Ελλάς-Ελλήνων-Τρωκτικών

Στα λαγούμια της νέας ενημέρωσης

Μετά τη δολοφονία του Σωκράτη Γκιόλια το μπλογκ troktiko ανακοίνωσε ότι κλείνει. Ανεξάρτητα από το αν είναι τελεσίδικη αυτή η απόφαση, δεν θα μείνουν παραπονεμένοι οι φανατικοί καθημερινοί επισκέπτες του μπλογκ, μια και το έργο του συνεχίζουν όχι μόνο άλλα παρόμοια μπλογκ, αλλά και πολλοί σχολιαστές στα δελτία ειδήσεων, εκπομπές λόγου στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση και αρκετές εφημερίδες.
Γκράφιτι στο Τορόντο. Η δημοσιογραφία της «μεγάλης των κίτρινων σχολής» με τις βίαιες ή ροζ «αποκαλύψεις», το διασυρμό προσώπων, τις αλληλοεκσφενδιζόμενες απειλές και τους ποικίλους εκβιασμούς έχει δυστυχώς αγκαλιαστεί από μεγάλη μερίδα των καταναλωτών στο χώρο των μέσων ενημέρωσης. Και όσοι τόλμησαν να εκφράσουν διαφορετικές γνώμες για το είδος της «δημοσιογραφίας» του troktiko (και όχι φυσικά για τη δολοφονία), διαπομπεύτηκαν, στοχοποιήθηκαν και εξευτελίστηκαν από τους θαυμαστές της σχολής του troktiko είτε ήταν φίλοι είτε ήταν εχθροί του εκλιπόντος. Από την άλλη μεριά, πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν άλλοτε σε σκάνδαλα εκλήθησαν να μιλήσουν για τον δολοφονημένο, ξεπλένοντας έτσι και τη δημόσια εικόνα τους, ενώ επιχειρηματίες των ΜΜΕ επικαλέστηκαν ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας, όταν οι ίδιοι στις εκπομπές και στις εφημερίδες τους ανάγουν το σεξισμό και την πατριδοκαπηλία σε κινητήρια δύναμη της ενημέρωσης.
Γέμισαν τα φύλλα της προηγούμενης Κυριακής με πολυσέλιδα αφιερώματα στον Σωκράτη Γκιόλια. Πιο πολύ όμως γέμισαν με τις παράξενες διαδρομές στον «κόσμο των ΜΜΕ» και με πολλά υπονοούμενα είτε για τον ίδιο και τους συνεργάτες του είτε για τους κρυμμένους και φανερούς εχθρούς του.
Αναλόγως με την τοποθέτηση της κάθε εφημερίδας (φιλο-τρωκτική ή αντι-τρωκτική) έρρεαν και τα αποκαλυπτικά τους ρεπορτάζ στο ίδιο τέμπο που έρρεαν και ρέουν οι ποταμοί των «ειδήσεων» στα ανώνυμα μπλογκ.
Πολυσέλιδα αφιερώματα
Στο φιλο-τρωκτικό «Πρώτο Θέμα» (μέλος της οικογένειας του οποίου ήταν ο εκλιπών) το αφιέρωμα των 10 σελίδων ακολουθούσε ένα δισέλιδο για τα media, αφιερωμένο κι αυτό στις ενδο-αποκαλύψεις. Μαζί και το ανυπόγραφο -φυσικά- λιβελογράφημα κατά της δημοσιογράφου που τόλμησε να έχει μια διαφορετική άποψη. Δέκα σελίδες για την αδέσμευτη και ελεύθερη φωνή Γκιόλια που οι κακοί προσπαθούσαν να φιμώσουν κι αμέσως μετά μια σελίδα πρότυπο για το τι σημαίνει βρόμικη, απειλητική και αδίστακτη μαφιόζικη δημοσιογραφία.
Μόνιμος στόχος του troktiko οι Εβραίοι και οι ομοφυλόφιλοι Στο ρεπορτάζ «δίνουν» κανονικά τους αντι-τρωκτικούς: «Προσοχή δεν θέλω να πω ότι εκείνοι που ήθελαν να κλείσει το troktiko είναι κατ' ανάγκη εκείνοι που δολοφόνησαν το Γκιόλια, αλλά αν δεν αρχίσει από αυτούς η έρευνα από ποιους θα αρχίσει;» Το αφιέρωμα αρχίζει με τον προβληματισμό για το ποιοι σκότωσαν τον Γκιόλια (τρομοκράτες ή εκτελεστές συμβολαίων), περνάει στην κόντρα Μάκη-Θέμου-Γκιόλια κ.λπ., δημοσιεύοντας αναλυτικά τις περιπτώσεις που ο Τριανταφυλλόπουλος απείλησε ακόμα και τις ζωές του Αναστασιάδη και του Γκιόλια, περιγράφει πώς ξεκίνησε ο Σωκράτης πουλώντας σκόρδα και μετά ανέβηκε ένα ένα τα σκαλιά της «ερευνητικής» δημοσιογραφίας δίπλα στο Μάκη και μετά δίπλα στο Θέμο αλλά πάντα κοντά στη φτωχολογιά, προσηλωμένος στις ιδέες του και στην ενημέρωση. Για τις περίφημες «αποκαλύψεις» και «έρευνες» του εκλιπόντος το ρεπορτάζ αφιερώνει μόνο ελάχιστες αράδες.
*Η «Real» σε 4σέλιδο αφιέρωμα αναφέρεται με τις «απαραίτητες αποστάσεις» στους εμπνευστές του «πετυχημένου» troktiko (Γκιόλια-Νιφλή) που ξεκίνησαν από τον Μάκη αλλά στην πορεία χώρισαν οι δρόμοι τους. Οταν μάλιστα έγινε αυτό, σημειώνει η εφημερίδα, οι αναρτήσεις στο troktiko αναφέρονταν σε δημοσιογραφικά παιχνίδια, γκάνγκστερ και υπόκοσμο. Το 2009 που επίσημα ο Γκιόλιας ανήκει στον όμιλο Κοντομηνά «ανοίγει πλέον το troktiko τα μέτωπα προς όλες τις κατευθύνσεις», γράφει η «Real». Αναφέρεται και στο περιστατικό της σύλληψης Γκιόλια, ενώ η όλη σχέση του Γκιόλια με το σκάνδαλο Τζέκου-Κεντέρη περιγράφεται περίπου σαν αγάπη στον αθλητισμό. Το βάρος του δημοσιεύματος γέρνει κυρίως στην παρουσίαση της Σέχτας και των διαφαινόμενων κατά την εφημερίδα σχέσεών της με τον αντεξουσιαστικό χώρο που διατύπωνε απειλές κατά του δημοσιογράφου αλλά και στους υπερασπιστές του πανεπιστημιακού ασύλου. Παραλείπει φυσικά η εφημερίδα τα ξεκατινιάσματα των άλλοτε φίλων και άλλοτε εχθρών του εκδότη της με όλα τα αισχρά σχόλια για τον ίδιο από «ανώνυμους» τωρινούς συνεργάτες του.
*Το αντι-τρωκτικό «Veto» σε 4σέλιδο αφιέρωμα συμμαζεύει τα «ασυμμάζευτα» παρουσιάζοντας τον Γκιόλια σαν θύμα επιχειρηματικών κατεστημένων που τον χρησιμοποιούσαν για εντεταλμένη υπηρεσία. «Το σύστημα θεσμικής μαφίας χρησιμοποίησε το Σωκράτη». Η εφημερίδα ισχυρίζεται ότι έγιναν προσπάθειες εξαγοράς σιωπής ανθρώπων που γνώριζαν για το παραεκκλησιαστικό-παραδικαστικό σκάνδαλο μέσω δημοσιογράφων. Αμέσως μετά το σύστημα χρησιμοποίησε το Σωκράτη για το ζήτημα της θεσμικής ντόπας, όπου ο δημοσιογράφος και κουμπάρος του Κεντέρη διαδραμάτισε ρόλο στη θωράκιση του τριδύμου Τζέκου-Κεντέρη-Θάνου και τέλος το ίδιο σύστημα οδήγησε τον Γκιόλια που ήταν παιδί του Εφραίμ στο να γίνει υπάλληλος του Κοντομηνά, δηλαδή του καναλιού που κατά κύριο λόγο «ξετύλιξε» το σκάνδαλο του Βατοπεδίου. Η εφημερίδα συνεχίζει με την υπόθεση Ζαχόπουλου και την οριστική ρήξη Γκιόλια-Μάκη, που οδήγησε τον Σωκράτη στη δημιουργία του troktiko σαν συνδετικού κρίκου των συμφερόντων Μπόμπολα και Κοντομηνά. «Ο Σωκράτης επωμίζεται ρόλους που δεν είναι σε θέση αλλά ούτε έχει και το λογισμικό (sic!) για να τους φέρει σε πέρας», γράφει το «Veto», «συσσωρεύοντας εχθρούς διαφορετικών αποχρώσεων και φυσικά διαμετρήματος»...
*Τέλος το ουδέτερο «Βήμα» επισημαίνει, μεταξύ άλλων, με «μπηχτή» ότι ο «συγκρουσιακός» Γκιόλιας έγινε γνωστός όχι ως δημοσιογράφος αλλά ως ο άνθρωπος του Μάκη, περιγράφει τους σταθμούς της καριέρας του ενώ αναφέρεται τέλος σε «πηγές» που υποστηρίζουν ότι πίσω από τους εκτελεστές μπορεί να βρίσκονται «άλλα συμφέροντα».
Σκοτάδι στο τούνελ του τύπου
Οταν κάποτε η «Αυριανή» «γκρέμιζε τον καραμανλισμό», ελάχιστοι είχαν καταλάβει ότι έμπαιναν και στον ελληνικό τύπο τα γερά θεμέλια της μεγάλης των κίτρινων σχολής. Η διαδρομή ήταν γρήγορη. Από τις εφημερίδες το ρεύμα αυτό πέρασε κατά κύριο λόγο στην ιδιωτική τηλεόραση και πρόσφατα ξεχύθηκε στα «ενημερωτικά» μπλογκ. Σε ένα απίθανο μείγμα νεοπουριτανισμού, μισαλλοδοξίας, ρατσισμού, πατριδοκαπηλίας και διασυρμού ανθρώπων και θεσμών, οι τηλεοπτικές συχνότητες με τις μεσημεριανές και βραδινές εκπομπές τους και τα αντίστοιχα ρεπορτάζ των εφημερίδων τους έδωσαν το απόλυτο στίγμα αυτής της «ερευνητικής», κατά τον πρόεδρο της ΕΣΗΕΑ, δημοσιογραφίας.
Πολλοί παρουσιαστές των σοβαρών δελτίων, αποφεύγοντας να εμπλακούν άμεσα στο ανθρωποφάγο είδος αυτής της δημοσιογραφίας, θεσμοθέτησαν τα «παράθυρα» και με τη βοήθεια των επιχειρηματικών ομίλων που έχουν αγοράσει τα κανάλια, προχώρησαν και στην έκδοση εφημερίδων υποστήριξης αλλά και στην έμμεση ή και άμεση στήριξη διαφόρων χαμηλού κόστους ιστότοπων για τα πολύ σκοτεινά «ερευνητικά» πλοκάμια.
Με τον τρόπο αυτό, μια «είδηση» ανακυκλώνεται εύκολα παντού, χωρίς περιστροφές, με τις κατάλληλες «νομικές» αποστάσεις και με πηγή -τι άλλο;- ας πούμε το «ανώνυμο» troktiko! Τα ίδια πρόσωπα αναμεταδίδουν την «αποκάλυψη» στα παράθυρα των δελτίων, στις εφημερίδες και στις βραδινές τους εκπομπές. Μια κορυφαία στιγμή που αποκάλυψε όλο αυτό το πλέγμα της «ερευνητικής» δημοσιογραφίας με τα συγκοινωνούντα δοχεία ήταν φυσικά η υπόθεση Ζαχόπουλου και το ξεκατίνιασμα των πρωταγωνιστών - πρυτάνεων του «ερευνητικού» κατεστημένου.
Τότε έγινε μια νέα ανακατανομή στις περσόνες των ΜΜΕ και ξαναχωρίστηκαν τα στρατόπεδα επιχειρηματιών και δημοσιογράφων. Το Βατοπέδιο έφερε την επόμενη θύελλα και έπεισε πλέον και τον πιο άτολμο μεγαλοεπιχειρηματία ότι δεν φτάνει να κατέχει μια ομάδα ποδοσφαίρου αλλά χρειάζεται κι ένα κανάλι, μια εφημερίδα και οπωσδήποτε ένα «ανώνυμο» μπλογκ. Ο πρωτοπόρος Κοσκωτάς χάραξε το δρόμο και το πεδίο της δόξας ακολούθησαν και ακολουθούν τα σημερινά βαριά ονόματα της μυκονιάτικης τάξης.
Στη zougla των «αποκαλύψεων»
Μέχρι το θάνατό του ο Σωκράτης Γκιόλιας αρνούνταν τη σχέση του με το troktiko. Το ίδιο έκανε παλιά με το Press.gr ο Ανδρέας Καψαμπέλης, αλλά και πολλοί άλλοι δημοσιογράφοι κατά καιρούς για τα δικά τους μπλογκ (Παπαγιάννης, Ζήσης, κ.λπ.). Ακόμα και τα επώνυμα (όπως η zougla του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου) νιώθουν την ανάγκη να περιλαμβάνουν «ανώνυμες» στήλες (Αλ Κάιντα). Ο λόγος είναι προφανής. Η ανωνυμία όχι μόνο δίνει το δικαίωμα σε καθένα να γράφει ό,τι θέλει χωρίς να δίνει λογαριασμό, αλλά χτίζει και το μύθο των «ανώνυμων» πηγών που δήθεν γνωρίζουν τα πάντα. Ομως ταυτόχρονα όλοι κλείνουν το μάτι. Δεν παραδέχονται τη σχέση τους αλλά και δεν την αρνούνται εντελώς. Και στο σημείο αυτό ξεχωρίζουν αυτά τα επαγγελματικά μπλογκ δημοσιογράφων από τα ιστολόγια απλών ανωνύμων πολιτών.
Οσο για τη μεγάλη επισκεψιμότητα των μπλογκ αυτών, δεν μπορεί να διακρίνει κανείς αν οφείλεται στις αναρτήσεις για την Τζούλια, ή τις άπειρες παραδοξολογίες που διασκεδάζουν τον επισκέπτη. Βέβαια, είναι αλήθεια ότι πολλές ειδήσεις αναρτώνται πρώτα σε αυτούς τους ιστοτόπους. Αλλά αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν απαιτούν καμιά διασταύρωση, όπως συμβαίνει στις έγκυρες δικτυακές εφημερίδες. Και για το λόγο αυτό αναρτώνται καθημερινά πολλές κατασκευασμένες ειδήσεις ή απλές μπούρδες και απειλές.
Παρόμοιες μεθόδους ακολουθούσε η «Αυριανή» με ανώνυμα σχόλια ή ψευδώνυμες επιστολές τη δεκαετία του '80. Πρώτοι διδάξαντες και οι μεγάλοι ρεπόρτερ της μεταπολίτευσης (Καρατζαφέρης, Κακαουνάκης, Τράγκας) που έβγαλαν στη συνέχεια δικά τους έντυπα με ανώνυμα άρθρα, ανώνυμες πηγές, κύκλους και ψευδώνυμα.
Η «αποκαλυπτική» δημοσιογραφία αυτού του είδους αναβαθμίστηκε με τους Αναστασιάδη - Τριανταφυλλόπουλο, το «Πρώτο Θέμα» και την μπανιέρα τους. Η εφημερίδα αξιοποίησε την πείρα από τις τηλεοπτικές εκπομπές των δύο φίλων, υιοθέτησε τα ψευδώνυμα και τα ανώνυμα άρθρα και εγκαινίασε τη φοβερή στήλη «κουίζ» με τις ακατανόητες για τους αναγνώστες μπηχτές και απειλές που καταλάβαιναν μόνο οι ενδιαφερόμενοι: «Ποιος είναι ο αρχηγός της συμμορίας στο λιανικό εμπόριο; Πάντως ένα πουλάκι στην Καραγιώργη Σερβίας τιτιβίζει» (8.1.2006). «Αποστολή στο Βελιγράδι ετοιμάζει ο "πρόεδρος". Θα έχει μήπως και ωραίες Σέρβες στο μενού ή θα μείνει στις αγαπημένες του Αλβανίδες;» (11.3.2007). «Ποιος εφοπλιστής έδιωξε κακήν κακώς το γαμπρό του από το σπίτι επειδή είχε το θράσος να απατήσει την κόρη του;» (29.7.2007).
Στις εκπομπές, στα σχόλια και στις εφημερίδες της σχολής αυτής εκτοξεύονται κατά καιρούς έμμεσες και άμεσες προειδοποιήσεις για «αποκαλύψεις» κατά επιχειρηματιών, πολιτικών και τηλεπερσόνων, βασισμένες σε φήμες, κύκλους και άλλα «ερευνητικά» όπλα. Συχνά τα «ρεπορτάζ» ξαφνικά σταματούν. Απλώνεται αμέσως μετά την «αποκάλυψη» μια σιωπή και το θέμα εξαφανίζεται. Επιπλέον ανυποψίαστοι αναγνώστες διαβάζουν σαλόνια ολόκληρα εφημερίδων που εκθειάζουν -πάλι «ξαφνικά»- την εξαίρετη επιχειρηματικότητα κάποιου εφοπλιστή ή εμπόρου ή τραπεζίτη, την άψογη εικόνα ενός υπουργού κι όλα αυτά με τις αντίστοιχες πάντα διαφημιστικές καταχωρίσεις.
Αλλοι πάλι ανυποψίαστοι τηλεθεατές ακούν στις «ερευνητικές» εκπομπές υπαινιγμούς για κάποιο επόμενο καυτό θέμα που δεν βγαίνει ποτέ στον αέρα. Γιατί άραγε; Αυτοί οι ίδιοι λοιπόν τηλε-πρωταγωνιστές, μέσα στα μπλογκ αποκαλύπτουν, ο ένας για τον άλλον και όλοι μαζί για όλους, τις χαριτωμένες μεθόδους που καταλήγουν σε παρασκηνιακούς «συμβιβασμούς» με το αζημίωτο, όπως οι ίδιοι καταγγέλλουν. «Ο Ελληνας είναι έξυπνος και καταλαβαίνει τα παιχνίδια που παίζει ο καθένας στο χώρο των media. Εμείς απλά καταγράφουμε τι παίζεται στο παρασκήνιο. Διαβάστε την εμπλοκή του troktiko στην αγωγή για το διαζύγιο της Γιάννας Αγγελοπούλου και τις κατηγορίες του troktiko για σκάνδαλο σεξ του Μάκη», έγραφε το μπλογκ fimes.
Τα απειλητικά «δημοσιογραφικά» σχόλια στα μπλογκ ξεκινούν πάντα με ένα ερωτηματικό (κουίζ) και δίπλα κείμενο: «Ποιον υπουργό έκανε τσακωτό απατημένος σύζυγος και του έσπασε τα δόντια;», «Ποια βουλευτής παντρεμένη εθεάθη περίπατο χέρι χέρι με νεαρό;», «Σε λίγο θα αποκαλύψουμε τις σχέσεις της ΚΥΠ με επιχειρηματία» (σ.σ.: αυτό δεν το μάθαμε ακόμα). Επειτα από μερικές αναρτήσεις κάποιος αποφασίζει ή δεν αποφασίζει να ξεφωνίσει τον «ένοχο». Τι μεσολαβεί φυσικά δεν το γνωρίζει κανείς, πλην των εμπλεκομένων!
Ανθολογία «αποκαλύψεων»
Οποιος επιμένει να μιλά για «ερευνητική» δημοσιογραφία ας ρίξει μια ματιά σε ένα μικρό απάνθισμα αναρτήσεων των πιο δημοφιλών δικτυακών ιστοτόπων:
- «Μάκη γιατί δεν έγραψες σε ποιον ανήκει το πλοίο-σκυλοπνίχτρα που λένε οι Γερμανοί; Μήπως στον κουμπάρο σου; Γιατί το απέκρυψες; Βαρδινογιάννης, σου θυμίζει τίποτα; Η έκθεση το λέει. Εσύ όμως όχι» (troktiko).
- «Ζορίζεται τώρα ο Κοντομηνάς, γιατί είναι σίγουρο ότι ο troktikoς απατεώνας δεν μπορεί πλέον να του προσφέρει καμία στήριξη» (zougla).
- «Εφθασαν το έσχατο σημείο σαπίλας και διαφθοράς, εκβιάζοντας τον Μπόμπολα μέσα από το troktiko τους. Δώσε μας την εφημερίδα σου -τρελά πράγματα- και εμείς θα σε θεωρούμε καλό εργολάβο, θα μπορείς να κάνεις ό,τι γουστάρεις και δεν θα σε ενοχλούμε!» (zougla).
- «Αυτός είσαι Μάκη Τ. που εκτελείς εντολές και συμβόλαια επιχειρηματιών όπως του Κουρή, του Βγενόπουλου και... των άλλων ανθρώπων που είναι πίσω σου και φορτώνουν με χρήμα» (troktiko).
- «Κάθε επιχείρηση ΜΜΕ υποτίθεται ότι εξυπηρετεί τα δικά της συμφέροντα αλλά εδώ φαίνεται ότι... όλοι μαζί εξυπηρετούν του Ψυχάρη [...] Μην ξεχνάμε ότι στον ίδιο όμιλο είναι και ο Νίκος Χατζηνικολάου που συνεταιρίζεται με τον γιο του Κουρή. Ολοι το ίδιο στον κουβά...» (troktiko).
Οι καλοί συνάδελφοι
- «Πω, πω χοντράδα του Μάκη. Εμπλέκεται σε μια ιστορία που έγραψε το "Πρώτο Θέμα" για την Πετραλιά και λέει ότι το κάνει για να στηρίξει τον Βαρβιτσιώτη. Βέβαια, όλος ο κόσμος ξέρει ότι ο Μάκης με τον Νίνο (σύζυγος της Αλεξάνδρας Πετραλιά) έχουν αδερφικούς δεσμούς» (troktiko).
- «Το blog adiakritos.gr, που σύμφωνα με τα γραφόμενα στο troktiko είναι του Στ. Χίου και με χρηματοδότη ...(όπως λένε γνωστό τηλεμαϊντανό) που έχει σχέση με το ΛΑΟΣ κάνει επίθεση στο Σ. Γκιόλια και τον κατηγορεί ότι είχε σχέση με το περιβόητο τροχαίο Κεντέρη-Θάνου» (papatzides).
- «Ο Μπάμπης (Χαράλαμπος) Παπαδημητρίου, ο βραδινός απρόσκλητος προπαγανδιστής του ΔΝΤ, ήταν και παραμένει γνωστός με το προσωνύμιο "Χλωμό Πρόσωπο". Ο άνθρωπος παντός καιρού για κάθε αφεντικό, βασιλικότερος του βασιλέως που προκειμένου να σώσει το τομάρι του δεν διστάζει να καρφώσει, να διαστρεβλώσει, να συκοφαντήσει, να ρίξει λάσπη» (troktiko).
- «Σε μια κίνηση που μόνο σε χαφιεδισμό παραπέμπει προχώρησε ο Νίκος Χατζηνικολάου κατά των μπλογκ. Ρε συ Χατζηνικολάου, πόσες ανακρίβειες έχεις γράψει και έχεις πει στο ραδιόφωνο; Πόσες μηνύσεις και αγωγές έχεις φάει;» (troktiko και papatzides).
- «Το ρεσιτάλ των αθλιοτήτων με τον υπάλληλο της Real News Παπαγιάννη συνεχίζεται... Ουρά του ο θλιβερός τρωκτικός ...» (zougla).
- «Το "κουρηστάν" έχει τελειώσει και να τους χαίρεται όλους μαζί ο Νίκος Χατζηνικολάου που δεν παίζει το θέμα με τα εικονικά τιμολόγια. Τα 2 εκατ. ευρώ τα θέλεις σε μετρητά ή με δόσεις ρε Κουρή; Μήπως να στα πληρώσουν σε περγαμόντο; Αν θέλεις τα δύο εκ. μπορούν να στα κάνουν τρία...» (troktiko).
- «Μικρέ τυφλοπόντικα του διαδικτύου, μάθε ότι η μετεξέλιξή σου σε ενεργούμενο του εργολάβου και του κλέφτη δεν πρόκειται να προστατέψει ούτε εσένα ούτε τα αφεντικά σου... Ούτε καν τους μπάτσους και τους υπόδικους ηγούμενους, που εξυπηρετούν το βρώμικο ιστοεξάμβλωμά σου» (zougla).
Αλληλοκαταγγελίες και απειλές
- «[Αγαπητέ Μάκη...] Πριν 11 μήνες πήρες ένα πιστόλι να πας στο γραφείο στο "Πρώτο Θέμα" για να σκοτώσεις τον Θέμο όπως ο ίδιος είπες σε μένα και στον δικηγόρο σου Γ. Αγιοστρατίτη. Είχες μαζί σου το όπλο. Προσπάθησα να σε σταματήσω. Ο Θέμος πράγματι δεν ήταν στο γραφείο. Μην επιχειρήσεις να κάνεις το ίδιο με μένα. Αδικός κόπος. Δεν με νοιάζει. Τζάμπα... μάρτυρα θα με κάνεις» (Σ. Γκιόλιας).
- «Ο επιχειρηματίας και ο υποτακτικός του, διαχειριστής του trash-blog troktiko, έχουν προφανώς χάσει την ψυχραιμία τους... Είναι αλήθεια, τον βρωμιάρη του troktiko θα τον πάμε μέχρι το τέλος, όχι για την ίδια τη μίζερη ζωή του, αλλά για τα κοπρόσκυλα που κρύβονται από πίσω» (zougla).
- «Αυτό το λέμε στον εκβιαστή Μάκη Τριανταφυλλόπουλο και τον φίλο του Νίκο Χατζηνικολάου που είναι ο σπόνσορας και ο επίσημος διαφημιστής του συκοφάντη. Θα μάθετε τον ρόλο του Παναγιωτόπουλου στο Mega στην προσπάθεια του να στηρίξει τον Νίκο Χατζηνικολάου, τις απειλές του Alter και του διευθυντή του όταν δημοσιογράφος αποφάσισε να φύγει από το κανάλι του, τις καταδίκες εκδοτών και mediaρχών στον ΑΝΤ1 και στο Alter. Εκεί όπου εργάζονται οι συκοφάντες και οι σπόνσορές τους αλλά και οι ορντινάτσες τους. Θα γίνει πανικός!» (troktiko).
Το βάθος του ουρανού είναι φαιό
Ολη αυτή η παραδημοσιογραφική λογόρροια έχει σαφές πολιτικό περιεχόμενο. Με κάθε ευκαιρία προβάλλονταν στο troktiko οι θεωρίες του ΛΑΟΣ και υιοθετούνταν όλες οι «εθνοσωστικές» καμπάνιες κατά βιβλίων και ανθρώπων. Χωρίς δεύτερη σκέψη καταγράφονταν τα πιο παρανοϊκά αντισημιτικά σχόλια και ειδήσεις όπως ότι οι Εβραίοι της Ελλάδας δεν φορολογούνται! Και φυσικά, για τα κόμματα της αριστεράς το troktiko επιφύλασσε μόνο υβριστικές αναρτήσεις: «Είναι ξεφτίλα και ντροπή και αηδία από τους ψευτόμαγκες του ΠΑΜΕ και του ΚΚΕ να πάνε να καταλάβουν την Ακρόπολη. Ανανδροι και προδότες μιας χώρας με πολιτιστική και όχι μόνο ιστορία. Δεν υπάρχει όμως δικαιοσύνη στην Ελλάδα για να τους συλλάβει και να τους μπουζουριάσει», ζητούσε το μπλογκ που κατά τα άλλα υπερασπιζόταν την ελευθερία της έκφρασης!
Στοχοποίηση κατά βούληση!
Για στοχοποίηση μίλησε πρώτος ο Νίκος Χατζηνικολάου στο δελτίο του Alter όταν ενημερώθηκε κι αυτός ότι τα όπλα δεν ανήκαν στον αθέατο κόσμο της νύχτας και των κοινών κακοποιών αλλά στους εκτελεστές της «Σέχτας».
Πριν από τη βαλλιστική και ενώ η αστυνομία δεν είχε ακόμα ανακατέψει στον τόπο του εγκλήματος την Αντιτρομοκρατική, κανείς δεν μιλούσε για στοχοποίηση, αν και οι απειλές προς τον Γκιόλια εκτοξεύονταν για μήνες, ακόμα και από σχολιαστές του ίδιου καναλιού. Σχεδόν ανακουφίστηκε λοιπόν το καστ της ηλεκτρονικής ενημέρωσης μόλις έφτασαν τα «χαρμόσυνα» νέα ότι η δολοφονία έγινε διά χειρός «Σέχτας».
Τότε ήταν που επιστρατεύτηκε η στοχοποίηση και μάλιστα από το σύνηθες ύποπτο Indymedia. Εκτός από τους παρουσιαστές, έσπευσε, όπως συνηθίζει, να καταδικάσει την «ντροπή» του Indymedia και η Ντόρα Μπακογιάννη (που όμως έχει υπάρξει κι αυτή θύμα στοχοποίησης από mainstream ερευνητές). Είναι γνωστό ότι στο μυαλό ορισμένων η ελευθερία του τύπου και του λόγου οδηγεί σε δολοφονίες και πρέπει να περιοριστεί κάπως. Τα πράγματα όμως εκτροχιάστηκαν και οι σχολιαστές άρχισαν να μιλούν ακόμα και για σκύλευση νεκρού από «κρατικοδίαιτους» (Στρατάκης στον Flash, 21.7.2010), όταν η Ρίκα Βαγιάννη τόλμησε να γράψει ένα κείμενο για την υποκρισία των όψιμων υπερασπιστών του δημοσιογραφικού έργου του troktiko. Αυτοί λοιπόν που μιλούν για στοχοποίηση ή ακόμα και σκύλευση, κάνοντας ότι αγνοούν τη σημασία της έννοιας, πώς άραγε χαρακτηρίζουν το κείμενο που δημοσιεύτηκε για τη Βαγιάννη στο troktiko την επομένη και κυρίως το άθλιο ανώνυμο άρθρο στο «Πρώτο Θέμα» (25.7.2010), όπου με αισχρά υπονοούμενα αποφάσισαν να τη στοχοποιήσουν μόνο και μόνο για την άποψή της.
Η ρατσιστική μισογύνικη αντιμετώπιση της δημοσιογράφου, όπως παλιότερα πολλών άλλων γυναικών, αλλά και οποιουδήποτε τελικά έχει μια διαφορετική άποψη από το συρμό των δελτίων, αυτό είναι στοχοποίηση! Τα σχόλια για την εμφάνιση, τις συνήθειες και τις ιδιαιτερότητες ανθρώπων μαζί με τις ολόσωμες γυμνές φωτογραφίες τους με αφορμή την άποψή τους, αυτό είναι στοχοποίηση! Ειδικά ο εκδότης του «Θέματος» που στο ανώνυμο άρθρο του για τη Βαγιάννη επικαλείται την ηθική και τη δεοντολογία, ενώ την ίδια ώρα «προάγει» στις εκπομπές του τα κορίτσια με τα μεγάλα ντεκολτέ που ζητούν δημοσιότητα. Συνεργάτες του, μαζί με ακροδεξιούς μόνιμους θαμώνες των εκπομπών τους γελούν κοροϊδεύοντας τα παιδιά που καλούν να επιδείξουν τα ταλέντα τους, ενώ σε άλλες εκπομπές εκτοξεύουν προσωπικές απειλές και εμετικά σχόλια για ανθρώπους με άλλη άποψη. Πολλές φορές λοιπόν τα επώνυμα αλλά τυπικά ανώνυμα μπλογκ, οι «αποκαλυπτικές» εκπομπές και οι τηλε-εφημερίδες υιοθετούν ένα εκφοβιστικό στυλ, με στόχο να πείσουν για την ορθότητα του «ρεπορτάζ» αλλά και να προκαλέσουν αντιδράσεις. Εκβιαστικοί συλλογισμοί, αποκαλύψεις αυθαίρετες μέσα από κλειδαρότρυπες, μισαλλόδοξα σχόλια, συμπεράσματα όπως «όλοι είναι διεφθαρμένοι πλην ημών» και άλλα τέτοια του συρμού. Παρακρατικές και μαφιόζικες δράσεις που έρχονται και κουμπώνουν στα ρυπαρά ανώνυμα δημοσιεύματα παντός τύπου. Αυτή άλλωστε η «αποκαλυπτική» δημοσιογραφία των επώνυμων και «ανώνυμων» και το τσουβάλιασμα οδηγεί σε συνθήματα, όπως το «να καεί το μπουρδέλο η Βουλή», σε καψίματα βιβλίων, σε χειροδικίες, σε μαχαιρώματα μεταναστών, σε στοχοποιήσεις πολιτικών ακόμα και επιστημονικών απόψεων και ιδεολογικών τάσεων.
Αρκεί ένα δείγμα μιας κόντρας μεταξύ αυτών των δημοσιογράφων για να κλειδαμπαρωθεί ο ανυποψίαστος αναγνώστης σε καταφύγιο με προμήθειες. Ετσι φτάσαμε και στον ανοιχτό βίαιο πόλεμο των ανώνυμων-επώνυμων μπλογκ. Εκεί όπου όλα επιτρέπονται και πολλές φορές με το αζημίωτο. Η ελευθερία του λόγου πήρε την πλέον τρομακτική της διάσταση στη ροή της «απειλητικής ενημέρωσης», με αποτέλεσμα ο κόσμος να πιστεύει τα πάντα ή να μην πιστεύει τίποτα. Η ενημέρωση έπαψε να αποτελεί αντικείμενο διασταύρωσης μιας είδησης και έχει γίνει θέμα πειθούς!
Ουαί κι αλίμονο δηλαδή σε όποιον έχει διαφορετική άποψη για το «λειτούργημα» των επίσημων «ΙΕΚ» δημοσιογραφίας. Μέχρι και τον Γιάννη Πρετεντέρη πήρε η μπάλα των ανώνυμων μπλογκ με ονοματεπώνυμο, όταν έγραψε την επομένη της δολοφονίας για «τον δημοσιογραφικό υπόκοσμο που αφοσιώνεται στη δουλειά της διαβολής και της συκοφάντησης». Η απάντηση του troktiko ήταν να αναρτήσει τον Γ.Π. ντυμένο με στολή Ες Ες.

Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΟΥ: ΤΑΣΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΡΙΜΗΣ, ΑΝΤΑ ΨΑΡΡΑ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΨΑΡΡΑΣ -εφ. Ελευθεροτυπία, 01-08-2010

Μην πυροβολείτε τα ζώα!

Στον άνθρωπο συχνά λείπουν οι αναστολές όταν πρόκειται να «ξεσπάσει» επάνω σε ένα ζώο ή να το «καταδικάσει» σε περίπτωση που δεν τον βολεύει η παρουσία του. Καλό είναι όμως να αποκτήσει επίγνωση του ότι μοιράζεται με τα ζώα όχι μόνο τον ίδιο πλανήτη, αλλά και πολλά κοινά χαρακτηριστικά

Δεν θα ξεχάσω όταν ένας συμφοιτητής μου χαστούκισε ξαφνικά ένα πανέμορφο καλοθρεμμένο σκυλάκι, το οποίο κρατούσε στην αγκαλιά της τρυφερά μια αξιοπρεπής κυρία. Ο συμφοιτητής μου μόλις είχε βγει από ένα φοιτητικό εστιατόριο, απ΄ αυτά που «χρηματοδοτούσε» τότε η χούντα και εκείνα με την ασυλία που είχαν προσέφεραν γεύματα που δεν ήταν ικανοποιητικά ούτε για γάτους. Ο πεινασμένος φοιτητής έδειξε την αυθόρμητη αντίδρασή του προς την απαράδεκτη κατάσταση μ΄ αυτόν τον χονδροειδή και άδικο προς τον σκύλο τρόπο.

Εχουν κάτι από μας...
Ο νόμος όμως από τη φύση του είναι μια ψυχρή διαδικασία, που, εν προκειμένω, προκαλεί ενίοτε και τη θυμηδία άλλων αδιάφορων και μη ενημερωμένων. Το ζήτημα πρέπει να αποκτήσει πρόσθετη βάση, να κατανοήσει δηλαδή ο άνθρωπος το γιατί θα πρέπει να σεβόμαστε όχι μόνο τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας αλλά και τα ζώα, τη φύση, τη βιόσφαιρα γενικότερα.

Η αγάπη λοιπόν πολλών για τα ζώα, και κυρίως των κατοικίδιων, δεν πρέπει να ερμηνεύεται από τους άλλους ως μια εξεζητημένη συμπεριφορά. Αντίθετα, θα πρέπει να αναζητηθεί η βάση της βιολογικής σχέσης των ζώων με τον άνθρωπο στα επίπεδα επαφής τους αναφορικά με τη νοημοσύνη και τη συναισθηματικότητά τους. Υπό το πρίσμα αυτό, τη συμπεριφορά μας απέναντι στα ζώα θα τη βλέπαμε με άλλο μάτι, αν γνωρίζαμε, λ.χ., αν σκεφτόμασταν προτού καταδικάσουμε, προτού κακοποιήσουμε και απαξιώσουμε ένα ζώο, ότι δεν είμαστε οι μόνοι που έχουμε σκέψεις και συναισθήματα, αλλά απλώς βρισκόμαστε στην κορυφή της ζωικής εξελικτικής αλυσίδας, ότι τα ζώα μπορούν να βιώσουν κι αυτά συναισθήματα απόλαυσης ή οδύνης και ας μη διαθέτουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητα του ανθρώπου. Τα θηλαστικά ζώα, λ.χ., έχουν τη δυνατότητα να «ονειρεύονται», καθώς έχουν ύπνο στον οποίο καταγράφεται η σχετική φάση RΕΜ, η γρήγορη δηλαδή κίνηση των ματιών κατά τον ελαφρό ύπνο που δημιουργούνται και τα όνειρα. Ας επιχειρήσουμε λοιπόν να ταξιδέψουμε σ΄ αυτό το συναρπαστικό τοπίο μέσα από διάφορες σημαντικές παρατηρήσεις.

Μαθηματικά και ευρηματικότητα
Ο χιμπαντζής, λ.χ., μαθαίνει να μετρά και να προσθέτει ως το 8-10, κερδίζοντας τροφή αν κάνει σωστά τις αριθμητικές πράξεις· ακόμη και η μέλισσα μπορεί να «μετρήσει» ως το 4, όπως έχουν δείξει σχετικές παρατηρήσεις. Σε ένα καλά σχεδιασμένο πείραμα ένας πεινασμένος χιμπαντζής αξιοποίησε τη δυνατότητα που του προσέφεραν οι ερευνητές για να φτάσει μια μπανάνα, που ήταν κρεμασμένη ψηλά σε ένα σχοινί και δεν την έφθανε. Τι έκανε; Χρησιμοποίησε σκόρπια ξύλινα κιβώτια που είχαν τοποθετήσει οι ερευνητές στο έδαφος και κατασκεύασε μια «σκάλα», φθάνοντας τελικά την μπανάνα! Η παρατήρηση αυτή υποδηλώνει ότι ο χιμπαντζής διαθέτει κάποιας μορφής αφηρημένη σκέψη, διορατικότητα και δημιουργικότητα. Δεν είναι δηλαδή μόνο ο άνθρωπος που έχει τέτοια χαρακτηριστικά νόησης, πολύ υψηλότερου βέβαια βαθμού.

Υπάρχουν πολλά ανάλογα παραδείγματα: με τον χιμπαντζή πάλι να έχει αναπτύξει μια στοιχειώδη γλώσσα επικοινωνίας, να χρησιμοποιεί τα φύλλα για υγιεινή καθαριότητα, τα κλαδιά σαν «όπλα» για να συγκινήσει το θηλυκό, τα μικρά να παίζουν τα «όπλα» με αυτά. Ο ουραγκουτάγκος μιμείται τον φύλακα πάρκου που έπλυνε ρούχα σε έναν κουβά, κάνοντας κάτι ανάλογο. Τα δελφίνια στέκονται όρθια στο νερό και κάνουν κινήσεις μιμούμενα τις αναλογίες του ανθρώπινου σώματος. Μπορεί βέβαια τέτοιες παρατηρήσεις να υποφέρουν από την υποκειμενικότητα της ανθρωποκεντρικής προσέγγισης, δείχνουν, ωστόσο, την εξελικτική απαρχή της αφηρημένης σκέψης του ανθρώπου.

Συναισθηματική ομοιότητα
Ανάλογα ισχύουν και για τη βαθμιαία εξελικτική προέλευση των συναισθημάτων. Π.χ., ο σκύλος όταν φυλάσσει πρόβατα παράγει ντοπαμίνη που ενεργοποιεί το κέντρο ευχαρίστησης του εγκεφάλου του, προκαλώντας του συναισθήματα «ευτυχίας», όπως και στον άνθρωπο. Εχουν παρατηρηθεί επίσης χαρακτηριστικά γέλιου στον χιμπαντζή όταν τον γαργαλούν, προηγμένες αντιδράσεις στον θάνατο φίλης τους που φαίνεται να μας «μοιάζουν» στην κοινωνική συμπεριφορά, χαρακτηριστικά άγχους στους αρσενικούς μπαμπουίνους που υποφέρουν από πεπτικό έλκος και αρτηριοσκλήρυνση λόγω καταπίεσής τους από τον αρχηγό, ζήλιας στον παπαγάλο που επιτίθεται στον σύζυγο γυναίκας με την οποία «αισθανόταν δεσμό»!

Αυτή λοιπόν η βιολογική-συμπεριφορική βάση των ζώων είναι ισχυρότερη των νόμων προστασίας τους, οι οποίοι με τη σειρά τους μπορούν να γίνουν αποτελεσματικότεροι. Μπορεί, βέβαια, τέτοιες παρατηρήσεις να αφορούν μόνο ενστικτώδεις αντιδράσεις που δεν απηχούν την αυτογνωσία και αυτοσυνειδησία του ανθρώπου, αλλά δεν είναι αμελητέες, καθώς ερμηνεύουν τη βιολογική αναγωγή τέτοιων χαρακτηριστικών του ανθρώπου στα ζώα, με τον ελέφαντα λ.χ. να αναγνωρίζει τον εαυτό του στον καθρέπτη· μια εξελικτική συνέχεια που τοποθετεί στο βιολογικό επίπεδο τη νοητικοσυναισθηματική αφοσίωση, λ.χ., του σκύλου και την ευεργετική γενικότερα συμβίωση ζώων και ανθρώπων. Γι΄ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη συμπεριφορά μας προς τα ζώα.

Η «ΔΙΚΗ» ΤΩΝ ΖΩΩΝ
Υπό το πρίσμα αυτό είναι άδικες οι καταδικαστικές κακοποιήσεις των ζώων· και γι΄ αυτό μπορούμε αβίαστα να αποδεχθούμε μια μινιμαλιστική ηθική που συμπυκνώνεται στη φράση,«μη δικάζεις απερίσκεπτα τα ζώα»· κατάσταση τελείως διαφορετική από εκείνη που επικρατούσε στον Μεσαίωνα,όταν,λ.χ.,στήνονταν «δίκες των ζώων»,με κατηγορούμενους τα έντομα, π.χ.,που κατέστρεφαν τις σοδειές,αλλά και κατηγόρους.Σε μια τέτοια δίκη προήδρευε ένας επίσκοπος και τα ζώα αθωώθηκαν με τη συλλογιστική ότι είναι και αυτά πλάσματα του Θεού και έχουν δικαίωμα στη φύση.

Μπορεί βέβαια σήμερα η ηθική και βιοηθική συζήτηση να αφορά πρωτίστως μόνο τον άνθρωπο· μπορεί να αναβαθμίζεται συνεχώς η περιβαλλοντική βιοηθική,αλλά η αναγωγή των δικαιωμάτων του φυσικού κόσμου σε ένα «ηθικό» επίπεδο μονοπωλείται χωρίς βιολογική βάση από ακτιβιστικές και νομικές δράσεις και αναλύσεις.Οι αλήθειες όμως είναι μπροστά μας,δεν είμαστε οι μόνοι στη φύση που έχουμε δικαίωμα στη σκέψη,καθώς κάθε ζωικό είδος έχει τη δική του,ανάλογη προς τον άνθρωπο,νοημοσύνη και συναισθηματικότητα,τον δικό του τρόπο «σκέψης»,που του έχει δώσει η εξελικτική διεργασία για να επιβιώσει.

Αν λοιπόν πρέπει να σεβόμαστε γενικά το περιβάλλον, πόσω μάλλον τα πλάσματα, όπως τα ζώα και δη τα θηλαστικ ά κατοικίδια, που δένονται συναισθηματικά με τον άνθ ρωπο, που αντιλαμβάνονται πολλές από τις βουλές μας, από τις «εντολές» μας και μας βοηθούν ποικιλοτρόπως αν τους το επιτρέψουμε. Γι΄ αυτό, όπως δεν έχουμε το δικαίωμα να καταστρατηγούμε τα δικαιώματ α των ανθρώπων, κάτι που είναι αυτονόητο,με ανάλογ ο τρόπο δεν έχουμε το δικ αίωμα να καταδικάζουμε τα ζώα, κάτι που όμως δεν είναι ακόμη αυτονόητο· και θα πρέπει να γίνει.

Ο κ. Στ. Ν. Αλαχιώτης είναι καθηγητής Γενετικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών.

Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο Σταμάτης Ν. Αλαχιωτης-εφ. Το Βήμα, Κυριακή 1 Αυγούστου 2010

Το «λαϊκό καλοκαίρι» και η δημοκρατία

Oταν το καλοκαίρι του 1987 ο ευφυέστατος, κατά τα άλλα, Ανδρέας Παπανδρέου διεκήρυξε το χαρούμενο δόγμα «Πρώτα τα μπάνια του λαού» (και όχι εκλογές όπως του πρότειναν οι συνεργάτες του), ο εγχώριος σοσιαλισμός εμπλουτίστηκε από ένα ολότελα νέο και γοητευτικό ιδεολόγημα. Αλλωστε το «ορμητικό» ΠαΣοΚ της εποχής εκείνης (ποιος άραγε μπορούσε τότε να φαντασθεί τη σημερινή μετεξέλιξή του!) αν όντως κάτι παρήγαγε αυτό ήταν μια νέα «πολιτική» γλώσσα. Λέξεις και φράσεις που σε πείσμα όλων των μετέπειτα καταστροφών εξακολουθούν να παραμένουν σε χρήση και, το σημαντικότερο, έχουν υιοθετηθεί, με διάφορες παραλλαγές, από όλα τα κόμματα της Βουλής.

Υπό αυτή την έννοια «τα μπάνια του λαού» εξακολουθούν και προσδιορίζουν περισσότερο μια λαϊκή ιδεοληψία και λιγότερο μια κοινωνική κατάκτηση που, για την ώρα τουλάχιστον, παραμένει απρόσβλητη από τη φθονερή τρόικα. Γιατί; Διότι στην πράξη, αυτή η «κατάκτηση» υπήρξε περισσότερο συνθηματική και λιγότερο ουσιαστική. Υπήρξε μια άλλη φενάκη. Μπορεί ακόμη ορισμένοι δήμοι να προσφέρουν σε μια κατηγορία πολιτών ένα πούλμαν για κοντινές ακρογιαλιές, αλλά αυτό δεν έχει καμία σχέση με το όραμα. Ελπίζουμε μάλιστα πως η συνεχιζόμενη ανασκαφή των αμαρτιών μας δεν θα μας φέρει μπροστά σε μια φρικτή αποκάλυψη του τύπου «εκατομμύρια οι μίζες από τα μπάνια του λαού»!

Ωστόσο αυτή η σοσιαλιστική διακήρυξη για ένα μαζικά χαρούμενο και ανέμελο λαϊκό καλοκαίρι δεν οφείλεται μόνο στην ελλιπή οργάνωση του εγχειρήματος, αλλά κυρίως επειδή η ραστώνη και η ανάπαυση είναι θέματα ιδιωτικά. Για τούτο και καμιά σοβαρή δημοκρατία δεν μπορεί να ευαγγελίζεται, πολύ μάλλον να επιβάλλει, ομαδικά μπάνια ή ομαδικά ξεφαντώματα. Το γεγονός ότι όλοι αναζητούμε (μέσα από εναλλακτικές και μη λύσεις) μια «απάτητη» ακρογιαλιά, ή ένα «κρυφό περιγιάλι», δείχνει τις πραγματικές μας επιθυμίες. Αλλο που οι συνθήκες μάς αναγκάζουν να συνωστιζόμαστε σε μια ρυπαρή παραλία. Αλλά και όταν εμείς οι πολλοί έχουμε τη δυνατότητα να επισκεφθούμε μια trendy πλαζ, στη Μύκονο ας πούμε ή αλλού, το βασικό κίνητρο ποιο είναι; Να δροσιστούμε σε μια παραλία ή να δούμε και να συγχρωτισθούμε «διασημότητες» και μαζί να φανούμε κι εμείς. Δεν πρόκειται πια για λουτρά ζωογόνα και καθαρτήρια αλλά για έναν καλοκαιρινό modus vivendi. Είναι ωστόσο παρήγορο, πως με τον ένα ή τον άλλο τρόπο όλοι τελικά μπορούμε να αισθανθούμε την ίδια εξαίσια ηδονή που περιγράφει ο νεαρός παπαδιαμαντικός ήρωας, στο «Ονειρο στο κύμα»· «Μίαν εσπέραν, καθώς είχα κατεβάσει τα γίδια μου κάτω εις τον αιγιαλόν [...] είδα την ακρογιαλιάν που ήτον μεγάλη χαρά και μαγεία, και την “ελιμπίστηκα”, κ΄ ελαχτάρησα να πέσω να κολυμβήσω. Ητον τον Αύγουστον μήνα [...] Επέταξα αμέσως το υποκάμισόν μου, την περισκελίδα μου, κ΄ έπεσα εις την θάλασσαν. Επλύθην, ελούσθην, εκολύμβησα [...] Ησθανόμην γλύκαν, μαγείαν άφατον, εφανταζόμην τον εαυτόν μου ως να ήμην εν με το κύμα, ως να μετείχον της φύσεως αυτού, της υγράς και αλμυράς και δροσώδους”.

Δεν υπαινίσσομαι ότι ο μόνος τρόπος να απολαύσουμε την πανδέγμονα θάλασσα είναι ο παπαδιαμαντικός. Αλλωστε η συνέχεια του διηγήματος προσφέρει πολύ περισσότερες εκπλήξεις από όσο ένα νυχτερινό μπάνιο στη Βουλιαγμένη! Ούτε βέβαια θρηνώ για τα χαμένα μπάνια του λαού, το χαμένο επίδομα θερινών διακοπών ή για την όποια εξαγγελμένη πολιτικοκοινωνική ουτοπία από τα μέσα της δεκαετίας του ΄80 ως σήμερα. Ούτε αρνούμαι πως υπάρχουν ακόμη άνθρωποι μέσα στην πολιτική ρητορία και σοφιστεία των καιρών που απολαμβάνουν με τους δικούς τους τρόπους και τη δική τους ευγένεια τα θαλάσσια λουτρά τους. Την όλη ζωή τους. Και προφανώς δεν ζούμε την εποχή όπου ο αυστηρός πατέρας Ορέστης Μακρής στην ταινία «Η θεία από το Σικάγο» στήνει ολόκληρη επιχείρηση για να μη πέσει βέβηλο μάτι στα κορίτσια του την ώρα που αλλάζουν τα ολόσωμα μαγιό σε κάποια παραλία. Ούτε νομίζω ότι μπορούμε να ζήσουμε την ατμόσφαιρα της μελαγχολικής και δυσοίωνης λουτρόπολης που έζησε ο ήρωας στο «Θάνατος στη Βενετία».

Ομως και οι δύο ταινίες, παρά τις μεγάλες διαφορές τους, δείχνουν πως υπάρχει μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα (κουλτούρα θα έλεγε κάποιος ή και ιεροτελεστία) σε αυτή την κοινότοπη και καθημερινή διαδικασία των θαλάσσιων λουτρών. Παρόμοια ατμόσφαιρα και ιεροτελεστία υπάρχει σε κάθε ανθρώπινη ενέργεια ραστώνης και προσωπικής μέριμνας. Και είναι ακριβώς αυτό που πρέπει να διασφαλίζει η δημοκρατία. Τον ακέραιο πολίτη και όχι ένα «μαζικό» απρόσωπο λαό. Οι οραματικές διακηρύξεις, παλιότερες ή σημερινές, για τη λεγόμενη ποιότητα της ζωής μας, ηχούν κούφιες, αν όχι παραπλανητικές. Παρόμοια ακούγεται και η δημοκρατία εκείνη που βιάζεται να διακηρύξει και να υπερασπισθεί, δήθεν, όχι μόνο τη λαϊκή κυριαρχία αλλά και τη λαϊκή ευδαιμονία, ενώ την ίδια στιγμή με τις πράξεις της υβρίζει και ταπεινώνει. Κυρίως υβρίζει και ταπεινώνει τον εαυτό της.

Ο κ. Γιώργης Γιατρομανωλάκης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας και συγγραφέας.


Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο Γιώργης Γιατρομανωλάκης -εφ. Το Βήμα, Κυριακή 1 Αυγούστου 2010

Η ισχύς εν τη ενώσει για τα μνημεία

Πριν από λίγο καιρό δύο μεγάλα δημόσια έργα του τουρκικού κράτους αποτέλεσαν θέμα συζήτησης στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Το ένα είναι το λεγόμενο λιμάνι του Θεοδοσίου του 4ου αιώνα μ.Χ. που αποκαλύφθηκε, μαζί με 33 βυθισμένα σκαριά, στο Βόσπορο.
Οι κίονες της νοτιοανατολικής κόγχης της Αγίας Σοφίας φτιαγμένης από πορφυρίτη. Το άλλο είναι η κατασκευή φράγματος στους Αλλιανούς της Μικράς Ασίας, έξω από την Πέργαμο, που αναμένεται να κατακλύσει τη ρωμαϊκή λουτρόπολη που σώζεται σε εντυπωσιακό μεγέθος στην περιοχή.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης παρενέβη ώστε στην πρώτη περίπτωση να αναδειχθεί το πολύ σημαντικό λιμάνι και στη δεύτερη να μην κατακλυστεί το ρωμαϊκό μνημείο. Αυτή είναι η μία πλευρά της σχέσης του γειτονικού κράτους με τα μνημεία που συνδέονται με την ελληνική, την ελληνιστική και τη βυζαντινή περίοδο. Αλλωστε είναι ιστορική πραγματικότητα η λεηλασία των βυζαντινών μνημείων στην κατεχόμενη Κύπρο, αλλά και η νόθευση στο παρελθόν της ταυτότητας των μνημείων στα μικρασιατικά παράλια.
Στοιχείο εξωτερικής πολιτικής
Η άλλη πλευρά, όμως, είναι το «πιο σύγχρονο» πρόσωπο που επιθυμεί να επιδείξει το τουρκικό κράτος και σε αυτό το πλαίσιο φαίνεται πως εντάσσει και τον μνημειακό πλούτο που διαθέτει στα εδάφη της. Αλλωστε για τους γείτονές μας ο δρόμος προς την Ευρωπαϊκή Ενωση περνάει και μέσα από την πολιτιστική κληρονομιά, και γι' αυτό αξιοποιούν την εκθεσιακή πολιτική ως στοιχείο εξωτερικής πολιτικής και υψηλής ποιότητας διπλωματίας και βέβαια περιβάλλουν με ιδιαίτερες τιμές την Κωνσταντινούπολη - ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης.
Αλλωστε η ιστορία έφερε έτσι τα πράγματα ώστε ο γειτονικός λαός να είναι ο εδαφικός αποδέκτης πολιτιστικής κληρονομιάς χιλιάδων χρόνων. Σπουδαία μνημεία του ελληνικού πολιτισμού στα μικρασιατικά παράλια και βεβαίως η ίδια η Κωνσταντινούπολη, η άλλοτε βασιλεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με κορωνίδα την Αγία Σοφία. Το γειτονικό κράτος έχει κατ' αρχήν μια οφειλή προς την ιστορία, να διαχειριστεί με τον καλύτερο τρόπο την κληρονομιά που του παραδόθηκε.
Ετσι, λοιπόν, εγγράφεται στις θετικές εξελίξεις η υπογραφή της Κοινής Διακήρυξης για τον Πολιτισμό και τον Τουρισμό μεταξύ του έλληνα υπουργού Πολιτισμού, Παύλου Γερουλάνου, και του τούρκου ομολόγου του. Και όχι τυχαία η διακήρυξη περιλαμβάνει ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειρίας στην προστασία, συντήρηση και αναστήλωση μνημείων, συνεργασία στον τομέα των ανασκαφών με ανταλλαγές επισκέψεων από αρχαιολόγους των δύο πλευρών, κοινές διασκέψεις για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και τέλος συνεργασία στον τομέα της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.
Μια τέτοιου τύπου συνεργασία είναι εκείνη που λαμβάνει χώρα στην Αγία Σοφία από το 1994 με εταίρους το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου και το Princeton. Είναι χαρακτηριστική η εισαγωγική φράση της καθηγήτριας του ΕΜΠ, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του ΕΜΠ και συγγραφέως του τόμου που εκδόθηκε πρόσφατα από το ΤΕΕ για την «Ελληνική συμβολή στη συντήρηση της Αγίας Σοφίας», Τόνιας Μοροπούλου: «Η ερευνητική μας εμπειρία είναι μια πρόκληση συνεργασίας και υπέρβασης προκαταλήψεων. Ανάμεσα σε εμάς που ισχυριζόμασταν ότι φέραμε τη γνώση των υλικών των βυζαντινών μνημείων και για τούτο "είχαμε το λόγο" στην προστασία της Αγίας Σοφίας και ανάμεσα σε εκείνους που έχουν την ευθύνη της διαχείρισης και συντήρησης του μνημείου, στην Κωνσταντινούπολη του Βυζαντίου τότε, της Τουρκίας σήμερα».
Στη διάρκεια της 16ετούς συνεργασίας, που συνεχίζεται, έγιναν έρευνες για την αποτίμηση της σεισμικής απόκρισης του μνημείου, μελέτες για τη διάγνωση της φθοράς των ιστορικών υλικών της Αγίας Σοφίας, παράλληλες μελέτες της σεισμικής τρωτότητας άλλων σημαντικών βυζαντινών μνημείων της Κωνσταντινούπολης, όπως είναι οι ναοί των Αγίων Σέργιου και Βάκχου και της Αγίας Ειρήνης. Συγκριτική μελέτη των υλικών με τη Μεγάλη Βασιλική της Ρόδου έδειξε την κοινή τεχνολογία κατασκευής και την προέλευση από εκεί των πρώτων υλών της Αγίας Σοφίας.
Το Πολυτεχνείο στην Πόλη
Παρασκευάστηκαν κονιάματα αποκατάστασης συμβατά με τα αυθεντικά και έγινε πιλοτική εφαρμογή τους. Μελετήθηκαν υλικά όπως οι πλίνθοι, οι κέραμοι, οι ψηφίδες. Εγιναν εφαρμογές μη καταστρεπτικών μεθόδων συντήρησης σε επιχρισμένες επιφάνειες της Αγίας Σοφίας όπου αποδείχθηκε η ύπαρξη επιχρισμένων ψηφιδωτών σε μεγάλη έκταση μέσα στο μνημείο. Είναι μια έρευνα που διεξαγόταν παράλληλα με το διεθνές πρόγραμμα για τα ψηφιδωτά της Αγίας Σοφίας που υλοποιείται από το 1992 και χρηματοδοτείται από την Τουρκία και την UNESCO. Είναι ακόμα νωπή στη μνήμη η αποκάλυψη του εξαπτέρυγου Σεραφείμ σε ένα από τα σφαιρικά τρίγωνα του τρούλου. Τα είχε εντοπίσει ο ελβετός αρχιτέκτονας και αναστηλωτής του μνημείου την περίοδο 1847-1849, Γκάσπαρε Φοσάτι, αλλά καλύφθηκαν κατόπιν διαταγής του σουλτάνου. Μετά το καλοκαίρι η ομάδα του ΕΜΠ θα μεταβεί στην Αγία Σοφία προκειμένου να παράσχει τεχνογνωσία και εμπειρία για τη συντήρηση των ψηφιδωτών.
Μία μικρότερης έκτασης αλλά ιδιαίτερης σημασίας συνεργασία λαμβάνει χώρα ανάμεσα στο δικό μας Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και το Δήμο Κουρσουνλού στην Προποντίδα της Μικράς Ασίας για την αναστήλωση του ερειπωμένου βυζαντινού ναού του Αγίου Αβερκίου στον ανωτέρω δήμο. Πρόκειται για ένα βυζαντινό κόσμημα του 10ου αι. μ.Χ. για το οποίο το Ευρωπαϊκό Κέντρο έχει ήδη ετοιμάσει και παραδώσει στο Δήμο Κουρσουνλού τη σχετική μελέτη.*

Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΜΥΡΙΛΛΑ-εφ. Ελευθεροτυπία, Επτά, 01-08-2010

Ο Καραγκιόζης και οι υβριστές του

Στο ελληνικό θέατρο σκιών Ελληνες και Τούρκοι και άλλοι λαοί, καταδικασμένοι από την Ιστορία να ζουν στον ίδιο χώρο, μας φανέρωναν τις αλήθειες της τραγικής τους συμβίωσης. Και ανάμεσά τους η απερίγραπτη μορφή του κοινωνικά ανυπότακτου πρωταγωνιστή, ο Καραγκιόζης, ζούσε και αυτός μεταξύ της καλύβας και του σαραγιού, έτοιμος να δημιουργήσει ή να καταστρέψει, να δράσει ή να αντιδράσει ή... στην ανάγκη να αποδράσει. Ηταν ο σύνδεσμος του μύθου με την πραγματικότητα, ήταν το πρόσωπο που κρατούσε τον διάλογο μεταξύ των ηρώων και του κοινού και δεν έπαψε να διαλέγεται και να συνομιλεί με αυτό. Η καλύβα και το σαράι, σύμβολα ενός συμβατικού χωροχρόνου, βαλμένα αντίστοιχα στο αριστερό και δεξιό άκρο της φωτεινής σκηνής, πλαισίωναν τις φιγούρες και έκλειναν στο μεταξύ τους διάστημα τη δράση τους. Μια δράση κυριολεκτικά διονυσιακή, που αμέσως μετά το κουδούνισμα- σήμα εναρκτήριο της παράστασης- και με τα πρώτα τραγούδια που συνόδευαν την εμφάνιση των ηρώων στη σκηνή απλωνόταν σε ομόκεντρα πεδία γοητείας εμπρός και πίσω από τον μπερντέ για να κυριεύσει τις καρδιές, για να μεταφέρει τον νου σε έναν νοητό χώρο, πολυδιάστατο και διαχρονικό.

Ο Καραγκιόζης σαρκάζει και αυτοσαρκάζεται. Ασχημος, καμπούρης, φαλακρός, χιλιομπαλωμένος και ξυπόλητος, δεν σκέφτεται πώς θα κλέψει τον πασά αλλά πώς θα ξεγελάσει την εξουσία και πώς θα βρει τρόπους για να επιβιώσει αυτός και η οικογένειά του στις δύσκολες συνθήκες.

Κάποτε, προτού φύγει σε ένα ταξίδι, έδωσε εντολή στην Αγλαΐα να δίνει για πρωινό στα παιδιά βούτυρο και μαρμελάδα. Και στην απάντησή της ότι δεν έχουν βούτυρο και μαρμελάδα, αποκρίθηκε: «Δεν πειράζει, εσύ να τους δίνεις!». Δεν μπορούμε να διανοηθούμε τη φράση «στείλ΄ τα να κλέψουν» ούτε καν «να ζητιανέψουν». Αλλωστε είναι γνωστό σε όλους το περίφημο: «Θα φάμε, θα πιούμε και νηστικοί θα κοιμηθούμε». Επίσης αξίζει να τονιστεί ότι στο ελληνικό θέατρο σκιών δεν υπάρχουν βωμολοχίες και σεξουαλικά υπονοούμενα, είτε στον λόγο είτε στην εικόνα. Ο ισχυρισμός ότι το πολύσπαστο, μακρύ χέρι του Καραγκιόζη αντικατέστησε ένα όργανο- μίμηση φαλλού- που χειριζόταν ο τουρκικός «Καραγκιόζης» στις παραστάσεις του είναι λανθασμένος. Τέτοιο πολύσπαστο χέρι διαθέτουν και ορισμένοι άλλοι πρωταγωνιστές. Αυτή η, ανατομικά αυθαίρετη, προσθήκη δίνει στις φιγούρες περισσότερη ευελιξία και εκφραστική δύναμη ώστε να εκτελούν τις δύσκολες σκηνές.

Πάντως είναι γνωστό ότι ο τουρκικός «Καραγκιόζης» έπαψε να παίζεται από τα τέλη του 19ου αιώνα, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν απτά ντοκουμέντα του εικαστικού μέρους αυτού του θεάτρου, δηλαδή δεν υπάρχουν παιγμένες φιγούρες για να αποτελέσουν μουσειακό υλικό του τουρκικού θεάτρου σκιών. Η τουρκική διπλωματία και πολιτική φρόντισε να αναπαράγει φιγούρες αντίγραφα των πραγματικών, οι οποίες είναι εκτεθειμένες σε ένα τμήμα του μουσείου της πόλης της Κωνσταντινούπολης, στο Μουσείο Καραγκιόζη της Προύσας και στις συλλογές και στα αρχεία της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Κωνσταντινούπολης.

Στο πρόσφατο παρελθόν οι νεοέλληνες αστοί του Μεσοπολέμου εναντιώθηκαν με μένος στο δημοτικό και ρεμπέτικο τραγούδι, τη μεταβυζαντινή και λαϊκή εικονογραφία και σε καθετί το αληθινό και πηγαίο διέθετε ο λαϊκός πολιτισμός, γιατί αδυνατούσαν να διακρίνουν τις μνήμες και τις πληροφορίες συνεχείας που μετέφεραν από το μακρινό παρελθόν αυτού τού τόπου. Σήμερα (ωσάν η ιστορία της αυτοκαταστροφικής μανίας να επαναλαμβάνεται) υπάρχουν πολέμιοι του ελληνικού θεάτρου σκιών (κινούμενοι από καλπάζουσα νεωτερικότητα και τάσεις άκρατου εξευρωπαϊσμού ή ίσως από άγνοια) που χωρίς να το πολυσκέφτονται συμβάλλουν στη διάλυση και συντριβή κάποιων κρίκων της αλυσίδας που λέγεται κουλτούρα συνεχείας. Οταν αγνοείς και αρνείσαι το παρελθόν, όταν σβήνεις μέρος της ιστορίας σου, τότε υπονομεύεις άθελά σου το μέλλον. Τότε δίνεις το δικαίωμα σε κάποιους να ισχυριστούν τέρατα και σημεία για σένα και τη φάρα σου. Γιατί όχι, π.χ., να μη διατρανώσουν αυτοί ότι ο Αριστοφάνης ήταν σίγουρα ένας εξωγήινος που δεν άφησε καμία συνέχεια και καμία μνήμη σε αυτόν τον έρμο τόπο.

Το παρόν κείμενο επέχει θέση απάντησης στην αυθάδεια διαφόρων και ποικίλων υστερικών αφορισμών προς τον Καραγκιόζη, του τύπου «ο Καραγκιόζης είναι πορνογραφικό θέαμα», «ο Καραγκιόζης φέρει τα πιο απεχθή και χυδαία ελαττώματα που γέννησε η ανθρώπινη ψυχή», αφορισμών προς το θέατρο σκιών και κατ΄ επέκταση προς και εναντίον του λαϊκού πολιτισμού από τον οποίον διδάχτηκε αλλά και μόχθησε να αναδείξει μέγα πλήθος διανοουμένων, λογοτεχνών και καλλιτεχνών, Ελλήνων και ξένων.

Δυστυχώς σε αυτήν την εποχή ως τιμωρία απέναντι στην ύβριν φαίνεται να ισχύει μόνο η περιφρόνηση. Καθώς και ως μόνος τρόπος εξιλέωσης για τους μεταμεληθέντες υβριστές είναι η εκ μέρους τους ταπεινή και αβίαστη αίτηση για συγγνώμη, αποφεύγοντας έτσι το σχεδόν αδύνατο έργο της απάντησης στον Νίκο Εγγονόπουλο, στον Γιάννη Τσαρούχη, στον Γιώργο Σικελιώτη, στον Νίκο Χουλιαρά, στον Γιάννη Σκαρίμπα, στον Βασίλη Ρώτα, στον Μάνο Χατζιδάκι, στον Κάρολο Κουν, στον Γιώργο Λαζάνη, στον Γιώργο Αρμένη, στον Διονύση Σαββόπουλο, στον Ντάριο Φο, στον Ιάκωβο Καμπανέλλη, στον Γιώργο Ιωάννου, στον Μενέλαο Λουντέμη, στον Ηλία Πετρόπουλο, στον Γιώργο Σκούρτη, στον Διονύση Παπαγιαννόπουλο, στον Κώστα Χατζηχρήστο, στον Βασίλη Αυλωνίτη, στον Βασίλη Λογοθετίδη, στον Θανάση Βέγγο και σε ολόκληρο το ελληνικό θέατρο και σινεμά καθώς και σε ένα πλήθος ερευνητών.

ΥΓ.: Η σιωπή δεν είναι πάντα χρυσός. Πολλές φορές όταν έπεται κακόηχων θορύβων τους οποίους προκάλεσαν αυτοί που πρόκειται να σιωπήσουν, η σιωπή είναι ψευδάργυρος- κοινώς τενεκές.

Ο κ. Απόστολος Γιαγιάννος είναι ζωγράφος.

Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΓΙΑΝΝΟΣ -εφ. Το Βήμα, Κυριακή 1 Αυγούστου 2010

Η Ελλάδα ποτέ δεν... φτωχαίνει

Μήπως ετοιμαζόμαστε ως έθνος για έναν νέο, μεταλλαγμένο Θούριο; Παλαιότερα μάθαιναν τα παιδιά στα σχολεία να άδουν «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει...», την υπαρξιακή επιβίωσή της δηλαδή από τα τότε δεινά. Σήμερα, από τον κολοφώνα της (ψευδο)ευμάρειας έως λίγους μήνες πριν, βρισκόμαστε ξαφνικά μπροστά στο φάσμα μιας αδιέξοδης απελπισίας. Μήπως λοιπόν τέτοια τραγωδιακά τραγουδίσματα είναι στο αίμα μας; Γιατί θα πρέπει όμως να βρισκόμαστε πάντα στο σταυροδρόμι της επιβίωσης και του «αφανισμού»;

Γιατί άλλοτε να σκαρφαλώνουν στην κορυφή του λόφου η ελληνική υπερηφάνεια, τα εθνικά κατορθώματα, η γενναιοδωρία, το ελληνικό φιλότιμο, η αισιοδοξία και πολλά άλλα αξιοθαύμαστα που στολίζουν την ιστορία μας, και άλλοτε η δουλοπρέπεια, ο εθνικός παρασιτισμός, η φαυλότητα, ο ατομικισμός, η απαισιοδοξία, που μας ντροπιάζουν; Θαυμασμός τη μία «μέρα», απογοήτευση την άλλη. Τι συμβαίνει όμως μ΄ εμάς; Αυτό λοιπόν το ισχυρό εναλλασσόμενο ρεύμα, που τη μία φορά φέρνει την επιτυχία της χώρας με τους Ολυμπιακούς Αγώνες, λ.χ., και την άλλη στιγμή το ξεγύμνωμά της από το φαγοπότι στο τραπέζι της ασυδοσίας, έχει ζαλίσει τον έλληνα πολίτη, ο οποίος παρακολουθεί άναυδος τις «αποκαλύψεις» της τρέχουσας «Αποκάλυψης». Απίστευτα πράγματα σωριάζουν κάτω άλλοτε πανίσχυρους και πλειστάκις χειροκροτημένους Γολιάθ, πολιτικούς και μη· με την εμπιστοσύνη μας να οδεύει προς την έξοδο.

Είναι βέβαια πολύ εύκολη η μετάθεση των ευθυνών. Εμείς όμως, ο καθένας από τον χώρο της δικής του ευθύνης, τι πράξαμε και τι πράττουμε; Ο νεοέλληνας είναι αυστηρός κριτής των άλλων, όχι όμως και του εαυτού του· είναι περισσότερο ο εαυτός του, δεν είναι του όλοι μαζί, διότι κάπως έτσι μας μεγάλωσαν.

Με τέτοιες όμως ραγιαδίστικες νοοτροπίες που περιστρέφονται περί εαυτόν, χάνουμε από το στόχαστρο τον κάθε Εφιάλτη της χώρας, τον κάθε σφετεριστή της δικής μας «αυτιστικής» ζωής. Δεν μας ενδιαφέρει αν, λ.χ., κλέβει το κράτος κάποιος, αρκεί να μην κλέψει εμάς, λες και είμαστε από άλλο κράτος. Τέτοιες όμως νοσηρές στάσεις εκπορεύονται κυρίως από τις αντίστοιχες νοοτροπίες που θεμελίωσαν οι παιδαγωγικο-εκπαιδευτικές και κοινωνικο-πολιτικές πρακτικές.

Θα πείτε ότι όλα αυτά είναι γνωστά. Ναι, αλλά δεν έχουμε εμπεδώσει όλοι τη σημασία τους, διότι πάντα πιστεύαμε ότι το κράτος «δεν το σκιάζει φοβέρα καμιά»! Αυτά όμως είναι ωραία άσματα για τα παιδιά. Η πραγματικότητα των μεγάλων είναι ασφαλώς διαφορετική, επώδυνη και κινδυνεύει να γίνει τραγική. Επιτρέψαμε, π.χ., με τον χρόνο την απαξίωση πάμπολλων αξιών και βολευτήκαμε στην αντίληψη ότι κάποιοι άλλοι θα βρίσκουν πάντα τις λύσεις. Θα μου πείτε πως με αυτές τις θεωρήσεις αθωώνονται ορισμένοι επιτήδειοι της αποσάρκωσης της χώρας και της αποσκελέτωσής της. Οχι βέβαια, διότι αυτοί είναι ένα το κρατούμενο· η συνέχεια της πράξης αφορά εμάς, εξαρτώμενη από τη γνώση και την κατανόηση της πραγματικότητας, «scio ergo sum»- «γνωρίζω άρα υπάρχω», παραφράζοντας τον Καρτέσιο, όπως και από την υπευθυνότητά μας.

Ενα παράδειγμα αποφυγής ατομικής και συλλογικής ευθύνης είναι, λ.χ., η άρνησή μας να αξιολογούμαστε γενικά ως προς το έργο που παράγουμε για το Δημόσιο· δεν έχουμε, λέει, εμπιστοσύνη στους αξιολογητές, το σύμπτωμα που προαναφέραμε. Τον τελευταίο καιρό ζητήθηκε, π.χ., από τους συλλόγους των διδασκόντων να αποφασίσουν αν θα ενταχθούν οι σχολικές μονάδες τους στην προσπάθεια αυτοαξιολόγησης. Στο αποτέλεσμα κυριάρχησε η άρνηση αξιολόγησης! Αυτή είναι η ευθύνη των διδασκόντων, που απεμπολούν την υποχρέωσή τους να αυτοβελτιωθούν· η ευθύνη των γονιών όμως πού είναι; Πού είναι η συλλογική δύναμη που θα στηρίξει το αυτονόητο, καθώς όταν μια προσπάθεια δεν αξιολογείται για να βελτιώνεται τότε παραπαίει ή καταρρέει;

Τέτοια ανάλογα παραδείγματα υπεκφυγής ευθυνών από ορισμένους πολιτικούς και πολίτες υπάρχουν πολλά· και αντί όλοι να πράττουμε τα δέοντα, κάποιοι παίζουν την τελευταία πράξη βυθίσματος της χώρας, σπεύδοντας να εξαγάγουν, λ.χ., ό,τι οικονομίες έχουν! Η εθνική αυτή «αυτογνωσία» και συμπεριφορά, με την υποκρισία να απλώνεται από την κεφαλή έως τα πόδια, λειτουργεί αναμφίβολα ως οδόφραγμα στη δραπέτευση της χώρας από τα νύχια της κρίσης, με αποτέλεσμα ο πέλεκυς να πέφτει επί δικαίους και αδίκους.

«Η Ελλάδα λοιπόν ποτέ δεν... φτωχαίνει», διότι έχει πτωχεύσει από τότε που «ευημερούσε», καθώς είχε χρεοκοπήσει σε πολλές αξίες, σε πολλούς κοινωνικο-πολιτισμικούς και ηθικο-συναισθηματικούς στόχους. Η Ελλάδα μπορεί να μην πτωχεύσει οικονομικά, διότι δεν συμφέρει τους δανειοδότες, οι οποίοι θέλουν να πτωχεύσουν μόνο οι Ελληνες για να είναι εκμεταλλεύσιμοι· και ήδη αντικρίζουμε σήμερα θολά εθνικά και ατομικά οράματα. Ισως όμως αυτό το σοκ του παρόντος να είναι εκείνο που μπορεί να ερμηνεύσει τη νιρβάνα του παρελθόντος για να κυοφορήσει ένα αισιόδοξο μέλλον, τουλάχιστον για τη νέα γενιά, η οποία θα πρέπει να οργανώσει τη δική της επανάσταση και να συνθέσει τον δικό της Θούριο.

Ο κ. Σταμάτης Ν. Αλαχιώτης είναι καθηγητής Γενετικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών.


Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο Σταμάτης Ν. Αλαχιωτης-εφ. Το Βήμα, Κυριακή 1 Αυγούστου 2010

Οι παράπλευρες απώλειες των απορρήτων της WikiLeaks

Με τρεις τρόπους μπορούμε να δούμε την υπόθεση της μεγάλης διαρροής των απορρήτων εγγράφων του στρατού των ΗΠΑ για τον πόλεμο στο Αφγανιστάν, που καλύπτουν την περίοδο 2004-2009, και δημοσιεύτηκαν ταυτόχρονα από την ιστοσελίδα Wikileaks, τη βρετανική εφημερίδα «Τhe Guardian», το γερμανικό περιοδικό «Der Spiegel» και την αμερικανική εφημερίδα «Τhe Νew Υork Τimes»: ο πρώτος τρόπος αφορά τις αποκαλύψεις περιστατικών που περιγράφονται στα ίδια τα έγγραφα, ο δεύτερος σχετίζεται με τη στάση των συμμάχων των ΗΠΑ στον πόλεμο και ο τρίτος με την αμερικανική στρατηγική στην περιοχή.

Οι αποκαλύψεις αποτελούν το δίχως άλλο μια μεγάλη δημοσιογραφική επιτυχία, αλλά δεν μας παρέχουν καμία πληροφορία ικανή να αλλάξει την ιδέα που είχαμε ήδη σχηματίσει για την αφγανική σύγκρουση.

Το 1971, η αμερικανική εφημερίδα «Τhe Νew Υork Τimes» είχε δημοσιεύσει αποσπάσματα από έναν τόμο απόρρητων εγγράφων, τα λεγόμενα Ρentagon Ρapers που έδειξαν ότι ο πόλεμος του Βιετνάμ στηρίχθηκε, από την πρώτη στιγμή, σε λάθος βάσεις.

Τίποτε παρόμοιο δεν μας δείχνουν τα απόρρητα της WikiLeaks. Αυτή τη φορά, η διαρροή των μυστικών ντοκουμέντων λειτουργεί διαφορετικά. Μαθαίνουμε ότι οι άμαχοι νεκροί είναι πιθανώς περισσότεροι από ό,τι μας λέει ο επίσημος απολογισμός των θανάτων, ότι η διαφθορά είναι πολύ πιο διαδεδομένη από όσο ξέραμε στις αφγανικές αρχές και τέλος, ότι οι μυστικές υπηρεσίες του Πακιστάν παίζουν διπλό παιχνίδι συνεργαζόμενες σε πολλές περιπτώσεις με τους Ταλιμπάν.

Ομως όλα αυτά τα γνωρίζαμε. Περιγράφονταν ήδη στις επίσημες εκθέσεις. Αυτό που πρέπει να εξετάσουμε δεν είναι το περιεχόμενο, αλλά οι πολιτικές επιπτώσεις που μπορεί να έχουν αυτές οι αποκαλύψεις.

Ως συνήθως, οι δημοσιεύσεις τέτοιου τύπου είναι χρήσιμες για τον προσανατολισμό της κοινής γνώμης. Σε κάθε περίπτωση, προκαλούν συναισθήματα που με τη σειρά τους γίνονται μέρος της πολιτικής πραγματικότητας.

Ετσι, άνοιξαν πάλι συζητήσεις στην Ευρώπη, στις χώρες όπου η κοινή γνώ μη αποστρέφεται εδώ και καιρό και μόνο την ιδέα του πολέμου στο Αφγανιστάν.

Είναι η περίπτωση της Γερμανίας, όπου η παρουσία 5.000 στρατιωτών τίθεται, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, υπό συζήτηση. Με τον ίδιο τρόπο, η συζήτηση αναζωπυρώθηκε στη Βρετανία, χώρα στην οποία η κοινή γνώμη βρίσκεται ακόμη υπό το σοκ του «λάθους» (κατά την έκφραση που χρησιμοποίησε ο ίδιος ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Νικ Κλεγκ ) της συμμετοχής στον πόλεμο του Ιράκ.

Στη Γαλλία η συγκίνηση είναι μικρότερη. Εκτός από την τοποθέτηση ενός σοσιαλιστή πρώην υπουργού Αμυνας, του Πολ Κιλές, ο οποίος ζήτησε την απόσυρση των γαλλικών στρατευμάτων, δεν συνέβη τίποτε που να μπορεί να συγκριθεί με αυτό που ακολούθησε, πριν από δύο χρόνια, τον θάνατο 10 γάλλων στρατιωτών που σκοτώθηκαν σε ενέδρα.

Αλλά τα βλέμματα στρέφονται ακόμη περισσότερο προς τις ΗΠΑ, όπου η δημοσίευση των εγγράφων συνέβη τη στιγμή που πολλαπλασιάζονται οι αμφιβολίες για το σύνολο της αμερικανικής στρατηγικής στην περιοχή.

Υπήρξε εξάλλου μια πολύ έντονη συζήτηση στο Κογκρέσο, η οποία όμως έληξε άδοξα, καθώς αποφασίστηκε με πολύ μεγάλη πλειοψηφία η έγκριση νέων κονδυλίων για τον πόλεμο.

Πολλοί αναρωτιούνται αν οι ΗΠΑ βρίσκονται ήδη σε αδιέξοδο. Πρόκειται, βεβαίως ουσιαστικά για μια στρατηγική που κληρονομήθηκε από τον Τζορτζ Μπους. Ο τελευταίος, θυμόμαστε, είχε επινοήσει την απειλή των όπλων μαζικής καταστροφής στο Ιράκ για να δικαιολογήσει την εισβολή στη χώρα αυτή, αν και γνωρίζαμε ήδη ότι σημαντικό μέρος των βάσεων της Αλ Κάιντα δεν βρίσκονταν μόνο στο Αφγανιστάν, αλλά και στο Πακιστάν.

Το Πακιστάν παραμένει το επίκεντρο και το μεγάλο αδύνατο σημείο των ΗΠΑ. Οι Αμερικανοί περιμένουν από τη χώρα αυτή να εντείνει τον αγώνα κατά των Ταλιμπάν.

Αλλά είναι σαφές ότι το Πακιστάν σκέφτεται περισσότερο τι θα γίνει μετά το τέλος του πολέμου στο Αφγανιστάν και προσπαθεί σκληρά να εξασφαλίσει από τώρα τον έλεγχο σε ένα μέρος της χώρας, το οποίο πιθανότατα στο μέλλον θα βρίσκεται ανάμεσα στη σφαίρα επιρροής του Πακιστάν από τη μια μεριά και του Ιράν από την άλλη. Δεν μας εκπλήσσει λοιπόν καθόλου το γεγονός ότι οι πακιστανικές μυστικές υπηρεσίες εξακολουθούν να υποστηρίζουν το σύνολο ή μέρος των Ταλιμπάν, ανακοινώνοντας αραιά και πού κάποιες συλλήψεις για τις οποίες όμως δεν μπορούμε τις περισσότερες φορές να γνωρίζουμε κατά πόσο είναι αληθινές.

Αναγκάζοντας ανοιχτά το Πακιστάν να επιλέξει στρατόπεδο, ο βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον προκάλεσε ένα μίνι διπλωματικό επεισόδιο με το Ισλαμαμπάντ, όπου βρισκόταν σε επίσημη επίσκεψη. Αλλά ο πακιστανικός στρατός έχει μία και μοναδική εμμονή: να εμποδίσει κάθε επιρροή της Ινδίας, ή γενικότερα, κάθε πρόοδο της χώρας αυτής στην περιοχή.

Η κατάσταση στο Πακιστάν από τη μια πλευρά, το ιρανικό αδιέξοδο από την άλλη, η μόνιμη αστάθεια στο Ιράκ: είναι λες και οι πόλεμοι του Μπους είναι φτιαγμένοι για να οδηγήσουν τον Μπαράκ Ομπάμα σε αδιέξοδο.

Αλλά, για να πούμε την αλήθεια, δεν υπάρχει ούτε στις ΗΠΑ ούτε στην Ευρώπη εναλλακτική σκέψη που να οδηγεί σε μια καλύτερη προσέγγιση. Γι΄ αυτό τον λόγο, περισσότερο από παραίτηση παρά από πεποίθηση, ο πόλεμος στο Αφγανιστάν θα συνεχιστεί ως έχει.

Ο κ. Ζαν-Μαρί Κολομπανί είναι ένας από τους εγκυρότερους ευρωπαίους δημοσιογράφους, πρώην διευθυντής της εφημερίδας «Le Μonde». Το τακτικό, ανά Κυριακή, άρθρο του είναι γραμμένο αποκλειστικά για «Το Βήμα».



Βαρβάρα Τερζάκη
Άρθρο Jean –Marie Colombani-εφ. Το Βήμα, Κυριακή 1 Αυγούστου 2010