε τότε μικροαγίους. Χόρευαν και τραγουδούσαν σαν να ήταν αθάνατοι. Ζούσαν την κάθε τους στιγμή σαν να ήταν η τελευταία. Και τα σπίτια τους ήταν ένας ολόκληρος κόσμος. Δεν τους έλειπε τίποτα. Η μητέρα μου ύφανε πέντε προίκες, οι θειάδες μου το ίδιο. Στα σπίτια τότε πρώτα έμπαινε το αργαστήρι και μετά το νυφικό κρεβάτι. Ήταν η κινητήριος δύναμη του σπιτιού. Αν δεν είχες ράψει σεντόνια, δε θα κοιμόσουν σε σεντόνια. Αν δεν είχες υφάνει προσόψιο, δεν είχες να σκουπιστείς.
Αν δεν είχες κάνει κουβέρτες, θα κρύωνες τον χειμώνα.

Τα αγόρια έπαιρναν τα κτήματα και τα κορίτσια τα προικιά τους, τα ρούχα που οι ίδιες είχαν υφάνει.

Οι κοπέλες φεύγανε από τον Μυλοπόταμο και πηγαίνανε στα Σελινιώτικα για να μαζέψουν λάδι.
Και με λάδι πληρώνονταν. Και μετά το πουλούσαν και παίρνανε κλωστές και μπογιές. Απίστευτο δεν είναι; Δεν παίρνανε μήτε φουστάνια, μήτε παπούτσια. Παίρνανε μόνο κλωστές. Ύφαιναν ακόμη και τα νυφικά τους και τα εσώρουχά τους και όλα. Και ανάλογα με το πόσο καλή προίκα είχαν - μαθευόταν αυτό - ήταν και ο γάμος τους. Το σπίτι το καλό φαινόταν από το πόσο μετάξι είχε και πόσα ξεχωριστά ξόμπλια είχαν. 

Τα ξόμπλια είναι τα μοτίβα, τα σχέδια που έχει επάνω του ένα υφαντό. Διαφορετικά ήταν τα χρώματα και τα σχέδια στον Ομαλό κι άλλα στις παραλίες, όπου μπορείς να βρεις πατανίες με καράβια. Υπάρχουν 50 τεχνικές, τις οποίες όμως τις ξέρουν 200 γυναίκες 75 χρονών και άνω, οι νεώτερες δεν τις ξέρουμε. Και τώρα προσπαθούμε πριν πεθάνουν να μας μάθουν τις τεχνικές. Παλαιότερα δε θέλανε να τις δώσουνε, τώρα βλέπουν ότι πρέπει να παραδώσουν αυτή τη γνώση στις νεώτερες γυναίκες.

Με το που ξεκίνησαν οι επιδοτήσεις οι γυναίκες σταμάτησαν να υφαίνουν στην Κρήτη.

Μετά συνέχισαν λίγες στους τουριστικούς τόπους. Στα Ανώγεια, ας πούμε, είχε καλά αργαστήρια, έρχονταν οι τουρίστες και τρελαίνονταν με αυτά που έβλεπαν και τα αγόραζαν τότε φτηνά, όχι ακριβά.
Πολλές φορές η οικονομία του σπιτιού κρατιόταν απ' τα υφαντά. Το είπα τις προάλλες και μου είπαν «μα υποτιμάς τους άντρες». Μα στα ορεινά χωριά οι άντρες βγάζανε λεφτά μια φορά τον χρόνο, από τα χωράφια ή τα ζώα.

Σήμερα πετούν τις προβιές των ζώων ενώ παλιά οι νύφες από το Λασίθι έως και τον Αποκόρωνα περιμένανε να κουρέψουν τα ζα, να πάρουν το μαλλί, να το πάνε στα Χανιά και σε έξι μήνες να πάρουν την κουβέρτα. Θέλουμε λοιπόν να ξαναπαραχθεί μαλλί, λινάρι - όχι μπαμπάκι, γιατί θέλει πολύ νερό - και μετάξι. Ήδη υπάρχουν κάποιοι μερακλήδες που βγάζουν ξανά μετάξι. Εκατό ευρώ η πλεξούδα, πολύ ακριβό, αλλά υπέρ-πολύτιμο.

Το 90% των υφαντών που κυκλοφορούν σήμερα σε όλες τις τουριστικές περιοχές είναι made in China. Όχι μόνο στην Κρήτη αλλά παντού. Οι Κινέζοι πήραν τα σχέδιά μας, τα επεξεργάστηκαν και τα φέρνουν και τα πουλούν ως κρητικά. Και βέβαια πια δεν τα αγοράζει κανείς, γιατί ο τουρίστας θέλει να αγοράσει κάτι αληθινό.

Τα υφαντά της Κρήτης είναι περιζήτητα σε όλο τον κόσμο. Γίνονται δημοπρασίες σε γκαλερί και «χτυπιούνται» σε απίστευτες τιμές. Αφήστε που οι έρευνες που έγιναν στην Αμερική σε μοναστήρια δείχνουν ότι η υφαντική είναι θεραπευτική. Οι υφάντρες δεν παθαίνουν άνοια. Κάθε χτένι έχει γύρω στις δυο χιλιάδες κλωστές και η υφάντρα πρέπει να «συνομιλήσει» με μία-μία τις κλωστές και να τις φέρει σε επαφή με τις άλλες. Είναι δηλαδή άσκηση πνευματική, δε χρειάζεται να κάνεις γιόγκα.

Η Βαρβάρα Τερζάκη - Παλλήκαρη εμπνεύστηκε και έστησε το
Πηνελόπη Gandhi – η Ιερή Τέχνη της Υφαντικής στην Κρήτη σήμερα.
panoreon.gr/gandhi

http://www.bostanistas.gr/?i=bostanistas.el.paragoume&id=1094

Φαντασία και ορμή, made in Greece

Καθημερινή, 09.02.2013

Του Δημητρη Ρηγοπουλου

Αυτός ο Φεβρουάριος είναι μήνας καλών δημόσιων σχέσεων για την Ελλάδα. Δύο σημαντικοί χώροι πολιτισμού στο Παρίσι, πρώτα το La Gaité Lyrique στις 12 Φεβρουαρίου και λίγες ημέρες μετά το Palais de Tokyo, υποδέχονται ισάριθμες μεγάλες εκθέσεις made in Greece. Στο παλιό λυρικό θέατρο, που από το 2010 έχει μεταμορφωθεί σε ό,τι πιο φρέσκο και πρωτοποριακό έχει να παρουσιάσει η γαλλική πρωτεύουσα σε σχέση με τις νέες τεχνολογίες, ο καλλιτεχνικός οργανισμός Atopos έρχεται να επιβεβαιώσει τη σταθερή πολιτική εξωστρέφειας που τον χαρακτηρίζει, παρουσιάζοντας μια ανανεωμένη εκδοχή της έκθεσης «Arrrgh! Σημεία και τέρατα στη μόδα» που είχαμε δει το 2011 στο Μουσείο Μπενάκη. Περισσότερα από τα μισά εκθέματα που βρίσκονται στο Παρίσι δεν υπήρχαν στην έκθεση της Αθήνας.

Στο Palais de Tokyo, ένα από τα πιο περιζήτητα κέντρα σύγχρονης τέχνης στον κόσμο, η επιμελήτρια Νάντια Αργυροπούλου προτείνει μία 100% ελληνική έκθεση με τίτλο «Hell–as Pavillion» και άξονα αναφοράς την κρίση.

Η διπλή ελληνική παρουσία στο Παρίσι είναι μια αφορμή για να εξερευνήσουμε πώς ένας ιδιωτικός οργανισμός όπως η Atopos καλλιεργεί συστηματικά μια δυναμική εκδοχή πολιτιστικής διπλωματίας με έδρα την Αθήνα, ελληνικό έμψυχο δυναμικό, ελληνικές παραγωγές και εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τακτική παρουσία σε μουσεία ή κέντρα σύγχρονης τέχνης της Ευρώπης και όχι μόνο. Δικές της εκθέσεις έχουν ταξιδέψει τα τελευταία χρόνια στο Λουξεμβούργο, στην Αμβέρσα, στη Ζυρίχη και τώρα στο Παρίσι και στη Γερμανία: πριν από λίγες ημέρες εγκαινιάστηκε στο Galerie Stihl Waiblingen η πληρέστερη, έως σήμερα, εκδοχή μιας παλαιότερης παραγωγής, του «Χράαατς!» που είχε κάνει πρεμιέρα στην Αθήνα το 2007. Την ίδια στιγμή, η Atopos έχει πετύχει σταθερή συνεργασία με το Barbican Centre του Λονδίνου καθώς το τελευταίο έχει αναλάβει το μάνατζμεντ της έκθεσης «Χράαατς!».

Μέσα σε λίγα χρόνια οι ιδρυτές της Atopos, o επιμελητής Βασίλης Ζηδιανάκης και ο αρχιτέκτονας Στάμος Φαφαλιός, κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα σημαντικό δίκτυο επαφών και σχέσεων με καλλιτέχνες, μουσεία, ερευνητικά κέντρα σε όλον τον κόσμο.

Πετύχαμε τον Βασίλη Ζηδιανάκη σε ένα διάλειμμα από το στήσιμο της έκθεσης στο La Gaite Lyrique. Οταν τον ρωτάμε πώς χτίζεται αυτό το δίκτυο επαφών και πώς προκύπτουν οι προσκλήσεις από κέντρα όπως αυτό όπου βρίσκεται σήμερα, μου απαντάει εντελώς φυσικά «με την πολλή δουλειά». Στην Ελλάδα υπάρχει η εντύπωση πως οι δύο μεγάλες παραγωγές της Atopos, το «Χράαατς!» και το «Arrrgh!» απλώς περιοδεύουν ανά την Ευρώπη. «Δεν ισχύει αυτό. Οι εκθέσεις μας προκύπτουν ύστερα από χρόνια έρευνας και η έρευνα συνεχίζεται και μετά το τέλος της πρώτης παρουσίασης που συνήθως γίνεται στην Αθήνα και στο Μουσείο Μπενάκη. Μας πλησιάζουν άνθρωποι, καλλιτέχνες, σχεδιαστές με αποτέλεσμα τώρα στο Παρίσι η μισή έκθεση να είναι εντελώς καινούργια». Αυτές τις «σχέσεις» που χτίζονται στη διάρκεια του χρόνου ο Βασίλης Ζηδιανάκης τις ονομάζει «εκλεκτικές συγγένειες», που οδηγούν σε άλλα χιλιάδες μικρά μονοπάτια και παρακλάδια. Αυτά με τη σειρά τους δίνουν τον σπόρο τους σε ιδέες, νέες εκθέσεις, συνεργασίες, επαφές.

Και χωρίς να τον ρωτήσω μου αναφέρει μία «φήμη» (όπως λέει) που «κυκλοφορεί στην Αθήνα», σύμφωνα με την οποία οι πόρτες στην Ευρώπη ανοίγουν χάρη στην καλή οικονομική επιφάνεια του οργανισμού. «Στην Ελλάδα, όταν δεν μπορούν να εξηγήσουν κάτι, συνήθως σκέφτονται τρία πράγματα: το σεξ, την πολιτική και τα χρήματα».

Ο Στάμος Φαφαλιός, ο οποίος έχει αναλάβει τον σχεδιασμό και των δύο εκθέσεων σε Γερμανία και Παρίσι, χαμογελάει. «Οχι μόνο δεν έχουμε πληρώσει ούτε ένα ευρώ για να δείξουμε κάποια έκθεση στο εξωτερικό αλλά μας πληρώνουν. Αυτή είναι η ανταμοιβή μας για τις ιδέες μας, τον επαγγελματισμό και τη δουλειά μας». Και θυμάται τον αρχικό σκοπό της Atopos όταν μοιραζόταν τις πρώτες σκέψεις με τον Βασίλη Ζηδιανάκη. «Να δείξουμε ότι η Ελλάδα μπορεί να σταθεί σε οποιοδήποτε μουσείο του κόσμου με κάτι σύγχρονο, που συλλαμβάνεται και υλοποιείται στην Αθήνα».

Και μετά το Παρίσι; «Θέλουμε», μου λέει ο κ. Β. Ζηδιανάκης, «η επόμενη μεγάλη έκθεση της Atopos να οργανωθεί και να παραχθεί εκτός Ελλάδος από έναν διεθνή καλλιτεχνικό οργανισμό. Να εμπιστευθεί την ιδέα μας και να την προχωρήσει». Μια επιβράβευση για ό,τι έχουν πετύχει μέχρι σήμερα.

«Hell–as Pavillion» στο Palais de Tokyo

«Hell–as Pavillion» είναι ο τίτλος της έκθεσης που θα παρουσιαστεί στο περίφημο Palais de Tokyo του Παρισιού στις 25 Φεβρουαρίου, από τους σημαντικότερους χώρους σύγχρονης τέχνης στη Γαλλία. Η δραστήρια επιμελήτρια Νάντια Αργυροπούλου συγκροτεί ένα corpus έργων νεότερων και παλαιότερων Ελλήνων καλλιτεχνών, φτιάχνοντας ένα αφήγημα για την κρίση αλλά και την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό.

Πρόκειται για έργα που εξυπηρετούν διάφορα εκφραστικά μέσα (ζωγραφική, βίντεο, φιλμ, σχέδιο, εγκαταστάσεις, κεραμικά) και εκπροσωπούν άλλες γενιές και φιλοσοφία: από τον Αλέξη Ακριθάκη, τον Βλάση Κανιάρη, τον Πάνο Κουτρουμπούση ώς τον Νάνο Βαλαωρίτη, τον Στέλιο Φαϊτάκη, τον Αντώνη Ντόνεφ, τον Ανδρέα Λόλη, τον Κωνσταντίνο Λαδιανό κ.ά. Την αρχιτεκτονική επιμέλεια έχει ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι και τις 4 Απριλίου.

 

Η πολυτέλεια ταιριάζει στις αρχαίες πριγκίπισσες

ΤΟ ΒΗΜΑ, 02.12.2012
Της Μαρία Θερμού

Περισσότερα από 500 αρχαία αντικείμενα, από αγγεία και σκεύη ως περίτεχνα κοσμήματα, παρουσιάζονται στο Κυκλαδικό Μουσείο. Ενας φιλάρεσκος και καλόγουστος γυναικείος κόσμος στην αυγή της Ιστορίας

«...οι γυναίκες αυτές φροντίζουν ιδιαίτερα τα σώματά τους και γυμνάζονται συχνά, άλλοτε μόνες τους και άλλοτε μαζί με τους άνδρες, γιατί δεν τους φαίνεται αισχρό να τις βλέπει κανείς ολόγυμνες... Μάλιστα, όταν δειπνούν, δεν ξαπλώνουν στα ανάκλιντρα μαζί με τους άνδρες τους, αλλά με όσους τύχει να παρευρίσκονται στο δείπνο. Και οι Τυρρηνοί αναθρέφουν τα νεογέννητα παιδιά τους χωρίς να ξέρουν ποιοι είναι οι πατεράδες τους».

Στον 4ο π.Χ. αιώνα ο ιστορικός Θεόπομπος από τη Χίο καταγράφει, όχι χωρίς έκπληξη, τα έθιμα των Τυρρηνών, δηλαδή των Ετρούσκων. Εχοντας μεγαλώσει, όπως όλοι στον ελλαδικό χώρο, με τον Ομηρο στο προσκεφάλι, δεν μπορεί να μη θυμηθεί την πιστή Πηνελόπη, που για χρόνια περίμενε τον Οδυσσέα από την Τροία εφευρίσκοντας τεχνάσματα για να αποφύγει τους πιεστικούς μνηστήρες και φυσικά όλες τις ανώνυμες γυναίκες της πατρίδας του, που έμεναν κλεισμένες στο σπίτι. Στη Μεσόγειο της αυγής της Ιστορίας και ως τον 5ο π.Χ. αιώνα κάθε λαός κρατούσε ισχυρές τις παραδόσεις, που ήδη από την Προϊστορία είχαν διαμορφωθεί στις κλειστές κοινωνίες, ιδιαίτερα όσον αφορά τη γυναίκα.

Αλλά πώς γίνεται οι αρχαιολόγοι να βρίσκουν τάφους γυναικών γεμάτους με κοσμήματα, σύμβολα εξουσίας και λατρευτικά αντικείμενα; Ποιες ήταν αυτές οι γυναίκες που ξεχώριζαν και απολάμβαναν τον σεβασμό ακόμη και μετά θάνατον σε έναν καθαρά ανδροκρατούμενο κόσμο; Και ποια ήταν η συμμετοχή τους στην ανάπτυξη του αρχαίου μεσογειακού πολιτισμού;

Ερωτήματα στα οποία επιχειρεί να δώσει απάντηση η έκθεση «Πριγκίπισσες της Μεσογείου στην αυγή της Ιστορίας» που διοργανώνει το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, αφού όμως πρώτα μας θαμπώσει με τον πλούτο και την πολυτέλεια των αρχαίων αντικειμένων που ήρθαν από την Κύπρο, την Ιταλία και πολλά ελληνικά μουσεία, 24 μοναδικά σύνολα τέχνης και αξίας. Η έκθεση άλλωστε συνιστά ένα τόλμημα του Μουσείου στους χαλεπούς καιρούς που διανύουμε, μια νότα αισιοδοξίας ότι ο πολιτισμός καλά κρατεί, παρά τις δυσκολίες.

Τα πρόσωπα

Γυναίκες της αρχαιότητας υπαρκτές, που τα οστά τους βρέθηκαν καλυμμένα εξ ολοκλήρου από τα κοσμήματα που φορούσαν εν ζωή, τα χρυσοκέντητα ενδύματα, τα δηλωτικά της ιδιότητάς τους σύμβολα, τα προσωπικά τους αντικείμενα, ακόμη και τα φιαλίδια με τα αρώματα που έλουζαν το σώμα τους συναγωνίζονται στις αίθουσες του μουσείου. Μερικές μάλιστα ταυτίζονται κιόλας, όπως σημειώνει ο καθηγητής Αρχαιολογίας κ. Νίκος Σταμπολίδης, διευθυντής του μουσείου. Είναι η «δική» μας «Δέσποινα των Αιγών» από τη Μακεδονία του 500-490 π.Χ., που οι αρχαιολόγοι θεωρούν πιθανό να ήταν μια πραγματική πριγκίπισσα από τη Λυδία, την οποία η περσική αυλή έδωσε νύφη στον βασιλιά Αρχέλαο σχεδιάζοντας πολεμικές συμμαχίες λίγο πριν από την περσική εκστρατεία στην Ελλάδα.

Στην τάξη των πεντακοσιομέδιμνων, την πλουσιότερη της Αθήνας, ανήκε κατά πάσα πιθανότητα η λεγόμενη «Εύπορη Αθηναία», μια γυναίκα 30 ετών που πέθανε στον ένατο μήνα της κύησης κάπου στον 9ο π.Χ. αιώνα. Και δεν αποκλείεται, όπως λέει η μελέτη των ευρημάτων, να ήταν η γυναίκα του Αρίφρωνος, βασιλιά της Αθήνας. Χαραγμένο εξάλλου πάνω σε ασημένια αγγεία που βρέθηκαν στον θάλαμο του τάφου της στο Τσερβετέρι, κοντά στη Ρώμη, ήταν το όνομα της Λαρθίας. Μαζί με το πατρωνυμικό της, Larthia Velthurus, τα ευρήματα οδηγούν στην ταύτιση μιας ετρούσκας πριγκίπισσας του 7ου π.Χ. αιώνα.

Το κόσμημα

Πριγκίπισσες αληθινές ή αρχόντισσες, γυναίκες με κύρος γένους ή γνώσεων, ιέρειες, θεραπεύτριες, μπορεί και μάγισσες, ήταν οι ξεχωριστές γυναίκες αυτών των αιώνων. Χαλκοφορούσες ήταν οι πρώιμες πριγκίπισσες-ιέρειες της Βεργίνας του 9ου π.Χ. αιώνα. Συγκρατούσαν το φόρεμά τους με πόρπες από σειρές αέναων κύκλων και μερικές φορές τις συνόδευε ένας μικρός χάλκινος τροχός που περνούσε σε κορδόνι και περιστρεφόταν, μια συσκευή απαραίτητη για ερωτικά μάγια.

Πέντε γενιές αργότερα το ίδιο χαλκοφορούσες ήταν και οι γυναίκες της Οινωτρίας στη Νότια Ιταλία, με σκουφάκια που είχαν χάλκινους ήλους, σπείρες και οκτόσχημες πόρπες. Χαλκό, χρυσό, ασήμι και ημιπολύτιμους λίθους, κυρίως όμως κεχριμπάρι, αγαπούσαν πάνω απ' όλα οι πριγκίπισσες της Τοσκάνης και της Ετρουρίας. Πέτρα μαγική, φυσικό θεραπευτικό για κάθε ασθένεια, που έγινε ενώτια, περιδέραια, περίαπτα - φυλακτά και ζώνες. Τον χρυσό λάτρεψαν όμως οι αρχόντισσες της Μακεδονίας από το Αρχοντικό, τη Σίνδο ή τις Αιγές, το ίδιο και η ιέρεια της Ελευσίνας αλλά και η εικοσάχρονη πριγκίπισσα που πέθανε στη γέννα από την Ελεύθερνα της Κρήτης.

Η φορεσιά

«Και θεϊκά ρούχα εφόρεσε, φασμένα από την Αθηνά / με περισσά κεντίδια και με χρυσές στο στήθος της/ στερέωσε καρφίτσες. Κι εζώστηκε τη ζώνη της / που τη στόλιζαν φούντες περισσότερες από εκατό/ και σκουλαρίκια πέρασε στα τρυπημένα αυτιά της / τρίπτερα που η χάρη τους στραφτάλιαζε περίσσια / και πέπλο φόρεσε μαζί απ' τη κορφή ως τα πόδια…». Αυτά αναφέρει ο Ομηρος ζωγραφίζοντας κυριολεκτικά τη φορεσιά της Ηρας, που στολίζεται για να σαγηνεύσει τον Δία. Κάπως έτσι ήταν και τα ενδύματα των πριγκιπισσών, στερεωμένα με χρυσές παραμάνες και με ραμμένα πάνω τους χρυσά κοσμήματα.

Μεγάλη κατηγορία αποτελούν τα αντικείμενα συμβολικού χαρακτήρα, συχνά με δυσδιάκριτο νόημα για τους αμύητους, που σηματοδοτούν όμως διαφορετικούς κόσμους, από την κοινωνική ζωή ως τη μαγικο-θρησκευτική σφαίρα. Οπως ο χάλκινος διπλούς πέλεκυς της Δέσποινας των Αιγών που, στερεωμένος σε ξύλινο στέλεχος, λειτουργούσε ως σκήπρο παραπέμποντας σε θυσιαστική τελετή. Επίσης οι φιάλες, κυρίως γυάλινες, που βρίσκονται σε πολλούς τάφους και έχουν καθαρά σπονδική χρήση. Ακόμη, οι μικρογραφικοί θρόνοι από την Ελλάδα και την Ιταλία - για πρώτη φορά εκτός Ιταλίας θα παρουσιαστεί και ο περίφημος ξύλινος θρόνος της νεκρής πριγκίπισσας από ταφή στο Verruchio. Αλλά και τα χρυσά κοσμήματα-εγκόλπια από την αρχαία Ελεύθερνα με κρανοφόρους πολεμιστές και ηλιακό δίσκο στο κέντρο τους, που δηλώνουν λατρεία η οποία σχετίζεται με τον Κρηταγενή Δία.

Σε 24 ενότητες

Περισσότερα από 500 είναι τα αρχαία αντικείμενα που παρουσιάζονται στην έκθεση, σε ενότητες που αναλογούν σε κάθε μία από τις 24 ταφές. Από τα χάλκινα, φαγεντιανά και πήλινα αγγεία και σκεύη ως τα μικρά κουταλάκια για επάλειψη καλλυντικών, από τα ελεφαντοστέινα ειδώλια και τον άπειρο αριθμό περίτεχνων κοσμημάτων κάθε είδους (πόρπες, καρδιοφύλακες, ενώτια, περικάρπια και περιβραχιόνια, περιδέραια, σφηκωτήρες για τα μαλλιά, ζώνες ως τις χρυσές μάσκες που κάλυπταν το πρόσωπο) και από κάθε πολύτιμο υλικό (χρυσό, άργυρο, χαλκό, φαγεντιανές ψήφους, χάντρες από ημιπολύτιμους λίθους, αμέθυστο, κορνεόλη, ορεία κρύσταλλο, κεχριμπάρι, αιγυπτιακό μπλε, φαγεντιανή), όλα με εξαιρετικές τεχνικές χρυσοχοΐας και αργυροχοΐας (με περίτμηση, με κοκκίδωση, σκυφωτά, πλακέ, συρμάτινα), είναι ένας ολόκληρος κόσμος τέχνης και πλούτου, δόξας, ιδεών και πίστεων από γυναίκες που έζησαν στην αυγή της Ιστορίας.

Η έκθεση διοργανώνεται σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού (ΔΜΕΕΠ), ενώ τελεί υπό την αιγίδα της Προεδρίας της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Προεδρίας της Ιταλικής Δημοκρατίας.

Γυναίκες των ιδεών και του πολιτισμού
«Συχνά στους τάφους των πριγκιπισσών-ιερειών έχουν βρεθεί αντικείμενα με γραφειοκρατικό, αρχειακό ή συμβολαιογραφικό χαρακτήρα, όπως οι σφραγιδόλιθοι και οι σκαραβαίοι, εκφράζοντας την οικειοποίηση του παρελθόντος της οικογένειας της νεκρής αλλά ταυτόχρονα και την πρακτική της σφράγισης συμφωνιών και συμβολαίων κάτω από την προστασία της θεότητας που υπηρετούσαν αυτές οι γυναίκες» λέει ο καθηγητής Αρχαιολογίας κ. Νίκος Σταμπολίδης. Η απόδειξη έρχεται από την Κύπρο με την απεικόνιση ηλικιωμένης ιέρειας με όλη την αρχιερατική στολή της και τα κοσμήματα, που φέρει κρεμασμένες τις σφραγίδες στον λαιμό.

Το μελανοδοχείο, μια μικρή πινακίδα με το αλφαβητάριο και τα συνοδευτικά εργαλεία, δηλαδή γραφίδες και ξύστρες από ξύλο, ελεφαντόδοντο και μέταλλο, ανήκουν στη σφαίρα της εγγραμματοσύνης των πριγκιπισσών. Γύρω από τη βάση του μελανοδοχείου είναι χαραγμένο ένα αλφαβητάριο με την ακολουθία του ελληνικού αλφαβήτου. Φέρει 27 αριστερόστροφα γράμματα.

«Παρ' ότι η χρήση της γραφής συνδέεται από τις πηγές με τους άνδρες, θυμίζω ότι γύρω στον 7ο π.Χ. αιώνα στη βορειοανατολική άκρη του Αιγαίου μια αριστοκράτισσα της Λέσβου, η Σαπφώ, έγραφε ποίηση που έχει φθάσει ως σήμερα και δεν μπορώ να τη φανταστώ να μην ξέρει γραφή και ανάγνωση» λέει ο κ. Σταμπολίδης. Μέσα από τις ταφές που επιλέχθηκαν άλλωστε για να παρουσιαστούν στην έκθεση «η συγκέντρωση πλούτου και κτερισμάτων από τη μια μεριά και η συγγένεια των ταφικών εθίμων από την άλλη δημιουργούν ένα ιδεολογικό ρεύμα και μια κοινωνική διάσταση καθώς φαίνεται ότι οι γυναίκες αυτές, υψηλού κύρους στις κοινωνίες τους, υπήρξαν φορείς μετάδοσης πολιτισμικών και ιδεολογικών στοιχείων» καταλήγει ο ίδιος.

πότε & πού:
«Πριγκίπισσες της Μεσογείου στην αυγή της Ιστορίας». Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Από τις 12/12 ως τον Απρίλιο του 2013.

Ο «Πολύφημος» με τις δαντέλες

TO BHMA, 02.12.2012
Της Κατερίνα Λυμπεροπούλου

Για πρώτη φορά ένα παραδοσιακό κατάστημα, η Νηματουργία Μέντη στα Πετράλωνα, μετατρέπεται σε μουσείο

Από τις στολές της αυλής και της ανακτορικής φρουράς του Οθωνα ως τα φιγουρίνια της γαλλικής μόδας που κοπιάρονταν στα μεταπολεμικά αθηναϊκά σαλόνια και από τους κατασκευαστές επίπλων κατά την οικιστική ανάπτυξη της περιόδου 1970-1980 ως την Ελληνίδα του 21ου αιώνα, το όνομα-συνώνυμο της τρέσας και της φούντας ήταν ένα: Μέντης.

Η παλαιότερη εμπορική και βιοτεχνική επιχείρηση της χώρας, που λειτούργησε αδιαλείπτως για περίπου ενάμιση αιώνα - ιδρύθηκε το 1867 - προσφέροντας γαλόνια, passementerie, σιρίτια, κορδόνια, φράντζες, brandebourg, περίτεχνα embrasses, νήματα μεταξωτά κ.ά., αναγκάστηκε να κλείσει το 2011 λόγω των προβλημάτων στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Και μόλις έφθασε στο τέλος της, μια νέα αρχή διαγράφηκε στον ορίζοντα.

Σε μια αναπάντεχη για τα ελληνικά δεδομένα κίνηση, η οικογένεια Μέντη δώρισε στο Μουσείο Μπενάκη τον ανακαινισμένο χώρο της βιοτεχνίας στην οδό Πολυφήμου 6 για τη δημιουργία ενός «ζωντανού» εργαστηρίου-μουσείου με σκοπό τη διάσωση μιας τεχνογνωσίας υπό εξαφάνιση. Οι υπεύθυνοι του Μουσείου Μπενάκη ανταποκρίθηκαν πρόθυμα και το όνειρο έγινε πραγματικότητα.

Από τις φερμέλες στην Ευρώπη

Ο Σπύρος Γ. Μέντης ξεκίνησε τη λειτουργία της πρώτης βιοτεχνίας επεξεργασίας νημάτων και μεταξιού στο Ναύπλιο, την τότε πρωτεύουσα της Ελλάδας. Και όταν οι βαυαροί ηγεμόνες μετέφεραν την πρωτεύουσα στην Αθήνα, τους ακολούθησε, καθώς ο κυριότερος πελάτης του του ήταν η Αυλή και η βασιλική φρουρά. «Ο παππούς μου γνώριζε την τέχνη του "καζάζη" - του μεταξουργού, δηλαδή, που παίρνει κουκούλια και τα κάνει μια λαμπερή και θαυμάσια κλωστή - από τον προπάππο μου, τον Γεώργιο Μέντη, που σκοτώθηκε από τους Τούρκους στον αγώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας» μας λέει ο εγγονός του Σπύρος Ο. Μέντης.
«Προτίμησε την πιο ειρηνική τέχνη του "καζάζη", λοιπόν, δεδομένου ότι ο τρόπος που ντύνονταν οι άνθρωποι της εποχής το ευνοούσε. Και οι νησιώτες και οι βουνίσιοι φορούσαν φέρμελες (το κεντημένο γιλέκο που φορούν οι τσολιάδες) και σιγκούνια (γυναικείο σακάκι με φαρδιά μανίκια). Λίγοι ήταν οι "φραγκοφορεμένοι", δηλαδή όσοι φορούσαν σακάκι, πουκάμισο και παντελόνι, εκείνη την εποχή».
Το πρώτο αθηναϊκό κατάστημα άνοιξε στην πλατεία Μητροπόλεως, ενώ το πρώτο εργαστήριο, που περιελάμβανε νηματουργείο, μεταξουργείο, υφαντήριο και βαφείο, στην οδό Κηρυκείου, στο Μοναστηράκι. Τη δεκαετία του 1880 το κατάστημα μεταφέρθηκε στην πλατεία Καπνικαρέας. Κατά τη διάρκεια της μακραίωνης λειτουργίας του ο «Μέντης» προσαρμόστηκε στις απαιτήσεις κάθε εποχής. «Αφότου οι γυναίκες πέταξαν τα σιγκούνια και άρχισαν να παρακολουθούν το ευρωπαϊκό στυλ, ο Μέντης μπήκε στον χορό της μόδας» σημειώνει ο Σπύρος Μέντης, προσθέτοντας ότι επρόκειτο για ένα τόσο θρυλικό κατάστημα ώστε ο Γεώργιος Σουρής το ενέταξε σε ένα από τα σατιρικά ποιήματα.

Πελάτες του υπήρξαν ακόμη το Προεδρικό Μέγαρο, η βασιλική και κατόπιν η προεδρική φρουρά, η Λυρική Σκηνή, το Εθνικό Θέατρο, το Μέγαρο Μουσικής, τα Λύκεια Ελληνίδων, το Θέατρο Ελληνικών Χορών «Δόρα Στράτου», η Βασιλική Πρόνοια, ο ΕΟΜΜΕΧ, μεγάλα ξενοδοχεία της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Αλλη εποχή, άλλο πρόσωπο

Ο Μέντης συνέχισε τη λειτουργία του στον 21ο αιώνα με το κατάστημα να έχει μεταφερθεί επί της οδού Ρόμβης και τη βιοτεχνία στο ακίνητο της οδού Πολυφήμου στα Πετράλωνα. «Οι πελάτες όμως αραίωναν, το ιστορικό κέντρο της Αθήνας ήταν σχεδόν συνεχώς πολιορκημένο από πορείες και διαδηλώσεις και εμείς κουρασμένοι. Αποφασίσαμε να σταματήσουμε τη δουλειά αλλά δεν θέλαμε να πουλήσουμε την επιχείρηση, κάτι ψυχικώς δύσκολο και στενόχωρο. Δεν ήταν μόνο οι οικογενειακές μνήμες. Ηταν και οι πελάτες που εδώ και χρόνια ολόκληρα τους νιώθαμε σαν συγγενείς. Και ως από μηχανής Θεός κάποιοι πελάτες και η Διεύθυνση Λαϊκού Πολιτισμού του υπουργείου Πολιτισμού στάθηκαν δίπλα μας σε απόλυτη συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη για να ανοίξει ξανά ο Μέντης, με άλλο πρόσωπο, σε μια νέα εποχή».
Με τη γενναιόδωρη υποστήριξη χορηγού που θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία του, ο χώρος της βιομηχανίας ανακαινίστηκε και το Μουσείο Μπενάκη εγκαινιάζει τη «Δωρεά Μέντη. Πρωτοβουλία για τη διατήρηση παραδοσιακών τεχνικών» στον χώρο των Πετραλώνων. Τα επίσημα εγκαίνια γίνονται σήμερα στο κτίριο της οδού Πειραιώς του Μπενάκη. Ο ίδιος ο χώρος της «Δωρεάς Μέντη» θα είναι ανοιχτός την ημέρα των εγκαινίων από τις 11.00 ως τις 18.00.

Πωλητήριο, έκθεση και bazaar
«Ο στόχος είναι να γνωρίσει ο επισκέπτης τη λειτουργία της ιστορικής βιοτεχνίας. Ταυτόχρονα, ο νέος χώρος φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν πυρήνα διατήρησης των παραδοσιακών τεχνικών που σχετίζονται με την επεξεργασία των νημάτων, την υφαντική και την κεντητική» λέει η Ξένια Πολίτου, επιμελήτρια των λαογραφικών συλλογών του Μουσείου Μπενάκη και υπεύθυνη της «Δωρεάς Μέντη».
«Ο χώρος ξαναδημιουργήθηκε ως μικρογραφία τού τι υπήρχε εκεί. Θα συνυπάρξει πωλητήριο με το υλικό της νηματουργίας Μέντη αλλά και τα μηχανήματα που θα συνεχίζουν να παράγουν το υλικό αυτό. Παράλληλα, ένας πυρήνας ανθρώπων θα αναλάβει να μεταδώσει τη σχετική τεχνογνωσία, ενώ θα λειτουργήσουν και εκπαιδευτικά εργαστήρια για παιδιά. Τα έσοδα θα διατεθούν για να είναι βιώσιμος ο χώρος και να αποσυρθεί ο χορηγός που ανέλαβε να χρηματοδοτεί το εγχείρημα για κάποια χρόνια ακόμα» καταλήγει.

Παράλληλα, το Πωλητήριο του Μουσείου Μπενάκη (κτίριο οδού Πειραιώς) παρουσιάζει από τις 6 Δεκεμβρίου ως τις 13 Ιανουαρίου έκθεση με τίτλο «Ανοίγει ξανά ο Μέντης!» με έργα 47 καλλιτεχνών που χρησιμοποιούν ως πρώτη ύλη προϊόντα της βιοτεχνίας Μέντη για να δημιουργήσουν αντικείμενα σύγχρονης αισθητικής. Τέλος, σήμερα λειτουργεί bazaar προϊόντων και στο Μουσείο Μπενάκη και στη «Δωρεά Μέντη», ενώ από τις 3 ως τις 7 Δεκεμβρίου το bazaar θα πραγματοποιείται στο κτίριο «Δωρεάς Μέντη».

 

Πολυτελείς τσάντες από τα χέρια Αφρικανών

Καθημερινή, 25.11.2012

ΓΚΙΛΓΚΙΛ, Κένυα. Ηταν ένα τραγούδι για το καλωσόρισμα από γυναίκες που μετέτρεπαν ελαττωματικά ανδρικά πουκάμισα σε εσωτερική επένδυση για τσάντες. Οι λέξεις ακούγονταν σαν ύμνοι στους λόφους Ngong, δημιουργώντας ηχώ στην πόλη, καθώς μικρά παιδιά κρέμονταν από τις μητέρες τους και συμμετείχαν στη χορωδία. Ανάμεσα στα γέλια ακούστηκαν δύο λέξεις που έμοιαζε απίθανο να ακουστούν σε μια κοινότητα στην Αφρική: «Στέλλα» και «Βίβιεν».

Oι πιο φτωχοί από τους φτωχούς –τεχνίτες από τις χαοτικές φτωχογειτονιές του Ναϊρόμπι, γυναίκες από τη φυλή των Μασάι που απέδρασαν από πολυγαμικούς άνδρες– φτιάχνουν σήμερα τσάντες για Δυτικούς σχεδιαστές που θα τις πουλήσουν στους πλούσιους. Πρόκειται για εταιρείες μόδας, ανάμεσά τους η Στέλλα ΜακΚάρτνεϊ, η Βίβιεν Γουέστγουντ, οι οίκοι Fendi και Sass&Bide, που ίσως αντανακλούν μια νέα ματιά στην πολυτέλεια, μία που δίνει έμφαση στο χειροποίητο στοιχείο, σέβεται το περιβάλλον και τις πρακτικές της δίκαιης εργοδοσίας.

Στην καρδιά της συλλογικής αφρικανικής μόδας βρίσκεται ο Σιμόν Τσιπριάνι, ο οποίος πρωτοστάτησε στις προσπάθειες να δημιουργηθεί το Ethical Fashion Initiative στο International Trade Center (ΙΤC) στη Γενεύη.

Η ουσία της δουλειάς του ITC συνοψίζεται στο σλόγκαν «όχι φιλανθρωπία, απλώς δουλειά». Και στο κέντρο του ITC για σχέδιο μόδας και παραγωγής, που πραγματοποιήθηκε στην καλλιτεχνική περιοχή του Ναϊρόμπι, οι καρποί αυτής της δουλειάς είναι εμφανείς στα πορτοφόλια των σχεδιαστών, όπως και στις ανθεκτικές τσάντες, φτιαγμένες για τη σειρά Carmina Campus της Ilaria Venturini Fendi. Η λαμπερή ιταλική εταιρεία μόδας έχει στείλει ακόμη και βίντεο με τους ειδικούς στις τσάντες να εξηγούν όλες τις τεχνικές για να πετύχουν την πολυτέλεια.

«Είναι σπουδαίο να σκέφτομαι ότι το παρελθόν μου στη μόδα ωφελεί αυτούς τους ανθρώπους να έχουν τη δυνατότητα στο μέλλον να γίνουν τεχνίτες που θα συντηρούνται μόνοι τους, κάτι που αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους του προγράμματος», είπε η κ. Φέντι, που έγινε μέλος του ΙΤC το 2009.

Οι τεχνίτες στην Κένυα πληρώνονται με 5-11 δολάρια την ημέρα, ανάλογα με τις ικανότητές τους. Μια τσάντα της Βίβιεν Γουέστγουντ πωλείται για 160 δολάρια στην ιστοσελίδα. Οι γυναίκες Μασάι, ντυμένες με τις πολύχρωμες, διακοσμημένες ρόμπες τους, εργάζονται στο κέντρο, χρησιμοποιώντας τις τεχνικές που γνωρίζουν στο κέντημα, για τις 7.000 τσάντες της Γουέστγουντ που βγαίνουν στην παραγωγή κάθε χρόνο.

Η επωνυμία της Στέλλα ΜακΚάρτνεϊ βασιζόταν ανέκαθεν σε δυνατές αξίες, οπότε η σχεδιάστρια ενδιαφέρθηκε αμέσως γι’ αυτή τη συνεργασία. «Το να δουλεύουμε με ανθρώπινα χέρια έχει αποτελέσει στόχο για την εταιρεία μας», είπε η κ. ΜακΚάρτνεϊ. «Ασχέτως από πού προέρχεται το άγγιγμα, λατρεύω τη σκέψη ότι άνθρωποι βρίσκονται σε επαφή με το προϊόν και ότι υπάρχει ψυχή και αγάπη σε κάθε ποιοτικό κομμάτι».

Αλλά πίσω από τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία παραμένει ένα ερώτημα: θα έπρεπε να κυριαρχεί η ποιότητα ή η ποσότητα; Ο κ. Τσιπριάνι λέει ότι η δημιουργία υψηλών δεξιοτήτων έχει αξία και διάρκεια. Ομως γνωρίζει καλά ότι και οι αριθμοί μετράνε. «Για τα επόμενα επτά χρόνια, έχω ένα καινούργιο όνειρο», εξήγησε ο κ. Τσιπριάνι. «Θα ήθελα να έχουμε τρεις φορές τους ανθρώπους που απασχολούμε σήμερα στη δουλειά, από 7.000 να φτάσουμε τους 20.000 στην Αφρική».

 

Ολα τα μάτια στην Αφρική

Καθημερινή  15.07.2012

Της Suzy Menkes

 

Η ήπειρος εισβάλλει στην αρένα της μόδας και προσφέρει την προοπτική για οικονομική άνθηση

Η Αφρική ακούγεται πολύ στις ειδήσεις τελευταία, για διαφορετικούς λόγους από αυτούς που θα φανταζόταν κανείς. Η ήπειρος εισβάλλει στην αρένα της μόδας, χάρη στην ποιότητα του χειροποίητου στοιχείου και της καλλιτεχνικής δημιουργίας, μαζί με την προοπτική για οικονομική άνθηση.
Τέτοιες αλλαγές στη συμπεριφορά και την αντίληψη έχουν περιγραφεί σαν «το επαναλανσάρισμα της Αφρικής».
«Δεν είναι δικά μου λόγια -προέρχονται από τον πρόεδρο της Νιγηρίας, Γκούντλακ Τζόναθαν- αλλά πιστεύω στον δυναμισμό της Αφρικής», είπε η Φράνκα Σοτσάνι, αρχισυντάκτρια της ιταλικής Vogue, που αφιέρωσε το ανδρικό τεύχος του Μαΐου στην ήπειρο.
Το αφρικανικό τεύχος παρουσιάζει εικόνες ομορφιάς και χάρης, μακριά από τη βία και τη φτώχεια. Και το εξώφυλλο αποκαλύπτει μια απρόσμενη προσωπικότητα: τον Μπαν Κι Μουν, γενικό γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Μέσα στο περιοδικό, μια συνέντευξή του περιλαμβάνει την προσωπική του έκκληση να απομακρυνθεί η Αφρική από τις κακιές ειδήσεις, και να συνοδεύεται από θετική σκέψη.
«Η Αφρική δεν έχει ανάγκη από φιλανθρωπία - η Αφρική χρειάζεται επένδυση και συνεργασίες», είπε ο ίδιος. Η κ. Σοτσάνι ανέλαβε τον ρόλο της πρέσβειρας Καλής Θελήσεως για το Fashion4Development, παγκόσμια καμπάνια που αξιοποιεί πρωτοβουλίες της μόδας για να υποστηρίξει την προσπάθεια των Ηνωμένων Εθνών για την Αφρική. Σε πρόσφατη επίσκεψή της στην Μποτσουάνα, την Γκάνα, τη Νιγηρία και την Ουγκάντα, η κ. Σοτσάνι συνάντησε τους Αφρικανούς που εργάζονταν σε διαφορετικές μορφές δημιουργικού ντιζάιν, από τη μόδα μέχρι το σινεμά. Για την κ. Σοτσάνι, «ο θετικισμός» αποτελεί λέξη-κλειδί όταν μιλάει κανείς για εμψυχωτική συμπεριφορά για έθνη στα οποία «η εικόνα είναι τόσο χαμηλή». Στο περιοδικό της θέλει να παρουσιάσει μια Αφρική που είναι «δημιουργική και σίγουρη για τις δικές της δυνάμεις».
Αλλά κυρίως, στο τεύχος Μαΐου, ήθελε να καταγράψει εικόνες από ξεχωριστή κομψότητα και στυλ. «Ολες οι φωτογραφίες έχουν φτιαχτεί με έναν λαμπερό τρόπο - δεν υπάρχει τίποτα λυπητερό, φθηνό ή φτηνιάρικο», είπε. «Ο κόσμος μπορεί να πει ότι η Vogue δεν θέλει να μιλάει για την αρρώστια και την φτώχεια, αλλά αν μπορούμε να δώσουμε μια εικόνα ανάτασης, βοηθάμε τους ανθρώπους που δεν θα ασχολούνταν καν με την Αφρική».
Αλλά η ανάδειξη της Αφρικής σαν πηγή δημιουργικής μόδας έχει να κάνει με κάτι παραπάνω από κομψές φωτογραφίες. Η τεχνοτροπία της ηπείρου, που δεν ποικίλλει απλώς ανάμεσα στις χώρες αλλά και ανάμεσα σε διαφορετικές φυλές, παρουσιάζει τον κόσμο της μόδας με αντικείμενα που έχουν αγγίξει ανθρώπινα χέρια - από τα μεγαλύτερα είδη πολυτέλειας του 21ου αιώνα.
Τα υφάσματα είναι μια άλλη σημαντική πηγή, ακόμη κι αν η παραγωγή μετατίθεται προς την Κίνα. Και οι εβδομάδες μόδας στην ήπειρο ρίχνουν τους προβολείς στο αφρικάνικο στυλ, τοπικά και παγκόσμια.
Ο ενθουσιασμός ανάμεσα στις πιο νέες γενιές για να χτίσουν καριέρα στην Αφρική, αντί να μεταναστεύσουν, έχει δημιουργήσει αισιοδοξία ανάμεσα σε εκείνους που ασχολούνται με το Fashion4Development. Την περασμένη δεκαετία, η αφρικανική οικονομία αναπτύχθηκε εντυπωσιακά, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα.
Εκτός από την ενίσχυση των επενδύσεων στο δημιουργικό κομμάτι της Αφρικής, η κ. Σοτσάνι εύχεται ότι η γιορτή στη Vogue Italia, θα βοηθήσει να αλλάξουν ορισμένες αντιλήψεις. «Ολόκληρο το τεύχος είναι γεμάτο με πορτρέτα από τοπικές προσωπικότητες - όχι απλώς προέδρους, πρώτες κυρίες και βασίλισσες, αλλά επίσης καλλιτέχνες, τραγουδιστές, ηθοποιούς, στυλίστες, συγγραφείς, μοντέλα», είπε. «Ολοι έχουν παρουσιαστεί με θετικό πνεύμα. Συμφώνησαν να εμφανιστούν στο τεύχος γιατί το να παρουσιάζεις μια θετική εικόνα της ηπείρου σημαίνει ότι στρέφεις την προσοχή σε μια αποκλεισμένη περιοχή».

Αφρικανικό ντιζάιν στο Λονδίνο

Της Suzy Menkes

KΑΘΗΜΕΡΙΝΗ  24.06.2012

ΛΟΝΔΙΝΟ. Οι τοίχοι είναι επενδεδυμένοι με φύλλα, σαν αυτό να ήταν ένα κατάφυτο σημείο, φύση που έχει αγκαλιάσει ο ήλιος σε μια πόλη που έχει μουλιάσει από τη βροχή. Και κατά έναν τρόπο, έτσι είναι. Γιατί η Hanneli Rupert έχει φυτέψει τις αφρικανικές της καταβολές σε ένα pop–up κατάστημα μέσα στο The Shop στο Bluebird – ένα πολυκατάστημα με πολλές επωνυμίες στη γειτονιά του Τσέλσι, στο Λονδίνο. Από το δικό της μαγαζί στο Cape Town, το οποίο φέρει την ονομασία Merchants on Long, η κ. Rupert έχει φέρει κάτι παραπάνω από μια γεύση από τη γενέτειρά της, τη Νότια Αφρική. Εκτός από τη σειρά Okapi, που είναι η δική της συλλογή από τσάντες –όλες φτιαγμένες από δέρματα ζώων μέσα από φάρμες και διακοσμημένες με κέρατα, σαν ένα είδος φυλαχτού από τη Νότια Αφρική–, υπάρχουν τα φρούτα από άλλους Αφρικανούς σχεδιαστές που υποστηρίζει η ίδια. Υπάρχουν τζάκετ με φυλετικά μοτίβα, T–shirts της μόδας και φουλάρια με εμπριμέ σε στυλ Liberty κεντημένα με χάντρες. Αυτό το επίπεδο του χειροποίητου στοιχείου έχει επεκταθεί και σε ένα περίπλοκο έργο με χάντρες, ένα φάνκι ραδιόφωνο και βραχιόλια σε έντονα χρώματα, τα οποία ποικίλλουν από έντονο φούξια μέχρι πράσινο, μπλε και κίτρινο. Υπάρχουν επίσης, βούτυρο κακάο για τα χείλη από τον Allan Schwarz, εντυπωσιακά κοσμήματα από την εταιρεία African Strings, ένα άρωμα μινιατούρα από τη Frazer Parfum και αφρικανικά βιβλία άσκησης από τη Sawa. Το κατάστημα θα παραμείνει ανοιχτό μέχρι τον Ιούνιο. «Επέστρεψα πίσω στη Νότια Αφρική ύστερα από πολλά χρόνια που έζησα στην Ευρώπη, για να ξεκινήσω εκεί τη σειρά μου με τις τσάντες Okapi», εξήγησε η κ. Rupert. «Με ενδιαφέρει πολύ η επωνυμία στην κατηγορία “Made in Africa” και η πρόκληση να δημιουργήσεις μια επωνυμία που είναι φτιαγμένη αποκλειστικά σε μία ήπειρο». «Ηταν μέσα από αυτή τη διαδικασία που ανακάλυψα αρκετούς τεχνίτες που ένιωσα ότι θα είχαν καλύτερη εκπροσώπηση τοπικά και εκτός συνόρων», συνέχισε. «Ηξερα επίσης αφρικανικές επωνυμίες που πουλούσαν καλά σε διεθνές επίπεδο αλλά δεν διετίθεντο στην Αφρική. Είμαι πολύ πατριώτισσα και αυτό κολλάει με το γιατί θα με ενδιέφερε μόνο το μάρκετινγκ των αφρικανικών εταιρειών. Υπάρχει επίσης κάποια ηθική συνείδηση στον τρόπο σκέψης μου». Η ιδιοκτήτρια του καταστήματος έχει μια σεμνή προσέγγιση, αν σκεφτεί κανείς και την καταγωγή της στη μόδα: είναι η κόρη του Johann Rupert, του προέδρου της ελβετικής εταιρείας πολυτελών ειδών, Richemont. Οι τσάντες της κ. Rupert πωλούνται για περίπου 800 δολάρια αλλά εκτός από ορισμένα ασημένια γλυπτά από τον ντιζάινερ Patrick Mavros, που έχει βάση του το Λονδίνο, οι τιμές στο κατάστημα είναι σχετικά λογικές: οι ετικέτες για 220 λίρες για ορισμένα εμπριμέ πουλόβερ, για παράδειγμα, έχουν να κάνουν με το προσεγμένο σχέδιο και την τεχνοτροπία. Το κόνσεπτ κατάστημα Bluebird, το οποίο φιλοξενείται σε ένα εντυπωσιακό κτίριο αρ ντεκό στον αριθμό 350 της Kings Road, είναι ένας ναός από ενδιαφέροντα αντικείμενα. Το μείγμα των ρούχων περιλαμβάνει κομμάτια από σύγχρονες, αστικές επωνυμίες με τη νέα γενιά των σικ σχεδιαστών, όπως Carven από τον Guillaume Henry, Peter Pilotto και Emilio de la Morena. Ο Paul Baptiste, ο διευθυντής του καταστήματος, είπε ότι έχει παρατηρήσει μια αλλαγή ανάμεσα στους νεαρούς καταναλωτές, που ενδιαφέρονται για την τεχνοτροπία και τα υφάσματα. Το κατάστημα Merchants on Lond έδωσε στον κ. Baptiste τη δυνατότητα να διαπιστώσει μια γιορτή ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Καλεσμένη στο πάρτι των εγκαινίων για το μαγαζί ήταν και η νέα γενιά μελών του βρετανικού βασιλείου, όπως και η Τσέλσι Ντέιβι, από τη Ζιμπάμπουε, παλιότερη σύντροφος του πρίγκιπα Χάρι. Οπότε, τι θα ακολουθήσει; Θα επεκτείνει η κ. Rupert το πρότζεκτ της; «Δεν φαντάζομαι το Merchands να γίνει franchise», είπε. «Αλλά θα ήθελα να δημιουργήσω περισσότερα καταστήματα pop–up για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα και προγραμματίζω να ανοίξω ένα στο Λάγος αργότερα μέσα στη χρονιά».

Τα Νέα 19.06.2011

Ψηφίζουν Ελλάδα από τις παραλίες έως τις πασαρέλες

Ρεπορταζ: Έυη Σαλτου & Ζωή Λιακα

Η κρίση έφερε τη χώρα μας στο προσκήνιο,καθώς δεκάδες δημοσιεύματα σε ξλενες εφημερίδες και περιοδικά εκθειάζουν το ελληνικό στυλ...

Σαντορίνη, Σκόπελος, Κρήτη, Ρόδος, Μύκονος: είναι η πεντάδα των ελληνικών νησιών που αποτελούν, σύµφωνα µε δηµοσιεύµατα και αφιερώµατα στον ξένο Τύπο, τη βιτρίνα της χώρας µας στο εξωτερικό. Και δεν είναι η µόνη ελληνική... ατραξιόν που προσελκύει τα βλέµµατα των ξένων. Το αρχαιοελληνικό στυλ έχει γίνει µόδα στις διεθνείς πασαρέλες, ενώ τα ελληνικά πιάτα µαγειρεύονται σε όλο και περισσότερες κουζίνες στον κόσµο. Λίγο πριν από την έναρξη της καλοκαιρινής τουριστικής περιόδου, δεκάδες είναι τα δηµοσιεύµατα στις ξένες εφηµερίδες και τα περιοδικά που προτείνουν στους αναγνώστες τους διακοπές στην Ελλάδα. Αλλωστε, σύµφωνα µε στοιχεία πρόσφατης βρετανικής έρευνας για το κόστος των διακοπών, η χώρα µας έχει ρίξει τις τιµές της κατά τουλάχιστον 10%. Χαρακτηριστικό παράδειγµα, το αφιέρωµα της βρετανικής «Telegraph», η οποία προτείνει ελληνικές διακοπές για όλα τα γούστα. Ετσι, όσοι θέλουν να επισκεφθούν µέρη µε πολυτελή ξενοδοχεία, αρκεί να ταξιδέψουν έως τη Ρόδο, τη Μύκονο, τη Σαντορίνη και την Κρήτη. Οσοι πάλι βλέπουν το πορτοφόλι τους µισοάδειο θα πρέπει, σύµφωνα µε το αφιέρωµα, να επιλέξουν τη Νάξο αντί για τη Μύκονο και την Αλόννησο αντί για τη Σκόπελο. Ακόµη και για εκείνους που θέλουν να συνεχίσουν να κάνουν το χόµπι τους και στην Ελλάδα, όπως αυτό του birdwatching, το ιδανικό νησί είναι η Λέσβος.

Η Σύµη έχει, σύµφωνα µε τους συντάκτες της εφηµερίδας «Guardian», το καλύτερο νεοκλασικό λιµάνι ενώ την καλύτερη θέα µπορεί να δει κανείς από τη Σαντορίνη. Στη λίστα συµπεριλαµβάνεται και η Κέρκυρα, ως το ελληνικό νησί που ενδείκνυται για διάβασµα στις διακοπές και η Γαύδος το νησί προς ανακάλυψη.

Στα σοκάκια των ελληνικών νησιών, πάντως, θα περπατήσουν φέτος περισσότεροι Ελβετοί, καθώς σε δηµοσίευµα της ελβετικής εφηµερίδας «Tribune de Geneve» η χώρα µας καταλαµβάνει την πρώτη θέση στη λίστα µε τις προτιµήσεις των Ελβετών. Και δεν είναι οι µόνοι, αφού – σύµφωνα µε την πιο πρόσφατη έρευνα για τις τουριστικές επιλογές των Ιταλών – όσοι αποφασίσουν να παραθερίσουν στο εξωτερικό, θα επιλέξουν την Ισπανία (19%), την Ελλάδα (14%), την Κροατία (12%) και τη Γαλλία (9%).
ΑΚΙΝΗΤΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ. Οι Ευρωπαίοι δεν βλέπουν την Ελλάδα µόνο ως τόπο διακοπών, αλλά και ως χώρα, στην οποία µπορούν να έχουν ένα εξοχικό δίπλα στη θάλασσα, που συχνά γίνεται η µόνιµη κατοικία µετά τη συνταξιοδότηση. Για τους Βρετανούς η Κρήτη είναι ο δηµοφιλέστερος προορισµός, στον οποίο προτιµούν να αγοράσουν σπίτι ή έκταση. Εξάλλου, 8 στους 10 αλλοδαπούς ιδιοκτήτες στο ελληνικό νησί είναι Βρετανοί. Οσο για τους υπόλοιπους Ευρωπαίους, ιδιαίτερα οι Γερµανοί, οι Σκανδιναβοί και οι Ανατολικοευρωπαίοι, έλκονται περισσότερο από την ηπειρωτική Ελλάδα, κυρίως, δε, την Πελοπόννησο.

Αρχαίο πνεύµα αθάνατο σε ύφος grecian chic
ΑΠΕΙΡΑ ΜΕΤΡΑ υφάσµατος έχουν χρησιµοποιήσειοι ξένοι σχεδιαστές για να πετύχουν το ελληνικό στυλ στις κολεξιόν τους. Φυσικά η άντληση στοιχείων από το αρχαιοελληνικό πνεύµαδεν περιορίζεται µόνο στην ένδυση. Κοσµήµατα, αλλά και παπούτσια σχεδιάστηκαν για να θυµίζουν Ελλάδα.

«Μία στάση στην Ελλάδα. Στα νησιά της, στους µύθους της, στους ήρωές της, στις απολαύσεις της». Με αυτόν τον τίτλο στο εξώφυλλό της η γαλλική «Vogue» διαφηµίζει το αφιέρωµα του τεύχους Ιουνίου - Ιουλίου. Μια καλλονή µε µεσογειακά χαρακτηριστικά και φόρεµα σε χρώµα µπλε βαθύ προσπαθεί να δώσει την πρώτη γεύση για το τι ακολουθεί στις σελίδες της.

Η υπεύθυνη µόδας του περιοδικού «Marie Claire»,Ματίλντα Παππά, υπενθυµίζει ότι ηβιοµηχανία της µόδας κάνει κύκλους αλλά σε κάθε σεζόν υπάρχει πάνταµια γενναία αναφορά στην Ελλάδα και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Και δεν είναι µόνον εκείνοι που δίνουν ένα δείγµα κάποια στιγµή αλλά και εκείνοι που κάθε σεζόν θα κάνουν µια σχεδιαστική νύξη. «Πολλοί σχεδιαστές έχουν αφιερώσει στο παρελθόν ολόκληρες τις συλλογές τους στη χώρα µας. Υπάρχουν όµως και άλλοι που είναι συνδεδεµένοι µε την Ελλάδα, την αγαπούν και µοιραίο είναι να υπάρχει σε κάθε συλλογή τους κάτι. Σε αυτότο πνεύµα εντάσσονται γιαπαράδειγµα οι φούστες Jean Paul Gaultier, το σχέδιο των οποίων παρέπεµπε στις φουστανέλες του 1821».

Τη φετινή σεζόν πολλοί διάσηµοι οίκοι µόδας έδωσαν στοιχεία από το ελληνικό χρώµα, όπως γιαπαράδειγµα ο Salvatore Ferragamo ή ο Emilio Pucci και ο Dior. Υπάρχουν όµως και οι έλληνες σχεδιαστές, οι οποίοι διαπρέπουν στο εξωτερικό και µπλέκουν µε ελληνικά στοιχεία το στυλ κάθε σεζόν. Χαρακτηριστικό παράδειγµα η Σοφία Κοκοσαλάκη, η οποία δανείζεται σύµβολα από την ιδιαίτερη πατρίδα της, την Κρήτη. Οι µπότες που σχεδιάζει έχουν γραµµές από τα κρητικάστιβάνια ήτα ντραπέ που δεν λείπουν από τις κολεξιόν της παραπέµπουν στο αρχαιοελληνικό στυλ.

Η «Μαγειρική οδύσσεια» της αµερικανικής τηλεόρασης
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ, µαγευτικούς προορισµούς και γεύσεις από την ελληνική κουζίνα προβάλλει µια από τις πιο πετυχηµένες εκποµπές στην Αµερική µέσα από το κρατικό κανάλι PBS. Η «Cooking odyssey» µεταδίδεται από τις αρχές Ιανουαρίου και αποσπά κάθε φορά υψηλή τηλεθέαση µε περισσότερους από 7,5 εκατ. πολίτες να παρακολουθούν ανελλιπώς. Η ιδέα του συγκεκριµένου προγράµµατος ανήκει στον Γιώργο Στάµου, ο οποίος υποστηρίζει ότι δεν δυσκολεύτηκε να πείσει τους ιθύνοντες γι’ αυτό το ταξίδι στη µεσογειακή γαστρονοµία. Τη µερίδα του λέοντος φυσικά σε αυτή τη διαδροµή έχει η ελληνική κουζίνα, αλλά και τα τοπία της χώρας. «Προσπαθούµε να δώσουµε στους Αµερικανούς να καταλάβουν ότι γύρω από την διατροφή των Ελλήνων υπάρχει ένας ολόκληρος τρόπος ζωής. Οι Ελληνες καθόµαστε ως οικογένεια γύρω από το τραπέζι, απολαµβάνουµε το φαγητό και συζητάµε. Είναι µια ολόκληρη ιεροτελεστία». Παρουσιαστής της εκποµπής είναι ο Γιάννης Μαµελετζής, ο οποίος ζει και εργάζεται στη Γενεύη κι εκτός από σεφ είναι και επιδηµιολόγος. «Κι αυτή η δεύτερη ιδιότητα είναι σηµαντική, καθώς οι Αµερικάνοι θέλουν την επιστηµονική θεώρηση στις συµβουλές και τις πληροφορίες που δίνει για την αξία του παρθένου ελαιόλαδου, για τα λαχανικά, τα βότανα, τα δηµητριακά, τα θαλασσινά και το κρασί». Η µεγάλη στροφή, βέβαια, προς την ελληνική κουζίνα και τη µεσογειακή διατροφή έγινε το 2008 µε την έρευνα του δρος ∆ηµητρίου Τριχόπουλου, καθηγητή Επιδηµιολογίας και Πρόληψης του Καρκίνου στο Πανεπιστήµιο Χάρβαρντ, η οποία φιλοξενήθηκε σε όλα τα µεγάλα µέσα ενηµέρωσης του κόσµου. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα εκείνης της έρευνας το ελαιόλαδο, τα όσπρια και η ντοµάτα είναι ισχυρά όπλα κατά του καρκίνου. Μάλιστα, οι πιθανότητες εµφάνισης της ασθένειας µειώνονται έως και 12% αρκεί να ακολουθεί κανείς τους κανόνες της µεσογειακής διατροφής.

Εντυπωσιακό είναι πως µόνο η καθηµερινή κατανάλωση του ελαιολάδου µπορεί να µειώσει τον κίνδυνο εµφάνισης καρκίνου κατά 9%.

«Επιλέξτε ελληνικό φαγητό» προτρέπουν και επιστήµονες από το Πανεπιστήµιο του Τελ Αβίβ, οι οποίοι επισηµαίνουν πως δεν αρκεί η αντηλιακή κρέµα κατά της βλαβερής ακτινοβολίας του ήλιου αλλά απαιτείται και η κατανάλωση των κατάλληλων τροφών, όπως ψάρια, φρούτα, λαχανικά, ελαιόλαδο και γιαούρτι. Σύµφωνα µε τους ερευνητές µία είναι η συνταγή: τα ελληνικά πιάτα.

Πώς θα απαλλαγούμε από τη διετή φαγούρα για νέα γκάτζετ

Του David Pogue (Ελευθεροτυπία)

Κάθε χρόνο αγοράζουμε αναρίθμητες συσκευές αναπαραγωγής μουσικής, ψηφιακές μηχανές και κινητά τηλεφωνά, τα οποία σε σύντομο χρονικό διάστημα καταλήγουν στο κοντινότερο καλάθι αχρήστων . Η έκφραση «ανανέωση κάθε δυο χρόνια» δεν δηλώνει απλώς την προσφορά κάποιας κινητής τηλεφωνίας , που μας πούλα με έκπτωση ένα καινούργιο τηλέφωνο κάθε 24 μήνες.

Περιγράφει ταυτόχρονα τις καταναλωτικές συνήθειες του μέσου καταναλωτή όσον αφόρα την αγορά ηλεκτρονικών συσκευών .Δυστυχώς , ασχέτως των αγαθών προθέσεων εκαστοτε καταναλωτή , η δέσμευση για ανακύκλωση είναι δύσκολο να τηρηθεί , τουλάχιστον όσον αφορά τις ηλεκτρονικές συσκευές . Η φράση « διατηρήσιμα ηλεκτρονικά προϊόντα» μοιάζει μάλλον οξύμωρη , όπως π.χ. η φράση «ηθοποιός χωρίς έπαρση»

Κι αυτό γιατί αυτή καθαυτή η βιομηχανία ηλεκτρονικών βασίζεται στη συχνή ανανέωση προϊόντων. Το iPhone , iPad, iPod που αγοραζετε σήμερα θα είναι ξεπερασμένο ύστερα από έναν χρόνο. Κάθε μοντέλο φωτογραφικής μηχανής τσέπης , που πωλείτε ύστερα από έξι μήνες δεν θα πωλειται. Όσο για τα Android τηλεφωνά? Κάθε Παρασκευή απόγευμα λανσάρεται ένα καινούργιο.

Η τεχνολογία προοδεύει όντως τόσο γρήγορα? Ή μήπως ο βραχύς βιος αυτών των προϊόντων είναι προσχεδιασμένος? Δεν έχει σημασία. Η ευθύνη εν τέλει βαρύνει τόσο εμάς τους καταναλωτές όσο και την ηλεκτρονική βιομηχανία. Οι κατασκευάστριες εταιρείες έρχονται απλώς να ικανοποιήσουν κάποιες βασικές ανθρώπινες παρορμήσεις. Ίσως το στυλ ενός προϊόντος? Ή το κύρος που αποπνέει? Και κυρίως την επίγνωση ότι δεν έχουμε μείνει πίσω σε οτιδήποτε . Όταν κατέχουμε προϊόντα ξεπερασμένης τεχνολογίας , νιώθουμε ότι είμαστε οι ίδιοι ξεπερασμένοι.

Υπάρχουν λύσεις? Ευελπιστώντας να βελτιώσω τις γνώσεις μου επί του θέματος ζήτησα από το 1,3 εκατομμύρια οπαδούς μου στο Twitter να μου πουν τη γνώμη τους. Δυστυχώς οι περισσότεροι δηλώσαν απαισιόδοξοι.» Δεν φταίνε τα γκατζετ φταίνε οι άνθρωποι» έγραφε ο @calcrash.» Υπάρχει μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων με Υπερκινητικό Σύνδρομο Διάσπασης Προσοχής (A.D.D.) , η οποία απαιτεί συνεχώς νέα γκατζετ και αυξημένες δυνατότητες.

Αξιοσημείωτη μερίδα ανθρώπων είναι της άποψης ότι η ηλεκτρονική βιομηχανία θα πρέπει να σταματήσει να σερβίρει πληθώρα μοντέλων με τέτοια συχνότητα. Όπως έγραφε ο @jatkin02: « κάθε γκατζετ επιτελεί ένα έργο, το επιτελεί σωστά , είναι σχεδιασμένο ώστε να το επιτελεί εις το διηνεκές, με όσο το δυνατόν λιγότερες πιθανότητες αστοχίας». Αρκετοί επισήμαναν ότι ένα ρολόι ROLEX είναι τόσο άρτια κατασκευασμένο ώστε να περναει από γενιά σε γενιά. Δυστυχώς οι ηλεκτρονικές συσκευές δεν είναι ρολόγια. Είναι αναμενόμενο να εμπλουτίζονται χρόνο με το χρόνο με όλο και περισσότερες λειτουργίες.

Άλλη μια ενθουσιώδης ομάδα πρότεινε η σχεδίαση των γκατζετ να μπορεί να εκσυγχρονίζεται –να μπορείς για παράδειγμα να προσθέσεις ένα νέο τσιπ σε ένα παλιό κινητό. Και αυτή η πρόταση όμως δεν είναι ρεαλιστική. Τι θα έχουν να κερδίσουν οι κατασκευάστριες εταιρείες? Η πώληση ενός ολοκαίνουργιου γκατζετ είναι σαφώς πιο επικερδής για αυτές. Το τρέχον iPhone δεν διαθέτει μόνο διαφορετικό τσιπ άλλα και διαφορετική οθόνη, μπαταρία, εσωτερικό κύκλωμα και συνδέσμους. Τα πάντα αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο.

Μια τρίτη, εξίσου καταδικασμένη πρόταση είναι να βασιζόμαστε σε αναβαθμίσεις λογισμικού και όχι σε καινούργιο εξοπλισμό. Πολλοί κατασκευαστές ήδη το κάνουν αυτό, αλλά το νέο λογισμικό μπορεί να φτάσει μόνο μέχρι ορισμένα όρια. Ευτυχώς, κάποιες προτάσεις θα μπορούσαν να μας οδηγήσουν σε ένα πιο οικολογικό σύμπαν. Για παράδειγμα :» Να περιλαμβάνονται στη συσκευασία των νέων συσκευών ειδικοί φάκελοι ανακύκλωσης ,όπως κάνει η HP με τα δοχεία μελάνης, προκειμένου να ενθαρρύνει την ανακύκλωση τους ώστε να μην καταλήγουν στα σκουπίδια» , έγραφε ο @magazone. Οι περισσότερες εταιρείες υπολογιστών προσφέρουν ήδη προγράμματα ανακύκλωσης για παλιές συσκευές.

Ακόμη, τυποποίηση συνδέσμων και αξεσουάρ. Στην Ευρώπη όλα τα κινητά τηλεφωνά χρησιμοποιούν τον ίδιο τύπο καλωδίου ρεύματος οπότε ο κόσμος δεν συσσωρεύει πλέον άχρηστα κουτιά με συμβατούς προσαρμογής. Αυτές οι προτάσεις είναι καλές. Πως όμως θα πειστούν οι κατασκευάστριες εταιρείες να τις υιοθετήσουν?

Θα μπορούσαν να εμπλακούν οι κρατικοί μηχανισμοί. Άλλωστε οι κατασκευάστριες εταιρείες της Ε.Ε. τυποποίησαν τα καλώδια ρεύματος των κινητών τηλεφώνων μόνο αφού έλαβαν κρατική εντολή να το πράξουν. και για όσους δεν συμπαθούν τις κρατικές εντολές , υπάρχει και η πίεση από πλευράς καταναλωτών. Ίσως η διατηρισημοτητα να μεταβληθεί σε εργαλείο μάρκετινγκ και όχι σε κρυμμένο κόστος.

Ισορροπία μοντέρνου και παραδοσιακού

Οι γυναίκες στην Ινδία επιλέγουν κοστούμια που αναδεικνύουν τη σιλουέτα. Στο Σουδάν, αν μια γυναίκα φορέσει παντελόνια, καταλήγει στη φυλακή.
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η μουσουλμανική μαντίλα μετατρέπεται σε είδος πολιτικού αλεξικέραυνου. Και στον ισλαμικό κόσμο, νέοι σχεδιαστές μόδας προτρέπουν τις γυναίκες να ξεφύγουν από την ενδυματολογική «πούρντα» (παραπέτασμα), με ρούχα που παντρεύουν τις παγκόσμιες τάσεις της μόδας με τα μουσουλμανικά ήθη και έθιμα.
Στις αρχαίες κοινωνίες που κατακλύζονται από δυτικά αγαθά και ιδέες, η γυναίκα επωμίζεται συχνά το βάρος των ανταγωνιστικών απαιτήσεων της παράδοσης και του μοντερνισμού. Ο τρόπος που ντύνεται αντικατοπτρίζει πολύ περισσότερα πέρα από την προσωπική της έννοια του στιλ. Κρίνεται γι’αυτά που πράττει ή γι’αυτά που δεν φοράει από τους γονείς της, τα πεθερικά της, τους συναδέλφους της, από αγενείς άντρες μέσα σε λεωφορείο, ακόμη και από πολιτικούς, όπως συνέβη με τη διαμάχη γύρω από την ισλαμική μαντίλα.
Ορισμένες φορές υποτάσσεται στην παράδοση, άλλες φορές την προκαλεί. Ας πάρουμε το παράδειγμα της σύγχρονης Ινδίας, όπου μια δεκαετία ραγδαίας οικονομικής αναπτυξης συνοδεύεται από νέες ευκαιρίες για τις μορφωμένες γυναίκες των πόλεων-και παράλληλα τους προσφέρει μια τεράστια ποικιλία νέων στιλ.
«Σχεδόν καθημερινά νιώθω ότι αυτή η χώρα αλλάζει», αναφέρει Ανουπάμα Νταγιάλ, σχεδιάστρια μόδας από το Νέο Δελχί, που η νέα φθινοπωρινή συλλογή της περιέχει κοντά φορέματα και χυτές τουίκ. «Και ποιος αλλάζει γρηγορότερα; Φυσικά η γυναίκα».
Καθώς οι γυναίκες αποκτούν περισσότερα χρήματα, δύναμη και ελευθερία, μεταβάλλεται ενίοτε και ο τρόπος που ντύνονται. Πολύ συχνότερα όμως σε σχέση με τους άντρες , οι γυναίκες ανακαλύπτουν ότι οι ενδυματολογικές τους επιλογές υπαγορεύονται από πολιτιστικές επιταγές: σεμνότητα, εξουσία, αλλαγή των ιδανικών προτύπων περί θηλυκότητας. Κάτι που για ένα Δυτικό φαντάζει παραδοσιακό, ενδέχεται για μια γυναίκα από την Ασία ή την Αφρική να εμπεριέχει υψηλότερο κύρος.
«Πιστεύω πραγματικά ότι το σάρι μου προσδίδει μεγαλύτερο κύρος», αναφέρει η Αμπίκα Νέιρ, η οποία εργάστηκε ως δημοσιογράφος και ως δικηγόρος και πλέον διευθύνει το τμήμα νομικών εκδόσεων της Thomson Reuters στην Ινδία. «Και όπως δεν θεωρώ το σάρι ή το τσουριντάρ παραδοσιακά ενδύματα, ομοίως δεν πιστεύω ότι ένα κοστούμι ειδικά αν είναι κακοραμμένο, συνεπάγεται ότι είναι μοντέρνο».
Η ζωή των γυναικών στην Ινδία βρίσκεται σε ιδιαίτερα ρευστή κατάσταση. Σήμερα εγγράφονται στο δημοτικό σχολείο ισάριθμα κορίτσια με τα αγόρια. Το μερίδιο των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει αυξηθεί. Οι γυναίκες ολοένα και περισσότερο ζουν μόνες τους , ταξιδευουν ανά τον κόσμο, υιοθετούν παιδιά ως ανύπαντρες μητέρες, παίρνουν διαζύγιο. Στο μεταξύ είναι υποχρεωμένες να υφίστανται παγιωμένα κοινωνικά και θρησκευτικά έθιμα, σεξουαλική παρενόχληση και κάποιες φορές, βία.
Καθώς η ευημερία δημιουργεί μια καινούργια τάξη παχύσαρκων γυναικών, η νέα τάση για καλή σωματική υγεία έχει γεννήσει ένα καινούργιο ιδεατό μοντέλο θηλυκότητας: αδύνατη, γυμνασμένη , με ανάλογη αμφίεση. Φορέματα κοκτέιλ –σάρι-όπως ονομάζονται- ράβονται συνήθως από αραχνοΰφαντο σιφόν, ορισμένες φορέ στολίζονται με κρύσταλλα και συνδυάζονται ενδεχομένως με κάποιο μπουστάκι.
Σε ορισμένα μέρη, λόγω της παγκοσμιοποίησης, έχουν εισαχθεί δυτικές ιδέες περί θηλυκότητας και ομορφιάς, εξωθώντας τις γυναίκες να αποκαλύπτουν το σώμα τους. Αλλού η εισβολή δυτικών εικόνων και προτύπων έχει σκληρύνει ακόμη περισσότερο την παράδοση, χωρίς ωστόσο τα ρούχα να είναι ακομψα.
Στην Ινδονησία, την πολυπληθέστερη μουσουλμανική χώρα του πλανήτη, το χιτζάμπ ή τζιλμπάμπ, όπως είναι γνωστό εκεί, είναι πολύ πιο διαδεδομένο σήμερα απ’ότι ήταν στην προηγούμενη γενιά. Στη σύχγρονη εκδοχή του, όμως θα είναι ενα πολυτελές επώνυμο μαντίλι, που θα συγκρατείται στη θέση του με μια καρφίτσα ή θα συνδυάζεται με ένα μοντέρνο ζευγάρι γυαλιά ηλίου.
«Αντλούμε διάφορα στιλ και τάσεις από τη Δύση και τα τροποποιούμε ώστε να ανταποκρίνονται στο σεμνό τρόπο ζωής μας», εξηγεί η Λιάνα Ροσνίτα Ρεντουαν –Μπιρ, εκδότρια περιοδικού από τη Τζακάρτα.
Οι ισορροπίες είναι εκαιρετικά εύθραυστες για τις μουσουλμάνες που ζουν σε χώρες του δυτικού κόσμου. Η Ράμπια Ζαγκαρπούρ ζούσε στην Καλιφόρνια, όταν πριν από δεκα χρόνια άρχισε να ντύνεται σύμφωνα με τον ισλαμικό κώδικα. «Αντιμετωπίζεις το δίλημμα: ‘Ω, Θεέ μου, αυτή είναι τόσο χαριτωμένη τάση, αλλα δεν επιτρέπεται να τη φορέσω’», αναφέρει από την εμπειρία της. «Τα ψώνια σου προκαλούν κατάθλιψη. Και έπειτα είναι και το θέμα της δουλειάς. Ένδυμα εργασίας; Τι φοράει κανείς;».
Η κ. Ζαγκαρπουρ, η οποία ζεί πλέον στο Ντουμπάι, ξεκίνησε να σχεδιάζει ρούχα για γυναίκες όπως η ίδια: φόρμες γυμναστικής με μακρύτερες μπλούζες, που καλύπτουν τον κορμό, τολμηρά εμπριμέ μεταξωτά καφτάνια, ακόμη και ένα μονοκόμματο χιτζάμπ με κουκούλα από ελάστικό ύφασμα που αναπνέει. Οι πελάτισσες της συχνά της εκφράζουν την ανακούφιση τους, ενώ οι επικριτές της ορισμένες φορές χλευάζουν τις δημιουργίες της ως υπερβολικά ελκυστικές.
«Για μένα» επιμένει η κ.Ζαγκαρπουρ, «η σεμνότητα και η κομψότητα είναι απολύτως συμβατές έννοιες». Η κομψότητα πάντως δεν φάνηκε να απασχολεί τη Λούμπνα Χουσεΐν από το Σουδαν, η οποία συνελήφθη πέρυσι με την κατηγορία προσβολής της δημόσιας αιδούς επειδή φορούσε παντελόνια. Στο Σουδάν το αδίκημα αυτό τιμωρείται με 40 βουρδουλιές από το νόμο της Σαρία. Το δικαστήριο δεν της επέβαλε τελικά μαστίγωμα, αλλά πρόστιμο περίπου 200 δολαρίων.Όταν η κ. Χουσεΐν αρνηθηκε να το πληρώσει, κατέληξε στη φυλακή.
Στην Ινδία οι γυναίκες είναι διαρκώς αναγκασμένες να κάνουν εύθραυστες επιλογές. Η τηλεπαρουσιαστρια ειδήσεων Σουχασίνι Χαϊντάρ φοράει στον αέρα κομψά σακάκια. Γνωρίζει όμως ότι σε ένα επίσημο κυβερνητικό δείπνο πρέπει να φορέσει σάρι. «Υπάρχουν αρκετά μέρη», τονίζει, «όπου θα αποτελούσε αγένεια να εμφανιστεί μια γυναίκα με δυτική αμφίεση».
Η κ. Νταγιάλ φυλάει το σάρι για κρίσιμες περιστάσεις. «Οποτε χρειάζομαι μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, πρέπει να φορέσω σάρι», υπογραμμίζει. «Οποτε δεν πρέπει να αναλάβω κανενα ρίσκο, πρέπει να φορέσω σάρι-παρόλο που έχω και Armani και Gucci κι εκατοντάδες δημιουργίες Anupama στην γκαρνταρόμπα μου».

Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο Somini Sengupta-εφ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Τhe New York Times, 10-10-2010

Η Καραγκούνα είναι και πάλι σικ

Οι ελληνικές φορεσιές ανοίγουν διάλογο µε τη µόδα στην έκθεση της Ελληνοαµερικανικής Ενωσης, µε σχέδια από παραδοσιακές ενδυµασίες και δηµιουργίες σύγχρονων σχεδιαστών
Πώς φοριέται σήµερα µία παραδοσιακή πτυχωτή πουκαµίσα από τη φορεσιά της Σκύρου; Πώς το αµάνικο κοντογούνι της Ηπειρώτισσας µπορεί να φορεθεί µε µπότες πλατφόρµες και φαρδιά φούστα; Τέτοιες ερωτήσεις απασχολούν τα δηµιουργικά µυαλά από τον χώρο της µόδας που αναζητούν έµπνευση σε άλλους πολιτισµούς και άλλα µέρη. Αυτή η αναζήτηση συµβαίνει συχνά.

Και χαρακτηρίζει την τάση έθνικ που εµφανίζεται στις διεθνείς πασαρέλες και δείχνει ότι η σύγχρονη µόδα εµπνέεται από στοιχεία της ιστορίας των πολιτισµών. Σε αυτήν τη διεθνή τάση δήλωσε πρόσφατα «συµµετοχή» και η ελληνική παράδοση. Με τις αναφορές στην κρητική ενδυµασία της Σοφίας Κοκοσαλάκη, τις φουστανέλες στις συλλογές υψηλής ραπτικής του Ζαν Πολ Γκοτιέ, στα πολύχρωµα σύνολα βαλκανικής αισθητικής του Τζον Γκαλιάνο. Αυτή τη συνάντηση ελληνικής ενδυµατολογικής παράδοσης και σύγχρονης µόδας παρουσιάζει στην Αθήνα η έκθεση «Βeyond Dress». Πρωταγωνιστές, τα έγχρωµα σχέδια ελληνικών ενδυµασιών του σκιτσογράφου Γήση Παπαγεωργίου, οι δηµιουργίες των ξένων και των σύγχρονων ελλήνων σχεδιαστών.

Σύνολα του πρετ α πορτέ πολυτελείας απέναντι από τα σχέδια µε όλες τις λεπτοµέρειες ενδυµασιών της Μακεδονίας, της Θράκης, της Θεσσαλίας, της Ηπείρου και της νησιωτικής χώρας. Κι ανάµεσά τους κοµµάτια µε ελληνική υπογραφή από τις συλλογές των σχεδιαστών που συµµετείχαν στις πρόσφατες Εβδοµάδες Μόδας της Αθήνας. «Η έκθεση δεν ακολουθεί µία λαογραφική προσέγγιση, τη µουσειακή αντίληψη της χρονολογικής αντιπαράθεσης. Η ιδέα βασίζεται σε έναν σύγχρονο διάλογο των σχεδίων µε τη µόδα.

Κατά κάποιον τρόπο λειτουργούν σαν οπτική βιβλιοθήκη δείχνοντας πως γίνονται το έναυσµα σε σύγχρονους δηµιουργούς για να εµπνευσθούν και να αναδείξουν τις επιρροές της παράδοσης» λέει στα «ΝΕΑ» η ιστορικός µόδας Λυδία Καµίτση, η οποία ανέλαβε την επιµέλεια της έκθεσης «Βeyond Dress».

Ο χώρος της Ελληνοαµερικανικής Ενωσης θα λειτουργήσει ως σύγχρονη γκαλερί. Στην έκθεση παρουσιάζονται δηµιουργίες του Τζον Γκαλιάνο από τη δική του συλλογή πρετ α πορτέ και του Ζαν Πολ Γκοτιέ από τη συλλογή υψηλής ραπτικής του χειµώνα 2006 και του πρετ α πορτέ του χειµώνα 2010. Παράλληλα µε τα σχέδια του Γήση Παπαγεωργίου και τις ίδιες τις δηµιουργίες των ξένων σχεδιαστών – ανάµεσά τους και οι εγκατεστηµένοι στο εξωτερικό Σοφία Κοκοσαλάκη και Ιωάννης Γκία – θα προβάλλονται και βίντεο από τα σόου των συλλογών τους, δίνοντας περισσότερες οπτικές λεπτοµέρειες. Από την πλευρά της εγχώριας µόδας, οι σχεδιαστές Γιώργος Ελευθεριάδης, Θάνος Κυριακίδης, Αγγελος Μπράτης, Δηµήτρης Ντάσιος, Ορσαλία Παρθένη, Deux Ηommes, Μαρία Μάστορη - Φίλιπ Μότβαρι και ΜiRo προσφέρουν τα δικά τους κοµµάτια. Σύµφωνα µε την επιµελήτρια «οι έλληνες σχεδιαστές δεν έχουν άµεση σχέση µε την ελληνική φορεσιά και οι αναφορές τους περνούν µε αµυδρό τρόπο, καθώς η ελληνική παράδοση της χειροτεχνίας βρίσκεται µέσα τους κι εµφανίζεται µε τις λεπτοµέρειες στα µανίκια, τα κεντήµατα, τα στολίδια, το γιλέκο, τον όγκο ή τις πτυχές στα ρούχα τους».

Απόκρυψη - αποκάλυψη
Η Λυδία Καµίτση εξηγεί ότι η ενδυµασία είναι ένα παιχνίδι απόκρυψης - αποκάλυψης.

Από τις απαρχές του ανθρώπινου πολιτισµού µέχρι και σήµερα το ένδυµα λειτουργεί ως πολυσήµαντος επικοινωνιακός κώδικας για το πρόσωπο που το φορά. Το ρούχο καλύπτει το σώµα, ενώ την ίδια στιγµή αποτελεί στοιχείο εξωτερικού καλλωπισµού ή µαρτυρία στοιχείων της ταυτότητάς µας.

Ο χειµώνας του 2009, κατά την αισθητική άποψη του Τζον Γκαλιάνο, είχε στοιχεία από την παραδοσιακή βαλκανική χειροτεχνία. Ανάµεσα στις ζώνες µε τις πόρπες και τα κρύσταλλα Swarovski, τα στιβάλια - στιλέτο µε τα σέξι πον πον, τις βελούδινες κεντητές φούστες και τα πανωφόρια πρόβαλλαν τα δάνεια από τις βορειοελλαδίτικες παραδοσιακές φορεσιές. Ετσι οι αγέρωχες Καραγκούνες, µε το άγγιγµα Γκαλιάνο έγιναν µούσες του Βalkan chic.

«Ο Γκοτιέ είναι φιλέλληνας. Εχει σχέσεις µε την Ελλάδα, την επισκέπτεται συχνά, την αγαπά, την ανακαλύπτει. Αυτήν την οικειότητα µε το ελληνικό στοιχείο τη χρησιµοποιεί συχνά στις συλλογές του. Ο Τζον Γκαλιάνο έχει άλλη αφετηρία καθώς τον χαρακτηρίζει η έρευνα που κάνει αναζητώντας στοιχεία σε διαφορετικές εποχές και πολιτισµούς. Ετσι, αναζητώντας ιδέες για τη συλλογή του για τον χειµώνα του 2009, το µάτι του έπεσε στις ελληνικές φορεσιές όταν επισκέφθηκε το παράρτηµα του Λυκείου Ελληνίδων στο Λονδίνο. Του έκαναν εντύπωση, αναζήτησε βιβλιογραφία, οι συνεργάτες του ήρθαν σε επαφή µαζί µου και τους συνέστησα τα λευκώµατα µε τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη» λέει η Λυδία Καµίτση, λύνοντας τον γρίφο του για το δροµολόγιο της ελληνικής φορεσιάς στις διεθνείς πασαρέλες. «Το ενδιαφέρον είναι ότι το στάιλινγκ σε αυτούς τους σχεδιαστές δεν δείχνει πώς γίνεται µοντέρνα η φορεσιά, αλλά πώς δηµιουργούν µία νέα σιλουέτα αξιοποιώντας λεπτοµέρειες που τους εντυπωσίασαν».

Η επιµελήτρια της έκθεσης, η οποία µεγάλωσε στην Ελλάδα και από το 1978 ζει στη Γαλλία όπου διδάσκει στο Τµήµα Ανθρωπολογία της Τέχνης στο Πανεπιστήµιο της Σορβόννης, ερευνά την εξέλιξη της µόδας κοινωνιολογικά. Δίνει τη δική της εξήγηση στο φαινόµενο των έθνικ επιδράσεων στη δουλειά των σύγχρονων σχεδιαστών.

«Είναι δύσκολο κάθε χρόνο να επινοείς κάτι καινούργιο. Η τελευταία αισθητική επανάσταση που προήλθε από τη µόδα έγινε τη δεκαετία του ‘60. Τότε που η µόδα άρχισε να προσέχει τον τρόπο ζωής της νεολαίας, που εµφανίστηκε το µίνι και το παντελόνι και τα σορτς άρχισαν να φοριούνται από τις γυναίκες. Ηταν η εποχή που όλες οι καλλιτεχνικές οµάδες κοίταζαν µπροστά, προς το µέλλον. Ηταν µία διεθνής τάση, την οποία ακολούθησε και η µόδα. Τα τελευταία τριάντα χρόνια, από τη δεκαετία του ‘80 τα µέσα ενηµέρωσης και το Ιντερνετ επιτρέπουν την άµεση πρόσβαση στην αισθητική, ιστορική, κοινωνιολογική προσέγγιση κι έτσι ο σχεδιαστής κάνει ένα µείγµα από διαφορετικά στοιχεία. Η µόδα όπως δηµιουργείται σήµερα µοιάζει µε την παραγωγή της µουσικής. Οπως δεν υπάρχει πρωτότυπη µουσική σύνθεση κι έχουµε το sampling µουσικών κοµµατιών, έτσι αντίστοιχα δείγµατα από µείξεις µάς παρουσιάζουν και οι σχεδιαστές».

«Μοιάζει µε γλυπτό»
Για την έκθεση «Βeyond Dress Codes» γράφουν και οι «Νew Υork Τimes». Αναφέρονται στην επικείµενη έκδοση του λευκώµατος του Γήση Παπαγεωργίου µε τα 520 ολοκληρωµένα και τεκµηριωµένα σχέδια των ελληνικών παραδοσιακών ενδυµασιών για τα οποία άντλησε πληροφορίες από την ιδιωτική συλλογή του λαογράφου Ανδρέα Παπαγεωργίου στη Λίµνη Ευβοίας.

Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο Εφης Φαλίδα-εφ. Τα Νέα, 24-09-2010

Art director κτίζει ίματζ οίκων μόδας

Πολλοί άνθρωποι του χώρου της μόδας επικοινωνούν τις ιδέες τους καλύτερα με βελόνα και κλωστή παρά με λέξεις.
Η ιδιόρρυθμη δουλειά του Πάτρικ Λι, ως art director και graphic designer για μερικούς από τους πιο συναρπαστικούς νέους σχεδιαστές ενδυμάτων του χώρου, είναι ακριβώς αυτη: να καταφέρει να μεταδώσει το όραμά τους μέσα στα ελάχιστα δευτερόλεπτα που απαιτούνται για να δει κανείς το όνομα πάνω στην ετικέτα ενός φορέματος ή ενός t-shirt. Το εργαλείο του είναι τα λογότυπα, τυα κρεμαστά καρτελάκια και οι πολυτελεις χάρτινες σακούλες.
Πώς μπορεί π.χ. να εξηγήσει κανείς τη μάρκα Rodarte σε καποιον που χωρίς να γνωρίζει τίποτε για τις δύο αυτοδίδακτες αδερφες από την Πασαντίνα της Καλιφόρνιας οι οποίες εμπνέονται από γιαπωνέζικες ταινίες τρόμου και κάτι ασχημούλικα πουλιά, αντικρίζει ένα από τα κουρελιασμένα πουλόβερ τους αξίας άνω των 1000 δολαρίων;
«Ποια είναι η λέξη που ψάχνω;» αναρωτιέται ο κ. Λι στην προσπάθεια του να εξηγήσει πώς επιχειρεί να συλλάβει το πνεύμα της εξαιρετικά προκλητικής κολεξιόν Rodarte, που σχεδίασαν οι Κέιτ και Λόρα Μαλίβι, μιας μάρκας που έχει σαγηνεύσει τον κόσμο της μόδας. Υπάρχει κάτι εκλεπτυσμένο στα ρούχα τους, ιδιαίτερα στα πολυτελή υφάσματα και στις λεπτομέρειες κατασκευής. Ταυτόχρονα όμως υπάρχει και κάτι άλλο, το οποίο δημιουργεί ένα αίσθημα έντασης. Ο κ. Λί σκέφτηκε αρχικά να χαρακτηρίσει αυτό το κάτι ως «τραχύτητα» ή «αρρενωπότητα», θεώρησε όμως και τις δύο λέξεις ανεπαρκείς και αποφάσισε ότι η λέξη που έψαχνε ήταν το «γκροτέσκο».
«Οι σχεδιαστές έλκονται από αυτή τη σύγκρουση ανάμεσα στη φινέτσα και στο γκροτέσκο, καθώς και από το πώς κάτι απροσδόκητο μπορεί να προκύψει από αυτόν το συνδυασμό», αναφέρει ο κ. Λι.
Καθώς η κυοφορία μιας μάρκας, από τη γέννηση της μέχρι τη στιγμή που θα την αγκαλιάσουν τα μέσα επικοινωνίας, συρρικνώνεται σε ένα χρονικό διάστημα που θα μπορούσε να κάνει το «εν μια νυκτί» να μοιάζει με αιωνιότητα, ο παρασκηνιακός ρόλος των ιματζ μέικερ, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σπουδαιότητα. Οι σχεδιαστές μόδας πρέπει να τραβήξουν την προσοχή, διαφορετικά έχουν σβήσει. Εκτός από τις αδελφές Μαλίβι, ο κ. Λι συνεργάζεται με τους Αλεξάντερ Ουάνγκ, Φίλιπ Λίμ και Τζέισον Γου, τρία νέα ονόματα που εχουν κάνει αίσθηση στο χώρο της μόδας. Η δουλειά του είναι να επινοεί τα οπτικά ερεθίσματα που θα βοηθήσουν το καταναλωτικό κοινό να αναγνωρίζει τις δημιουργίες τους.
Ο κ. Γου, ο οποίος εκτοξεύτηκε στο διεθνές καλλιτεχνικό στερέωμα όταν η Μισελ Ομπάμα επέλεξε για τη δεξίωση της ορκωμοσίας μια δική του λευκή τουαλέτα με έναν ώμο, περιγράφει τον κ. Λι ως «το πιο καλά κρυμμένο μυστικό του κόσμου της μόδας». Ο κ. Λι έχει συνεργαστεί επίσης με μεγαλύτερους οίκους, όπως η Channel και η Bottega Veneta, ενώ η αμερικανική αλυσίδα καταστημάτων των Nordstrom τον προσέλαβε για να φρεσκάρει την εικόνα της.
Το άγγιγμα του 41χρονου κ. Λι είναι συχνά αόρατο, αν και σίγορα θα αναγνωρίσετε τη δουλειά του αν έχετε δει την ταινία «Βαλεντίνο: Ο τελευταίος αυτοκράτορας», στην οποία σχεδίασε τους τίτλους, ή αν ψωνίζετε σε ένα από τα καταστήματα Barneys Co-Op, για τα οποία σχεδίασε το λογότυπο σε σχήμα τριφυλλιού. Άρχισε να συνεργάζεται με σχεδιαστές μόδας πριν από οκτώ χρόνια, έχοντας ήδη πίσω του μια καριέρα στο χώρο των περιοδικών.
Ο κ. Λι σχεδιάζει ακόμα τις προσκλήσεις των επιδείξεων μόδας που κάθε σεζόν αποστέλλονται σε εκατοντάδες συντάκτες μόδας και πελάτες καταστημάτων, δελεάζοντας τους να δουν από κοντά μια κολεξιόν και κάποιες φορές προϊδεάζοντάς τους για το τι πρόκειται να ακολουθήσει.
Προτού ξεκινήσει η συνεργασία του κ. Λι με τον Φίλιπ Λιμ, ο σχεδιαστής μόδας είχε ήδη δημιουργήσει το λογότυπό του. Είχε χρησιμοποιήσει την υπογραφή του προκειμένου να το κάνει να δείχνει πιο προσωπικό. Οι αλέγρες δημιουργίες του έχουν ευρύτερη εμπορική απήχηση συγκριτικά με τους άλλους πελάτες του κ. Λι, συνεπώς ήταν σημαντικό το όλο πακετο να μη δείχνει εσωστρεφές ή υπερβολικά εστιασμένο. Ο κ. Λι δημιούργησε ένα αναγνωρίσιμο στοιχείο ταυτότητας: ένα κέντημα με χρωματιστή κλωστή που κοσμεί τις συσκευασίες και τις προκλήσεις.
Μ’αυτό το έξυπνο τρικ, ακόμα κι ένα άχαρο αντικείμενο μοιάζει σαν να φέρει το άγγιγμα του σχεδιαστή.

Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο Eric Wilson-εφ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, The New York Times, 13-12-2009